IV SA/Gl 1085/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej, w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu [...] T. M. złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu powołał się na trudną sytuację materialną wynikającą z konieczności spłacania kredytów zaciągniętych na [...] oraz na problemy zdrowotne. Równocześnie zadeklarował, iż pozostaje w gospodarstwie domowym z małżonką i małoletnią córką oraz, że nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Posiada natomiast mieszkanie o powierzchni [...] oraz dzierżawiony dom o powierzchni [...]. Miesięczny dochód brutto przypadający na rodzinę wnioskodawcy zadeklarowany został w kwocie [...] uzyskiwanej przezeń z tytułu [...] Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające, zarządzeniem z dnia [...] skarżącego wezwano do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych, na które się powołał. W odpowiedzi T. M. nadesłał między innymi wykaz miesięcznych kosztów utrzymania, dokumenty potwierdzające wydatki dokonywane z tytułu spłaty zaciągniętych kredytów oraz opłat za tzw. media a także zaświadczenie o wysokości swej [...]. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku T. M. należy wskazać, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 §3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Oznacza to, że prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623). Tymczasem skarżący do osób takich nie należy. Trzeba bowiem zaznaczyć, że miesięczny dochód brutto przypadający na jego trójosobowe gospodarstwo domowe wynosi [...], co daje kwotę netto [...] (patrz: nadesłane zaświadczenie o wysokości [...] wydane przez [...]). Z oświadczeń wyżej wymienionego i z przedłożonych przezeń dokumentów źródłowych nie wynika przy tym aby zachodziły w jego przypadku szczególne okoliczności (np. ciężka, obłożna choroba, nieprzewidziane zdarzenia losowe) powodujące konieczność ponoszenia nadzwyczajnie wysokich wydatków. Wnioskujący jest wprawdzie obciążony relatywnie znacznymi koszty związanymi ze spłatą zaciągniętych kredytów (patrz: nadesłane harmonogramy spłat). Tym niemniej, nawet uwzględniwszy wskazaną okoliczność stwierdzić przyjdzie, że uiszczenie kosztów związanych z opłaceniem adwokata nie powinno spowodować uszczerbku dla niezbędnych potrzeb życiowych jego rodziny. Trzeba wszak zasygnalizować, że stawka minimalna za udział adwokata w niniejszym postępowaniu przed sądem I instancji wynosi [...] (§18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz. u. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy natomiast rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem nie sposób zgodzić się aby skarżący lub jego rodzina mogli ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia kosztów związanych z reprezentowaniem w sprawie przez fachowego pełnomocnika. Osiągają oni bowiem dochód, który przy racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu powinien umożliwić pokrycie tych wydatków, bez konieczności rezygnowania z zaspokojenia elementarnych potrzeb trójosobowego gospodarstwa domowego. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że zgodnie z oświadczeniami T. M. (patrz: pismo procesowe nadesłane do Sądu w dniu [...]) wydatkuje on miesięcznie kwotę [...] na zakup papierosów, co z pewnością nie mieści się w pojęciu podstawowej potrzeby życiowej. Skoro zatem skarżący jest w stanie pokrywać tego rodzaju koszty, to brak jest podstaw do zastosowania wobec niego dobrodziejstwa procesowego w postaci prawa pomocy. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 258 §3 oraz z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.