IV SA/Gl 1126/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. N. (N.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej postanawia: oddalić wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej; Postanowieniem z dnia 27 października 2017 r. (wydanym w zakresie postępowania o sygn. akt IV SO/Gl 19/17) starszy referendarz sądowy uwzględnił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy ustanawiając dla niego pełnomocnika z urzędu do reprezentowania w sprawie niniejszej, na którego Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach wyznaczyła adwokata L. K. W dniu 17 listopada 2017 r. wspomniany pełnomocnik przeglądał akta sprawy, a następnie, pismem datowanym na 13 grudnia 2017 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...]. Postanowieniem wydanym w dniu 8 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił wspomniany wniosek o przywrócenie terminu wskazując w uzasadnieniu, że został on złożony po upływie siedmiodniowego terminu określonego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. W konsekwencji powyższego Sąd, postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2018 r. odrzucił skargę z uwagi na jej złożenie z uchybieniem ustawowego terminu. Następnie, pismem procesowym z dnia 30 kwietnia 2018 r. adwokat L. K. zażądał przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, iż koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. W tym zakresie wniósł o wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy według norm przepisanych oraz o zwrot kosztów korespondencji ze skarżącym, w kwocie 12 zł. Wnioskujący zaakcentował, że zapoznał się z aktami sprawy, następnie - w ramach dwóch spotkań ze skarżącym, trwających łącznie około trzech godzin, obszernie wyjaśnił mu sytuację prawną i możliwe do podjęcia kroki w sprawie, a nadto dwukrotnie kontaktował się z nim listownie oraz przygotował wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Artykuł 250 § 1 p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Odnosząc się do wniosku adwokata L. K należy jednak w pierwszej kolejności wskazać, że postępowanie w zakresie niniejszej sprawy zakończyło się odrzuceniem skargi z powodu jej wniesienia po upływie ustawowego terminu, przy czym odrzucenie to stanowiło konsekwencję braku uwzględnienia przez Sąd wniosku o przywrócenie tego terminu, co - jak wyraźnie wskazano w uzasadnieniu rozstrzygającego o tym postanowienia z dnia 8 lutego 2018 r. - spowodowane zostało uchybieniem przez pełnomocnika strony terminowi do złożenia wniosku, określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Wspomniane postanowienie odrzucające wniosek o przywrócenie terminu nie było przez tego adwokata kwestionowane i stało się prawomocne, a w konsekwencji, rozpoznając jego wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej należało mieć w polu widzenia treść tego orzeczenia jak również motywy zaprezentowane przez Sąd w jego uzasadnieniu. Uwzględnienie powyższego było niezbędne z uwagi na utrwalone stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym sąd, jako dysponent środków publicznych na wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu (dotyczy to również referendarza sądowego orzekającego w tej kwestii na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) polegający na konieczności ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 910/15, z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13 oraz z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). W tym kontekście, wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu może być przyznane wyłącznie wtedy, gdy jest ona świadczona przez pełnomocnika w sposób profesjonalny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 2012/13, publ. LEX nr 1748630, postanowienie tego Sądu z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I FZ 321/14, publ. LEX nr 1528763 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 marca 2000 r., sygn. akt I PZ 86/99, publ. PiZS 2001 r. nr 1 poz. 4 i z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn., akt I PKN 248/01, publ. OSNAP z 2002 r. nr 9, poz. 5). W świetle powyższego, nie kwestionując niewątpliwego nakładu pracy wnioskującego adwokata w zakresie niniejszej sprawy, brak było możliwości przyznania mu kosztów za udział w tym postępowaniu. Zakończyło się ono bowiem odrzuceniem skargi w rezultacie wcześniejszej odmowy uwzględnienia jego wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skoro przy tym z prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 8 lutego 2018 r. wynika jednoznacznie, że przyczyną odmowy uwzględnienia tegoż wniosku było złożenie go przez tego pełnomocnika po upływie ustawowego terminu, to nie można przyjąć, aby udzielił on tu skarżącemu rzeczywistej i profesjonalnej pomocy prawnej. Mając na względzie wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego, tylko marginalnie wypada zwrócić uwagę, że wniosek pełnomocnika o zwrot kosztów korespondencji ze skarżącym nie mógł zostać uwzględniony jeszcze z innego powodu. Mianowicie, trzeba podkreślić, iż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, który rozpoznający niniejszy wniosek w pełni podziela, zakres wydatków profesjonalnego pełnomocnika nie może być rozszerzany na wydatki drobne i zwykle występujące przy okazji prowadzenia procesu sądowego, do których zaliczają się między innymi koszty korespondencji (por. między innymi postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 30/12 i z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt II GZ 357/17 oraz postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Opolu z dnia 28 września 2005 r., sygn. akt I SA/Op 73/05 i w Gdańsku, z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 663/14 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).