IV SA/Gl 1111/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2016 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta B., działając na podstawie art. 104 K.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz.163 ze zm. dalej w skrócie "u.p.s."), odmówił B. P. przyznania zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż powodem odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej jest przekroczenie 150% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., tj. 684 zł, które uprawnia do przyznania nieodpłatnej pomocy w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności udzielanego w ramach wieloletniego programu wspierania finansowego gmin zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020, wprowadzonego uchwała RM z 10 grudnia 2013 r. (MP z 2013 r. Nr 221). Następnie organ wskazał, że wnioskodawca mieszka wraz z konkubiną – A. R. oraz dwójką jej dzieci. Z ustaleń organu dokonanych na podstawie wywiadu środowiskowego wynika, że strona nie posiada własnego dochodu, nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, nie posiada odrębnego pokoju ma swobodny dostęp do wszystkich pomieszczeń, sprzętów i korzystania z nich bez ograniczeń. W konsekwencji dokonanych ustaleń, pomimo zgodnych oświadczeń strony i A. R., że wspólnie nie prowadzą gospodarstwa domowego organ nie dał temu wiary. W związku z tym za dochód rodziny strony uznał kwotę 2.878 zł (tj. na osobę 719,50 zł), na którą składają się: świadczenia alimentacyjne, zasiłki pielęgnacyjne, zasiłki rodzinne, dodatki z tytułu kształcenia i rehabilitacji.. B. P. wniósł odwołanie od tej decyzji powołując się na swoją ciężką sytuację finansową i zdrowotną. Równocześnie oświadczył, iż od czterech lat prowadzi odrębne gospodarstwo domowe a powodem, dla którego mieszka u konkubiny jest fakt, że nie posiada żadnego dochodu i dlatego nie może ubiegać się o własne mieszkanie. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 dalej "k.p.a."), uchyliło w całości zaskarżona decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał przebieg postępowania, treść decyzji organu pierwszej instancji, zarzuty odwołania oraz ustalenia organu I instancji dokonane na podstawie wywiadu środowiskowego. Następnie organ II instancji wyjaśnił, że od 1 października 2015 r. zgodnie z treścią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. zmianie uległy kryteria dochodowe i wynoszą one dla osoby samotnie gospodarującej - 634 zł., a dla osoby w rodzinie - 514 zł. Poza tym organ, powołując się na Uchwałę Rady Miasta B. z dnia [...] nr [...] wskazał, że pomoc na żywienie może być przyznawana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem organu odwoławczego w związku z podwyższeniem kryteriów dochodowych decyzja z dnia [...] nie mogła zostać utrzymana w mocy albowiem wyżej wymieniona zmiana może w istotny sposób rzutować na rozstrzygnięcie sprawy. Pismem z dnia 30 października 2015 r. B. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. twierdząc, iż zaskarżona decyzja jest niesprawiedliwa. Wskazał, że od czterech lat nie pozostaje w związku (konkubinat) z A.R. i w wywiadzie środowiskowym złożyli na tę okoliczność wyjaśnienia. Oświadczył, że ze względów humanitarnych A. R. nie wyrzuca go z lokalu oraz, że nie posiada żadnych środków do życia oraz że nie jest ojcem jej dzieci, przedkładając na tą okoliczność kserokopie odpisów aktów urodzenia. Jest osoba niepełnosprawna oraz złoży wniosek o lokal socjalny. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r. poz. 718 w skrócie P.p.s.a.). Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Dokonując kontroli w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie była decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zadaniem Sądu było więc dokonanie oceny zasadności podjęcia przez organ odwoławczy decyzjikasacyjnej, tj. decyzji o uchyleniu decyzji wydanej przez organ w pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Zdaniem Sądu wskazane w zaskarżonej decyzji powody podjętego rozstrzygnięcia stanowiły uzasadnienie dla uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej. Należy przypomnieć, że postępowanie administracyjne wszczęte zostało w tej sprawie z wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. Zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 163) zwanej w dalszym ciągu w skrócie: "u.p.s." może być przyznany zasiłek celowy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności. Zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym (art. 36 pkt 1 lit c. u.p.s.) zależnym od spełnienia kryterium dochodowego określonego przez ustawodawcę w art. 8 ust. 1 u.p.s. Wsparcie w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności może być także przyznane w formie zasiłku celowego na podstawie uchwały Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (zwanej dalej "Uchwałą Nr 221"), która przewiduje pomoc dla osób spełniających warunki do uzyskania pomocy w trybie ustawy o pomocy społecznej oraz spełniających kryterium dochodowe. Na zasadzie pkt V.1. załącznika do uchwały Nr 221, ze środków przekazywanych w ramach wskazanego w niej Programu gminy mogą udzielić wsparcia osobom spełniającym warunki do otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 tej ustawy. Z powyższego wynika, że strona ubiegająca się o świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności musi spełniać kryterium dochodowe, które jest warunkiem uprawniającym do przyznania przedmiotowego siarczenia. Organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego. Tymczasem w dniu orzekania przez organ odwoławczy obowiązywało już nowe kryterium dochodowe określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych, które, jak zasadnie uznał organ odwoławczy mogło w sposób istotny rzutować na rozstrzygnięcie w sprawie wniosku skarżącego, skoro dochód rodziny skarżącego ustalony przez organ I instancji nie przekroczyłby owego kryterium. Podkreślenia natomiast wymaga, że decyzja w przedmiocie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności jest decyzją wydaną w ramach uznania. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu podnosi się, że "uznanie" oznacza, że nie zawsze osoba, która spełnia ustawowe kryteria do przyznania zasiłku celowego zasiłek ten otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać toświadczenie. Nie zawsze też świadczenie to zostanie przyznane w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o to świadczenie. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynika, że udzielając stosownych świadczeń, organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 ust. 1 i 3 i ust. 4 u.p.s. dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej(por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1559/12, dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1560/10). Tym bardziej więc zasadne było uchylenie decyzji, bowiem zmiana kryterium dochodowego skutkuje tym, iż organ I instancji w oparciu o nowe kryteria będzie zobligowany rozpoznać sprawę na nowo, mając na względzie zarówno sytuację materialną, zdrowotną, rodzinną skarżącego jak również ogólne zasady wynikające z przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Dopiero na tej podstawie może rozstrzygnąć o przyznaniu świadczenia oraz o jego wysokości z uwzględnieniem zarówno niezbędnych potrzeb strony jak i możliwości pomocy społecznej. Można tylko zauważyć, że w wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji przyznał skarżącemu zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności. W takim stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a, skargę oddalił.