IV SA/Gl 1099/17
WyrokWSA w Gliwicach2018-05-10
Skład orzekający: Małgorzata Walentek, Bożena Miliczek-Ciszewska, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochód z gospodarstwa rolnego, które nie przynosi faktycznych dochodów, powinien być wliczany do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Dochód z gospodarstwa rolnego, nawet jeśli nie przynosi faktycznych dochodów, jest wliczany do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie szacunkowej kwoty wynikającej z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi fikcję prawną, która uwzględnia dochód z 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznego użytkowania gospodarstwa, chyba że przedstawiono umowę dzierżawy spełniającą określone warunki.Stan faktyczny
Skarżący T.K. ubiegał się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wliczając do dochodu rodziny dochód z renty matki oraz szacunkowy dochód z gospodarstwa rolnego, który przekroczył ustawowe kryterium dochodowe. Skarżący kwestionował wliczanie dochodu z gospodarstwa rolnego, twierdząc, że faktycznie nie przynosi ono dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Referent-stażysta Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta P., działając na podstawie art. 104, 130 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 6 ust. 2, art. 16a ust.1, ust. 2, ust. 3, ust. 4 pkt 2, art. 20 ust 2 i 3, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 2 ustawy z dna 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.), dalej "u.ś.r." lub "ustawa", odmówił przyznania T. K. świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką I. K..
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują bądź rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osoba legitymującą się m.in. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast podstawą do ustalenia prawa do przedmiotowego świadczenia stanowią dochody rodziny uzyskane w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, co w niniejszej sprawie dotyczy 2015 r. Zasiłek ten przysługuje, jeżeli miesięczny dochód na jednego członka rodziny nie przekracza kwoty 764 zł miesięcznie (art. 5 ust. 2 u.ś.r.). Organ ustalił, że strona sprawuje opiekę nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Na dochód rodziny składają się dochód matki wnioskodawcy z tytułu renty (13.571,20 zł) oraz dochód z gospodarstwa rolnego (7.549,28 zł). Łączny dochód rodziny wyniósł zatem 21120,48 zł, tj. miesięcznie 1.760,04 zł, a więc 880,02 zł na członka rodziny i przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie organ wskazał, że w stosunku do wnioskodawcy nie znajduje zastosowania art. 16a ust. 3 u.ś.r., bowiem kwota przekraczająca kryterium dochodowe wynosi 116,92 zł, a zatem jest wyższa od najniższego zasiłku rodzinnego w kwocie 95,00 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji T. K. wyraził niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia. Wskazał, że ani on ani jego matka nie uzyskują z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego żadnego dochodu. Gospodarstwo położone jest w odległości 300 km od ich miejsca zamieszkania, a zabudowania znajdujące się na tym terenie są w bardzo złym stanie technicznym. Podał, że część ziemi uprawia rodzina, która do tej pory raz w roku płaciła ojcu 1.000,00 zł, ale umowy dzierżawy z nimi nikt nie zawierał. Podkreślił, że corocznie decyzjami wydanymi przez Wójta Gminy K. woj. [...] umarzany jest podatek rolny. Za nieetyczne uznał wliczenie dochodu w kwocie 7.549,28 zł z gospodarstwa rolnego, z którego faktycznie dochód nie jest uzyskiwany. Jednocześnie akcentował trudną sytuację dochodową rodziny oraz pogarszający się stan zdrowia matki pozostającej pod jego stałą opieką.
Ponadto w toku postępowania odwoławczego T. K. wyjaśnił, że na części gospodarstwa rolnego osoby z rodziny prowadzą sad, z którego uzyskują dochody, a jego mamie przekazują 1000 zł raz w roku a nadto oświadczył, że nie jest w posiadaniu umowy dzierżawy (protokół z 27 lipca 2017 r.).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. art. 16a ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy tj. 764,00 zł. Przy czym dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt. 2 i 2a u.ś.r.).
Następnie Kolegium ustaliło, że w przedmiotowej sprawie na dochód rodziny złożył się dochód z tytułu pobierania renty jaki osiągnęła w 2015 r. I. K. w wysokości 13 571,20 zł, jak również dochód z gospodarstwa rolnego jakiego użytkownikiem jest I. K. i T. K. w wysokości 7.549,28 zł. Suma tych dochodów podzielona przez 12 miesięcy oraz dwóch członków w rodzinie wynosi 880,02 zł, a zatem przekracza ustawowe kryterium dochodowe.
Organ odwoławczy zaakcentował, że zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 8 i 8a u.ś.r. w przypadku ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu statystycznego ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia Prezesa GUS na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. 2016 r poz. 617). Zdaniem Kolegium z brzmienia wymienionego wyżej przepisu wynika, że ustawodawca przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, czy też zostało ono oddane w posiadanie zależne innej osobie. W rozumieniu ustawy "utrzymuje się" z gospodarstwa rolnego ten, kto włada nim na podstawie tytułu prawnego pozwalającego na oddanie tego gospodarstwa w posiadanie zależne tj. w użytkowanie lub w dzierżawę. Dalej Kolegium powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśniło, że przepis art. 5 ust. 8 u.ś.r. nie mówi o dochodzie faktycznie osiągniętym z działalności rolniczej, lecz zawiera założenie, że kwota wynikająca z przewidzianego w nim wyliczenia jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego (wyroki NSA z 14 grudnia 2007 r. I OSK 321/07, z 15 grudnia 2008 r. I OSK 50/08). Odnosząc się do twierdzeń strony organ wskazał, że wobec treści art. 5 ust. 8 bez znaczenia jest to, czy gospodarstwo jest uprawniane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi dochody. Dlatego też okoliczność, że odwołujący nie osiąga dochodu z posiadanego gospodarstwa rolnego, zdaniem Kolegium, nie mogła wpłynąć na prawidłową interpretację wskazanego przepisu przez organ I instancji.
Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w stosunku do wnioskodawcy nie znajduje zastosowania art. 16a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli nie przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W rozpoznawanej sprawie kwota przekroczenia wynosząca 116,92 zł, jest wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego, który wynosi 95,00 zł.
Ponadto Kolegium podkreśliło, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, że wnioskodawca powinien spełnić przewidziane prawem wymogi, gdyż tylko wówczas istnieje podstawa prawna do jej wydania zgodnie z żądaniem strony.
Nie kwestionując faktu sprawowania całodobowej opieki nad niepełnosprawną matką Kolegium uznało, że świadczenie nie mogło być przyznane, gdyż dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium dochodowe.
W obszernej skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od powyższej decyzji T. K. zasadniczo powtórzył zarzuty i argumenty zawarte uprzednio w odwołaniu. Ponownie akcentował, że wraz z matką nie osiągają faktycznie żadnego dochodu z gospodarstwa. Wskazał na trudną sytuację materialną rodziny oraz pogarszający się stan zdrowia niepełnosprawnej w znacznym stopniu matki, nad którą sprawuje stałą opiekę. W ocenie skarżącego decyzja nie odpowiada zasadom współżycia społecznego. Do skargi skarżący dołączył m.in. decyzje w sprawie umorzenia podatku rolnego, dokumentację medyczną z leczenia szpitalnego matki
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 10 maja 2018r. pełnomocnik skarżącego poparł osobistą skargę skarżącego. Zdaniem pełnomocnika zaprezentowana wykładnia art. 5 ust. 8 u.ś.r. nie uwzględnia celu ustawy. Nadto pełnomocnik zwrócił uwagę na te orzeczenia sądów administracyjnych, które pozostają w opozycji do prezentowanej przez organ i część orzecznictwa wykładni wskazanego przepisu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r, poz. 2088) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi dla strony skutkami, czy też narusza zasady współżycia społecznego.
Oznacza to, że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, w skrócie "P.p.s.a."). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).
Dokonując kontroli w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa, a zatem nie było podstaw do uwzględnienia skargi.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego Bielsku Białej z dnia [...] Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu, świadczenia w postaci zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką I. K.
Materialnoprawną podstawę wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1518, dalej jak dotychczas "u.ś.r." lub "ustawa").
W świetle art. 16 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r. poz. 2082 oraz z 2016 r. poz. 406 i 1271) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:
1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub
2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
- w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (ust. 1).
Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio (ust. 2). Stosownie natomiast do treści ust. 3 art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje.
Regulacja art. 16a u.ś.r. wyraźnie wskazuje, że jednym z podstawowych warunków, od których ustawodawca uzależnił przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest spełnienie kryterium dochodowego, które na dzień wydania zaskarżonej decyzji wynosiło 764 zł.
W sprawie należało zatem ustalić dochód rodziny, który zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy oznacza sumę dochodów członków rodziny. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 3 dochodem członka rodziny – jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c.
Definicja dochodu rodziny została określona w art. 3 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym ilekroć w ustawie mowa jest o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, enumeratywnie wymienione w tiret od 1 do 36.
W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego 10 marca 2017 r., a więc na okres zasiłkowy 2016/2017, w związku z tym prawidłowo organy ustalały dochód członków rodziny osiągnięty w 2015 r. Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że matka skarżącego w 2015 r. uzyskała dochód opodatkowany podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych z tytułu renty w wysokości 13 571, 20 zł, oraz że skarżący i jego matka w 2015 r. byli posiadaczami (współwłaścicielami) gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,8225 ha przeliczeniowego. W związku z tym do dochodu rodziny organy wliczyły dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 7 549, 28 zł określony na podstawie art. 5 ust. 8 i ta kwestia w sprawie okazała się sporna. Skarżący podnosił bowiem, że dochody z gospodarstwa rolnego faktycznie nie są uzyskiwane, a zatem nie powinny być wliczane do dochodu.
Wskazać należy, że w art. 3 pkt 6 u.ś.r. wyjaśniono, że pojęcie "gospodarstwo rolne" oznacza gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków, jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 23 tej ustawy stanowi, że do dochodu wlicza się inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskane z gospodarstwa rolnego. W przepisie tym ustawodawca nie sprecyzował wprawdzie, w jaki sposób należy rozumieć zwrot: "dochody uzyskane", jednak uczynił to poprzez odesłanie w art. 16a ust. 2 zdanie drugie ustawy do odpowiedniego stosowania art. 5 ust. 4 - 9. Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 8 ustawy, w przypadku, ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 617, ze zm.). Przepis art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi ponadto , że ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem:
1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego;
2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;
3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Mając powyższe regulacje na uwadze stwierdzić należało, że prawidłowo organy obu instancji ustaliły, że dochód skarżącego i jego matki przekracza ustawowe kryterium dochodowe a zatem wnioskowane świadczenie nie mogło być skarżącemu przyznane. Orzekające organy dokonały prawidłowej wykładni ww. przepisów mających w tym zakresie zastosowanie. Trafnie organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 5 ust. 8 u.ś.r. nie mówi o dochodzie rzeczywistym, faktycznie osiągniętym z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego, lecz zawiera założenie, że określona kwota jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do świadczenia, podlegającym - w razie zaistnienia do tego podstaw - zsumowaniu z innymi dochodami pozarolniczymi (art. 5 ust. 9 ustawy). Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela utrwalony już pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowym zgodnie z którym ustawodawca na potrzeby stosowania przepisów ustawy przyjął domniemanie, że z gospodarstwa rolnego jego właściciel uzyskuje ściśle określony dochód (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 321/07, z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1906/13, z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3262/15 wszystkie publik. w Internecie w: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Taką fikcję prawną ustawodawca przyjął nie tylko w przypadku ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego, ale również z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów (art. 5 ust. 7a ustawy). Przepis art. 5 ust. 8 ustawy należy zatem wykładać w ten sposób, że określony w nim szacunkowy dochód z gospodarstwa rolnego uwzględnia się niezależnie od tego, czy gospodarstwo to jest faktycznie użytkowane. Samo bowiem posiadanie gospodarstwa rolnego powoduje, że organ wydający decyzję w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego winien, obliczając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, uwzględnić fakt posiadania gospodarstwa rolnego stosując wyliczenie przewidziane w art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Jedynie przedłożenie przez wnioskodawcę umowy dzierżawy spełniającej warunki z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (pisemna umowa zawarta na okres 10 lat zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków zawarta przez emeryta lub rencistę z osobami niewymienionymi w tym przepisie) uprawnia do korzystania przez wydzierżawiającego z domniemania, że nie prowadzi on już działalności rolniczej na wydzierżawionych gruntach (por. m. in. wyroki NSA z dnia 8 listopada 2006 r. l OSK 603/06 27 października 2006 r., l OSK 601/06, 14 grudnia 2007 r., l OSK 321/07 opublik. w CBOSA). Z akt tej sprawy nie wynika natomiast, by taka okoliczność miała miejsce. Także pozostałe kwestie, dotyczące ustaleń związanych z uprawnieniem do otrzymania zasiłku pomimo przekroczenia dochodu, jak to stanowi art. 16a ust. 3 u.ś.r., nie budziły wątpliwości. Organy wyjaśniły, z jakich powodów skarżący nie mógł skorzystać z tego uprawnienia trafnie wskazując, że kwota przekroczenia kryterium dochodowego jest wyższa od najniższego zasiłku rodzinnego.
Wobec powyższego nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącego, dotyczące niewłaściwego obliczenia dochodu poprzez uwzględnienie dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego, który został wliczony do dochodu rodziny za rok bazowy 2015. Natomiast sposobu wyliczenia dochodu nie zakwestionowano, również Sąd nie znalazł podstaw do jego podważenia. Organy administracji prawidłowo zatem uznały, że do dochodu rodziny należało doliczyć dochód osiągnięty w 2015 r. z gospodarstwa rolnego wyliczony według zasad określonych w art. 5 ust. 8, 8a i 9 u.ś.r.
Słusznie również zauważyło Kolegium, że przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie zostało pozostawione uznaniu organów administracyjnych, gdyż ustawodawca określił ściśle przesłanki, od których uzależnione zostało przyznanie prawa do tego świadczenia. W konsekwencji niespełnienie przez skarżącego warunku dochodowego nie mogło doprowadzić do wydania pozytywnej dla niego decyzji.
W tym stanie rzeczy należy uznać, że organ odwoławczy, podobnie jak organ pierwszej instancji, prawidłowo zinterpretował i zastosował obowiązujące w tej sprawie przepisy prawa oraz ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ nie naruszył przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak również prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i dlatego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło