IV SA/Gl 1115/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, , , po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.Z. na postanowienie Komisarza Wyborczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu wójta w kwestii rozpoznania sprzeciwu uczestnika postępowania A w Z. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2018 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2018 r. Pismem procesowym datowanym na 20 czerwca 2018 r. uczestnik niniejszego postępowania - A w Z. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego przez tutejszy Sąd w dniu 26 marca 2018 r. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 10 lipca 2018 r. oddalił wniosek uczestnika postępowania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - zwanej dalej "P.p.s.a.", adwokata bądź radcę prawnego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Podniósł, że Prezes Zarządu A – W.B. to adwokat prowadzący Kancelarię na terenie Z., wpisany na listę adwokatów pod nr [...]. Zatem brak wobec jednoznacznego brzmienia art. 246 § 3 P.p.s.a. brak możliwości uwzględnienia wniosku uczestnika. Pismem z dnia 25 kwietnia 2018 r. uczestnik postępowania wniósł sprzeciw od wskazanego powyżej postanowienia. Zdaniem wnoszącego sprzeciw dokonana przez starszego referendarza sądowego interpretacja art. 246 i 175 P.p.s.a. jest błędna, bowiem art. 175. P.p.s.a w sposób jednoznaczny wskazuje, iż przyznanie prawa pomocy nie przysługuje, jeżeli skargę sporządza adwokat lub radca prawny będący stroną postępowania, względnie jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem. Wnoszący w imieniu fundacji wniosek W.B. nie jest ani stroną postępowania, pełnomocnikiem lub przedstawicielem. W.B. jest Prezesem Zarządu A, a więc nie można uznać pełnionej przez niego funkcji jako formy przedstawicielstwa, a jedynie jako pełnienie funkcji w organie reprezentującym osobę prawną. Dodatkowo odnosząc się do treści art. 246 § 3 P.p.s.a., gdzie negatywną przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika jest zatrudnianie takiego pełnomocnika lub pozostawanie z nim w innym stosunku prawnym (np. zlecenia), chyba że pełnomocnik został ustanowiony na podstawie przepisów o prawie pomocy; wyjaśnił, że przepis ten odnosi się wyłącznie do pozostawania zawodowego pełnomocnika w stosunku pracy lub innym stosunku prawnym z Fundacją. W niniejszej sprawie, w ocenie Fundacji trudno uznać pełnienie funkcji Prezesa Zarządu, jako pozostawanie w stosunku pracy lub innym stosunku prawnym. . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z treścią art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jednocześnie zgodnie z § 2 ww. przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04; z dnia 21 grudnia 2010, sygn. akt I OZ 967/10; z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 606/08). Warto dodać, że w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, odmowa prawa pomocy następuje również w przypadkach, gdy dana jednostka nie wykorzystuje dostępnych możliwości zdobycia koniecznych środków. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 175 § 1 P.p.s.a § 1 skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. W treści tej regulacji wbrew stanowisku prezentowanemu w sprzeciwie nie został zawarty wymóg, by adwokat lub radca prawny był stroną postępowania względnie jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem. Wymóg tak jest zawarty w § 2 art. 175 P.p.s.a. w sytuacji, gdy skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych. Natomiast w myśl z art. 246 § 3 P.p.s.a. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z wyżej wskazanymi osobami. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy Jak podkreśla się w doktrynie przesłanka negatywna z art. 246 § 3 P.p.s.a. wyklucza badanie wniosku o przyznanie prawa pomocy pod kątem wystąpienia przesłanek pozytywnych co do żądania ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego (por. J. Harczuk "Zwroty szacunkowe jako przesłanka przyznania prawa pomocy", ZNSA 2007, Nr 5, s. 69 i n.). Zaakcentować w tym miejscu należy, że w rozpoznawanej sprawie Prezes A jest adwokatem, a zatem osobą uprawnioną do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie ma zatem podstaw, aby skarb państwa ponosił koszty udzielenia pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sytuacji, gdy W.B. może osobiście sporządzić i wnieść skargę kasacyjną od wyroku z dnia 26 marca 2018 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia sprzeciwu i dlatego postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.