IV SA/Gl 1201/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego p o s t a n a w i a ustanowić dla skarżącego radcę prawnego. W ramach urzędowego formularza wniosku z dnia 21 marca 2015 r., nadesłanego w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 9 marca 2015 r., B. Z. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego. Uzasadniając wniosek nawiązał do stanu faktycznego ustalonego w toku postępowania administracyjnego, podkreślając, że nic w tym zakresie się nie zmieniło. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (patrz druk PPF) skarżący nie posiada żadnego majątku. Mieszka w bloku wielorodzinnym w lokalu o pow. 33 m2. Skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z prac dorywczych osiągając z tego tytułu miesięczny dochód w wysokości 500-700 zł. Przy omówionym wyżej formularzu skarżący nadesłał plik dokumentów potwierdzających jego kłopoty zdrowotne oraz obrazujących ponoszone przezeń koszty z tytułu podatku od nieruchomości, opłat za gaz i energię elektryczną. Nadesłał także dokument pod nazwą "obliczenie wysokości dodatku mieszkaniowego" sporządzony 23 czerwca 2014 r. Rzeczone dokumenty przesłano do Sądu również w następstwie wspomnianego na wstępie wezwania z dnia 9 marca 2015 r. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2015 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, zarzucając, że ten nie wykonał po części wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odnotowano zatem, że skarżący nie sprecyzował rodzaju i charakteru prac dorywczych, ani nie nadesłał aktualnego zaświadczenia właściwego urzędu pracy potwierdzającego jego status jako osoby bezrobotnej. W zakreślonym ustawowo terminie skarżący oprotestował ww. orzeczenie referendarza. W sprzeciwie z dnia 20 kwietnia 2015 r. podniósł, że prace dorywcze były jego głównym źródłem utrzymania do grudnia 2014 r. Począwszy jednak od 1 grudnia 2014 r. znalazł zatrudnienie w firmie [...] jako [...] w wymiarze 40 godzin tygodniowo ze stawką 7,5 zł/godzinę. Niestety w dniu 11 stycznia 2015 r. uległ wypadkowi przy pracy, w wyniku czego do dnia dzisiejszego przebywa w domu i nie pracuje. Z dniem 22 lutego 2015 r. zwolniono skarżącego z ww. pracy, a to z powodu upływu okresu zatrudnienia. Skarżący zdeklarował, że do dnia dzisiejszego nie otrzymał zasiłku chorobowego. W chwili obecnej jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu, gdyż w dalszym ciągu porusza się o kulach na skutek ww. wypadku, podczas którego doszło do skręcenia i naderwania stawu skokowego. Na poparcie podniesionych w sprzeciwie okoliczności skarżący dołączył stosowną dokumentację źródłową. Na gruncie zgromadzonych w tej sprawie dokumentów i oświadczeń ustalono, co następuje. Skarżący samotnie prowadzi niewielkie gospodarstwo domowe, które nie jest zadłużone. Miesięczne wydatki z tego tytułu, podwyższone o należności z tytułu zakupu lekarstw, stanowią kwotę około 360 zł. Nominalnie wynagrodzenie skarżącego winno stanowić kwotę około 1.200,00 zł brutto, przy czym na skutek wypadku, któremu uległ takiej kwoty od pracodawcy nie otrzymał. Na gruncie akt administracyjnych tej sprawy przyjęto dodatkowo, że skarżący jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności orzeczonym do dnia 31 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy odnotować, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw, postanowienie referendarza z dnia 3 kwietnia 2015 r. utraciło moc, a sprawa [wniosek o przyznanie prawa pomocy – spr.], będąca przedmiotem sprzeciwu, podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Taki stan rzeczy znajduje bowiem podstawę prawną w art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05; dostępne na stronie internetowej www.nsa.gov.pl w zakładce "baza orzeczeń"). W ocenie Sądu skarżący wystarczająco wykazał, że nie będzie w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Tym samym zasadnym jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. poprzez ustanowienie radcy prawnego. W toku rozpoznania wniosku spostrzeżono jednakowoż pewną wątpliwość, jednakże tę rozstrzygnięto na korzyść skarżącego. Zrodziło się bowiem pytanie o źródło finansowania stałych miesięcznych wydatków skarżącego w okresie, w którym pozostawał bez pracy, nie mogąc jej podjąć nawet w wymiarze okazjonalnym z uwagi na stan zdrowia po wypadku. Zdaniem Sądu nie można zaprzeczyć hipotezie, że skarżącego wspiera jego matka na zasadzie wzajemności. Pomoc dla niej skarżący deklarował jeszcze w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, pisząc iż matka jest u niego zameldowana. Wspomniano jednakowoż już wcześniej, że wątpliwości te rozstrzygnięto na korzyść skarżącego. Nie podobna wszak przyjąć, aby matka skarżącego partycypowała w miejsce syna w kosztach sądowych. Takiego obowiązku nie nakłada już na nią Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Wypada nadmienić, że przyznając prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego wzięto nadto pod uwagę obciążenie poszczególnych korporacji zawodowych, w tym adwokackiej i radcowskiej, sprawami, w których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ustanawia profesjonalnych pełnomocników. Co znamienne, skarżący pozostawił Sądowi pełną swobodę wyboru w tym względzie. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji, działając na podstawie art. 254 § 1 P.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.