IV SA/Gl 108/15
WyrokWSA w Gliwicach2015-09-15
Skład orzekający: Teresa Kurcyusz - Furmanik, Beata Kalaga - Gajewska, Edyta Żarkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy objawy choroby zawodowej, które pojawiły się u pracownika po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym, mogą zostać uznane za chorobę zawodową, jeśli wystąpiły po upływie terminu określonego w przepisach?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że objawy choroby zawodowej, które pojawiły się u skarżącej w trakcie urlopu wychowawczego (3 lata po zakończeniu narażenia zawodowego), nie mogą zostać uznane za chorobę zawodową, ponieważ wystąpiły po upływie 2-letniego okresu określonego w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych dla alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Sąd podkreślił, że organy sanitarne są związane orzeczeniem lekarskim jednostki orzeczniczej i nie mogą samodzielnie kwestionować jego merytorycznej treści, a jedynie jego formę lub prawidłowość proceduralną.Stan faktyczny
Skarżąca J.J. domagała się stwierdzenia u niej choroby zawodowej - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Organy sanitarne odmówiły stwierdzenia choroby, wskazując na brak związku przyczynowo-skutkowego między objawami chorobowymi a warunkami pracy, ponieważ objawy pojawiły się u niej w trakcie urlopu wychowawczego, tj. 3 lata po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym, a dopuszczalny okres na wystąpienie objawów wynosił 2 lata. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, w tym nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i nie uwzględnienie wcześniejszych objawów chorobowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2015 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. odmówił stwierdzenia u J.J. choroby zawodowej - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, wymienionej w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych, określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869 z późn. zm., zwanego dalej w skrócie jako: "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych"), w oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe na czynniki alergizujące w środowisku pracy oraz orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] r. nr [...].
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J.J. podnosząc, iż nie zgadza się z negatywnym dla niej rozstrzygnięciem. Jej zdaniem, placówka diagnostyczna dokonała niewłaściwej oceny warunków jej pracy i działania czynników szkodliwych dla zdrowia oraz nie uwzględniła występujących u niej objawów choroby zawodowej.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "K.p.a."), art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 2014 r., poz. 1502 z późn. zm., dalej oznaczonej w skrócie jako: "K.p.") oraz § 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy ustalił jakie warunki powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. 235¹ K.p., która stanowi, iż "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".". W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że J.J. pracowała w okresie od 01.04.2000 r. do 31.03.2001 r. w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej - Wielospecjalistycznym Szpitalu Powiatowym im. [...] w T. (obecnie Wielospecjalistyczny Szpital Powiatowy S.A. w T.) na stanowisku pielęgniarki oraz od 01.04.2002 r. do 19.01.2014 r. w NZOZ Szpital [...] w T. na stanowisku pielęgniarki (w tym urlop macierzyński od 06.09.2009 r. do 06.02.2010 r., urlop wychowawczy od 23.04.2010 r. do 22.04.2013 r., L4 i świadczenia rehabilitacyjne od zakończenia urlopu wychowawczego do końca zatrudnienia). Podczas zatrudnienia wykonując obowiązki zawodowe w okresie od 01.04.2000 r. do 30.06.2008 r. (według informacji zwartej w karcie oceny narażenia zawodowego) miała kontakt z czynnikami alergizującymi (środki do dezynfekcji rąk i narzędzi oraz blatów). Zgodnie z oceną narażenia zawodowego dokonaną przez organ I instancji ustalono, że w wymienionym okresie zatrudnienia miała zawodowy kontakt z czynnikami o działaniu drażniącym i alergizującym. Była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry wymienionej w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 K.p. Z wywiadu zebranego od odwołującej wynika, iż w czasie urlopu wychowawczego w roku 2012 r. pojawiły się u niej swędzące, łuszczące zmiany skórne z tendencją do pęknięć skóry na dłoniach, a później na stopach. W testach płatkowych z 2013 r. uzyskano dodatni wynik z chlorkiem kobaltu, siarczanem niklu i metylodibromogłutaronitrylem. Natomiast aktualnie przeprowadzona konsultacja dermatologiczna potwierdziła występowanie zmian skórnych, wymagających różnicowania z wypryskiem rozsianym, łuszczycą, rogowaceniem rąk i stóp oraz liszajem płaskim. Lekarze specjaliści PCHZ WOMP w S. uzasadniając orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej uznali, iż fakt pojawienia się dolegliwości bez związku czasowego z narażeniem zawodowym (w czasie urlopu wychowawczego w 2012 r.) nie upoważnia do rozpoznania alergicznego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego. J.J. była poinformowana pismem z dnia 01.12.2014 r., w trybie art. 10 K.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji i w dniu 10.12.2014 r. oświadczyła telefonicznie, iż nie posiada żadnych nowych dowodów nieznanych dotychczas inspekcji sanitarnej oraz podtrzymuje zarzuty zawarte w odwołaniu. W ocenie organu odwoławczego orzeczenie lekarskie PCHZ WOMP w S. z dnia 24.03.2014 r. zostało oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno-orzeczniczymi, co więcej jest wyczerpujące, spójne, co pozwala wydać merytoryczne rozstrzygnięcie. Stąd też, po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza oceny narażenia zawodowego, organ odwoławczy nie znalazł podstaw by zakwestionować decyzję organu pierwszej instancji.
Pełnomocnik J.J., w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając im naruszenie przepisów postępowania zwłaszcza art. 7-9 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i jej rozstrzygnięcie bez dokładnego ustalenia czasu, jaki upłynął od momentu faktycznego zakończenia przez J.J. pracy w narażeniu zawodowym, do pojawienia się u niej pierwszych objawów chorobowych, w tym uznania, że mimo świadczenia pracy w narażeniu zawodowym na stanowisku pielęgniarki, nie występowały u niej już wcześniej objawy chorobowe wskazujące na związek czasowy dolegliwości z wykonywaną przez nią pracą, co ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wnioskował o zasądzenie kosztów postępowania i dopuszczenie dowodu uzupełniającego z załączonej do skargi historii choroby, z okresu od 25 listopada do 9 grudnia 2003 r., co jego zdaniem jest konieczne dla oznaczenia okresu pomiędzy wystąpieniem objawów chorobowych, a zakończeniem pracy w warunkach narażenia zawodowego oraz ich związku przyczynowo-skutkowego. Nadmienił, iż zarówno organy sanitarne, jak i zapisy orzeczenia lekarskiego nie wyjaśniają tej kwestii. Brak ustaleń, czy we wcześniejszych okresach zatrudnienia występowały u skarżącej objawy rozpoznanej choroby oraz brak odpowiedniego jej pouczenia o przysługujących prawach jako strony postępowania narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i obowiązek ich informowania, przez co wadliwie nie odnotowano w aktach faktu leczenia skarżącej już w roku 2003 i występowania u niej wówczas analogicznych dolegliwości, jak w roku 2012.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014, poz. 1647), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem działania organów administracji, przy czym po myśli art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi może nastąpić jedynie w okolicznościach, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Bezspornie istotne dla stwierdzenia choroby zawodowej jest ustalenie, czy zdiagnozowane u pracownika lub byłego pracownika schorzenie, występujące jednocześnie w wykazie chorób zawodowych, zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym" (art. 235¹ K.p.).
Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 4 Kp., Rada Ministrów została zobowiązana do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zawodowych, okresu czasu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, a także sposobu i trybu postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych, dlatego wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869, zwane dalej, tak jak dotychczas: "rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych").
Procedura związana z przeprowadzeniem postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie tej niezbędnej dla stwierdzenia choroby zawodowej przesłanki, nazwana w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych "oceną narażenia zawodowego", wyznaczona została w sposób ścisły. Po myśli § 6 ust. 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu, określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 K.p. przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 298¹ K.p., tj. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika (Dz. U. nr 62, poz. 286 z późn. zm.), oraz na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego. Przeprowadza ją: w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - lekarz, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie; w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w uprawnionej jednostce orzeczniczej; w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - właściwy państwowy inspektor sanitarny (§ 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do:
1) czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego;
2) czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika;
3) czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika. Z tym ostatnim mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie.
Niezmiernie ważne jest, że ustawodawca w art. 235² K.p. określił, iż rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Sam § 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia.
Dla choroby zawodowej - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, wymienionej w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie tychże objawów upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 2 lata.
Należy zauważyć, że skarżąca sama podała, iż: "Moje pierwsze objawy chorobowe powstały w trakcie przebywania na urlopie wychowawczym, tj. 3 lata po zakończeniu narażenia zawodowego ...". Twierdzenia o braku danych w zakresie narażenia zawodowego i nie wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy nie są zatem zasadne. Dane te zebrane zostały przez organy sanitarne zarówno od skarżącej, jak i pracodawców oraz stanowiły podstawę do wykluczenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zdiagnozowaną chorobą a warunkami pracy skarżącej. Obligowanie inspektora sanitarnego do dokonywania dodatkowych czynności zmierzających do powtórnego ustalenia tych samych okoliczności uznane być musi za zbędne dla sprawy.
Akta administracyjne kontrolowanej sprawy zawierają skierowanie z dnia 23 stycznia 2014 r. na badanie w związku z podejrzeniem u skarżącej choroby zawodowej, a w karcie oceny narażenia zawodowego zamieszczono adnotację o narażeniu określonym jako czynniki alergizujące skórę (k. 7 akt administracyjnych), których liczne karty charakterystyki identyfikatora każdego produktu niebezpiecznego wskazanego przez pracodawcę zostały załączone, jak również dokonano w dniu 20 lutego 2014 r. zgłoszenia podejrzenia choroby przez lekarza medycyny pracy (k. 1). Następnie organ pierwszej instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania i przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w tym sporządził protokół przesłuchania skarżącej (k. 5 akt administracyjnych), a karty oceny narażenia zawodowego podpisane są przez przedstawicieli dwóch pracodawców skarżącej (k. 7 i 11). Szczegółowo opisano sposób i miejsca wykonywania przez skarżącą pracy na zajmowanych przez nią stanowiskach i czynniki alergizujące skórę. Na karcie 5-7 akt administracyjnych przedstawiono, na podstawie danych podanych przez zakład pracy i protokołu wyjaśnień skarżącej, rodzaj wykonywanej pracy i zakres czynności oraz ocenę narażenia zawodowego w oparciu o przedstawione dane. Wynika z nich, że od 1 lipca 2002 r. do 19 stycznia 2014 r. wykonywała pracę na stanowisku pielęgniarki. Jednakże jedynie do 2009 r. miała kontakt z narzędziami powlekanymi środkami dezynfekcyjnymi i myjącymi oraz odzieżą roboczą dezynfekowaną w pralniach oraz ochronną, bowiem od 4 lutego 2009 r. najpierw chorowała, a potem od dnia 6 września 2009 r. do dnia 6 lutego 2010 r. przebywała na urlopie macierzyńskim i dodatkowym urlopie macierzyńskim, następnie na urlopie wychowawczym (w okresie od 23 kwietnia 2010 r. do 22 kwietnia 2013 r.). Dopiero w roku 2012 pojawiły się u niej objawy chorobowe, a w ich konsekwencji w dniu 17 czerwca 2013 r. uzyskała zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniach do wykonywania pracy na stanowisku pielęgniarki. Opierając się na karcie narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej sporządzoną przez ostatniego pracodawcę skarżącej przyjdzie zaznaczyć, że okres narażenia został określony od 1 kwietnia 2002 r. do 6 września 2009 r., tj. od kiedy to skarżąca przebywała na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, aż do dnia porodu, tj. 6 września 2009 r., a potem już nie powróciła do pracy na stanowisku pielęgniarki. Stąd też uprawnione jest twierdzenie, że pojawienie się dolegliwości nastąpiło bez związku czasowego z narażeniem zawodowym. Sformułowanie takie znalazło się w uzasadnieniu obu decyzji wydanych w sprawie, jak również w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r. (nr [...]).
Nie ulega wątpliwości, że kompetencja jednostek orzeczniczych obejmuje jedynie rozpoznanie stanu chorobowego i jego przyczyn, zaś o stwierdzeniu choroby zawodowej, decyduje organ inspekcji sanitarnej na podstawie całokształtu materiału dowodowego, obejmującego orzeczenia lekarskie uprawnionych orzeczniczych jednostek, jak również wyniki oceny narażenia zawodowego. Organ ten w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej jest związany rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, jednakże nie wyłącza to jego uprawnień do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej w świetle całości materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.). Powyższe oznacza, że jak to miało miejsce w przypadku skarżącej, że sam fakt występowania czynników szkodliwych na stanowisku pracy nie jest równoznaczny z wystąpieniem choroby zawodowej u pracownika narażonego na dany czynnik. Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę, lecz konieczne jest również rozpoznanie choroby zawodowej przez lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne, zatrudnionego w jednej z uprawnionych jednostek orzeczniczych oraz ustalenie związku przyczynowego między działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, a wystąpieniem choroby z uwzględnieniem okresu wystąpienia jej udokumentowanych objawów.
W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii kompetentnej placówki medycznej. Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej, ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej.
Sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem merytoryczną decyzję, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.
W kontekście powyższych uwag należy zaznaczyć, że istnieje związanie organu opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Takiej wiedzy nie posiadają ani organy orzekające w sprawie, ani tez sądy administracyjne, zatem nie mogą one samodzielnie podważać opinii specjalistów. O ile, orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, tj. zawiera wyczerpujące uzasadnienie i daje możliwość odtworzenia toku rozumowania, organ jest takim orzeczeniem związany.
Podkreśla to NSA w wyroku z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 335/10 (Lex nr 597546): "Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej." (cytat).
Wyłącznie lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu czynników o działaniu uczulającym na organizm ludzki. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi: wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi metodami i środkami rozpoznawania chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością (art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty - tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 464).
Tymczasem, w rozpatrywanej sprawie, nie został zachowany termin, w jakim mogła zostać rozpoznana choroba zawodowa u skarżącej. Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, co skutkowało odmową stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej.
W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, w tym treść zebranych w sprawie dowodów. Dokonał ich oceny, która okazała się zbieżna z oceną dokonaną przez organ I instancji. Co więcej, organ nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności wyjaśnionych w postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 1998 r. o sygn. akt III SA 193/97; wyrok WSA w Warszawie z kwietnia 2008 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 617/07 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Obowiązek wykazywania inicjatywy dowodowej przez organy administracji ograniczony jest do okoliczności dla sprawy istotnych. W szczególności należy podkreślić, że organ odwoławczy wyjaśnił sprawę w stopniu dostatecznym do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Zgromadzono istotne dla sprawy dowody i prawidłowo je oceniono mając na uwadze całokształt zebranego materiału dowodowego i zasady logiki. Ocena ta nie narusza prawa, a co za tym idzie nie sposób jej podważyć. Trafnie dowody te przyjął organ odwoławczy za podstawę poczynienia nie nasuwających zastrzeżeń ustaleń faktycznych, które z kolei uczynił przedmiotem poprawnych rozważań prawnych. W końcu zajęte w sprawie stanowisko umotywował w sposób przekonujący stosownie do dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a. Wywody te prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja nie uchybia przepisom prawa procesowego.
Tak więc zarzut zawarty w skardze dotyczący naruszenia przepisów postępowania nie znajduje uzasadnienia, bowiem skarżąca poza wyrażeniem sprzeciwu wobec treści orzeczenia lekarskiego nie przedstawiła żadnych przeciwdowodów, np. w postaci innych opinii lekarskich, które mogłoby podważyć kwestionowane orzeczenie uprawnionej jednostki.
Przyjdzie zauważyć, że skarżąca w trybie art. 10 K.p.a. przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji była poinformowana o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości zebranych w sprawie dowodów (pismo z dnia 01.12.2014r.) i w dniu 10.12.2014 r. oświadczyła telefonicznie, iż nie posiada żadnych nowych dowodów nieznanych dotychczas inspekcji sanitarnej oraz podtrzymuje zarzuty zawarte w odwołaniu. Stąd też na etapie kontroli sądowej powoływanie się na inną dokumentację medyczną będącą w jej posiadaniu, bądź też poszukiwanie dowodów, w celu kwestionowania stanu faktycznego ustalonego w sprawie przez organy, jest niezrozumiałe i zaprzecza eksponowanej już wcześniej zasadzie związania organów orzekających wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi.
Mając na uwadze wniosek o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonej do skargi dokumentacji lekarskiej trzeba zaznaczyć, iż odnosi się on do merytorycznych kwestii, co do których ani Sąd ani organ sanitarne nie mogą się wypowiadać. Jak już wyżej wskazano to lekarz ma wiedzę specjalistyczną co do rozpoznania choroby zawodowej i to on decyduje o tym, jakie badania są niezbędne, w jakim zakresie i w jaki sposób mają być przeprowadzone.
Nie ulega wątpliwości, że podstawą orzekania dla Sądu stanowi art. 133 § 1 in principio p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Oznacza to, iż podstawą wydanego orzeczenia są zawsze akta sprawy. I choć Sąd może również na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadzić z urzędu, jak i na wniosek dowód z dokumentów, to postępowanie ma charakter uzupełniający i ograniczony do sytuacji opisywanych w tym przepisie. Niedopuszczalnym jest również kwestionowanie za pomocą tego przepisu poczynionych ustaleń faktycznych w sprawie (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3. Warszawa 2009, str. 305). W związku z powyższym biorąc pod uwagę czynności dokonywane przez organy sanitarne w niniejszej sprawie a także zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (karta narażenia zawodowego, orzeczenie lekarskie, wyniki badań, protokół z wyjaśnień skarżącej) uznać należy, że organy te miały podstawy uznać, że czynniki szkodliwe występowały u jej pracodawców, jednakże wystąpienie udokumentowanych objawów nastąpiło po okresie 2 lat określonym dla przywołanej już wcześniej choroby zawodowej. Tak, jak sama skarżąca podała, objawy chorobowe pojawiły się u niej w roku 2012, kiedy to przebywała na urlopie wychowawczym, tj. trzy lata po ustaniu narażenia na czynnik szkodliwy.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. należy zauważyć, że organ prowadzący postępowanie wyjaśniające nie ma obowiązku przeprowadzać wszystkich dowodów zawnioskowanych przez stronę. Organ prowadzi postępowanie dowodowe tylko w takim zakresie jaki jest konieczny do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Skoro, organ w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdził, że dysponuje materiałem dowodowym w oparciu, o który zostaną wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności, to nie musi zbierać dodatkowych dowodów na potwierdzenie dokonanych już wcześniej ustaleń. Wbrew temu co twierdzi skarżąca organy sanitarne nie miały podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych, dokonanych zgodnie z zasadami z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie podważyła skutecznie legalności zaskarżonej decyzji. Wbrew jej twierdzeniom, organy zgromadziły materiał dowodowy zgodnie z przepisami K.p.a. i rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz na jego podstawie zasadnie uznały, że nie istnieją podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej.
W tych okolicznościach możliwe było jedynie oddalenie skargi na zasadzie art. 151 p.p.s.a., co orzeczono w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło