IV SA/Gl 1156/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...]. Wnioskiem z dnia 23 sierpnia 2012 r. A.M. domagała się ustalenia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia córki – J.N.M. (w dniu [...] r.). Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], odmówił A.M. wnioskowanego świadczenia w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że powodem odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia było dołączone do wniosku zaświadczenie lekarskie, z dnia 22 sierpnia 2012 r., z którego wynika, iż strona pozostawała pod opieką medyczną dopiero od 36 tygodnia ciąży. A.M. złożyła od powyższej decyzji odwołanie, w którym wyjaśniła, że brak kontroli i opieki lekarza ginekologa nie był wynikiem jej złej woli czy zaniedbania, gdyż ze względu na osobiste predyspozycje zdrowotne nie miała żadnych objawów świadczących o ciąży i była ona dla niej zaskoczeniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium zauważyło, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.) zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się. Jednocześnie zgodnie z art. 9 tej ustawy dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje matce lub ojcu albo opiekunowi prawnemu dziecka. Dodatek przysługuje opiekunowi faktycznemu dziecka w wieku do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia, jeżeli nie został przyznany rodzicom lub opiekunowi prawnemu dziecka i jest przyznawany jednorazowo w wysokości 1 000,00 zł., o ile kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Podkreślono następnie, że odwołująca wniosek o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka złożyła w terminie ustawowym, jednakże z przedstawionego przez nią zaświadczenia lekarskiego Sp. z o.o. "A" w K. Poradnia Ginekologiczno-Położnicza przy ul. [...], z dnia 22 sierpnia 2012 r. wynika, iż została objęta opieką lekarską dopiero w 36 tygodniu ciąży. Zatem, w konsekwencji nie spełnia warunku do przyznania jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia córki J.N.M., wynikającego z art. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zatem skoro, w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 9 ust. 6, art. 15b ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, to słusznie organ pierwszej instancji odmówił wnioskowanego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.M. uznała decyzję organu odwoławczego za krzywdzącą i niezgodną z prawem. Ponownie argumentowała, że jej szczególna sytuacja zdrowotna nie pozwoliła na wczesne rozpoznanie przez nią ciąży i dlatego zgłosiła się do lekarza później. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Zaznaczyć należy, iż stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Podstawę materialno-prawną wydania decyzji w przedmiocie dodatku do świadczenia rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka zawiera ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.). W myśl art. 9 ust. 1 i art. 3 tej ustawy jednorazowy dodatek w wysokości 1 000,- zł. z tytułu urodzenia dziecka przysługuje matce lub ojcu albo opiekunowi prawnemu dziecka. Dodatek ten przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (art. 9 ust. 6). Z kolei okoliczność pozostawania pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną (art. 9 ust. 7). Przywołane przepisy art. 9 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych zostały wprowadzone w do tej ustawy na mocy art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. nr 237, poz. 1654). W myśl treści art. 18 ustawy nowelizującej wskazany wyżej obowiązek potwierdzenia opieki medycznej od nie później niż 10 tygodnia ciąży wszedł w życie z dniem 1 listopada 2009 r. Jednakże zauważyć należy, co nie dostrzegły organy orzekające w sprawie, iż na mocy art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 50, poz. 301), odroczono obowiązek stosowania przepisu art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie, bowiem z treścią powołanego artykułu dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do dnia 31 grudnia 2011 r. przysługiwały po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego, co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną. W rozpatrywanej sprawie, organy orzekające błędnie uznały, iż nie została spełniona obligatoryjna przesłanka przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, określona w art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w postaci pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, bowiem obowiązek wykazania pozostawania pod tą opieką nie obejmował skarżącej, która urodziła córkę J.N. M. w dniu [...] r. Skarżąca w dniu 1 stycznia 2012 r. znajdowała się w późniejszym okresie ciąży niż ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży, biorąc pod uwagę datę urodzenia córki ([...] r.). Z tego powodu, organy nie mogły ubiegać się od skarżącej założenia medycznej dokumentacji ciążowej od 10 tygodnia ciąży i przedstawienia zaświadczenia, określonego w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem obowiązek wykazania pozostawania pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży dotyczy jedynie kobiet znajdujących się w dziesiątym tygodniu ciąży od dnia 1 stycznia 2012 r. Podobny pogląd został zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 czerwca 2012 r. o sygn. akt II SA/Ol 397/12 i w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 lipca 2013r. o sygn. akt III SA/Kr 1838/12, który skład orzekający w całości podziela. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, z uwagi na treść art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, do dnia 31 grudnia 2011 r. brak było podstawy prawnej do wymagania od kobiety potwierdzenia sprawowania nad nią opieki medycznej już od 10 tygodnia ciąży, z tego też powodu brak było również podstaw do prowadzenia i żądania dostarczenia stosownej dokumentacji medycznej. Odmienna interpretacja treści art. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 3 powołanej ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych prowadziłaby do sytuacji naruszenia zasady lex retro non agit. Skoro, bowiem przepis art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie obowiązywał w czasie, gdy skarżąca była w 10 tygodniu ciąży, a w tym czasie dla uzyskania jednorazowego dodatku do świadczenia rodzinnego wystarczyło przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez lekarza lub położną potwierdzającego, co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży, to nałożenie na skarżącą obowiązku przedłożenia stosownego zaświadczenia dotyczącego okresu, gdy zaświadczenie takie nie było wymagane do otrzymania stosownego uprawnienia, stanowi naruszenie zasady nie działania prawa wstecz. Reasumując, skoro zastosowanie przepisu art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych zostało zawieszone do dnia 31 grudnia 2011 r., to możliwość jego zastosowania powstała dopiero z dniem 1 stycznia 2012 r., czyli w czasie, gdy w odniesieniu do skarżącej upłynął już ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży, albowiem poród i urodzenie jej córki nastąpiło w dniu [...] r. Zauważyć przyjdzie, co też sygnalizowała sama skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, że odwołanie się wyłącznie do literalnej wykładni przepisów art. 9 ust. 6 i art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych może w istocie prowadzić do zróżnicowania sytuacji prawnej kobiet w ciąży ze względu na stan ich zdrowia (np. po poddaniu się specjalistycznemu leczeniu), co może uniemożliwiać bądź istotnie utrudniać rozpoznanie przez kobietę faktu, że jest ona w ciąży. Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej organ pierwszej instancji uwzględni rozważania zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu oraz dokona analizy merytorycznej całokształtu poczynionych w niej ustaleń bądź też o ile będzie to konieczne uzupełni materiał dowodowy w przedstawionych wyżej kierunkach. Dopiero bowiem pełne ustalenia faktyczne i kompletne rozważania prawne pozwolą na wydanie prawidłowej decyzji, to jest takiej, która spełniać będzie wszystkie wymagania przewidziane w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, a z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji nie zastosował w sprawie art. 152 p.p.s.a.