IV SA/Gl 1206/11
WyrokWSA w Gliwicach2011-10-27
Skład orzekający: Teresa Kurcyusz – Furmanik, Andrzej Matan, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwiększenie wysokości zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego, uszkodzonego w wyniku powodzi, może zostać uwzględniony, jeśli wyższe koszty wynikają z zawyżonych cen jednostkowych i prac modernizacyjnych, a nie ze zwiększenia zakresu prac remontowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o zwiększenie zasiłku celowego nie może zostać uwzględniony, ponieważ wyższe koszty remontu wynikały z zawyżonych cen jednostkowych i prac o charakterze modernizacyjnym, które nie mieszczą się w celu przyznawania zasiłku. Zasiłek celowy ma charakter pomocniczy i nie jest świadczeniem odszkodowawczym, a jego celem jest wsparcie w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych i umożliwienie życia w godnych warunkach, a nie pokrywanie kosztów modernizacji czy różnic wynikających z wyższych cen rynkowych.Stan faktyczny
Skarżąca Z. M. otrzymała zasiłek celowy na remont budynku mieszkalnego uszkodzonego w wyniku powodzi. Po przedłożeniu rachunków na kwotę wyższą niż przyznany zasiłek, wystąpiła o jego zwiększenie. Organ pierwszej instancji, po opinii biegłego, uznał, że część prac miała charakter modernizacyjny, a ceny na przedłożonych rachunkach były zawyżone w stosunku do cen rynkowych, odmawiając zwiększenia zasiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym zasady równego traktowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego – pomoc pieniężna na usuwanie skutków powodzi oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] , działając na podstawie art.14,art.18ust. 1 pkt., art. 40 ust. 2 i 3 oraz art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej: u.p.s.) Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w C. (dalej: Dyrektor OPS), działająca z upoważnienia Burmistrza Miasta C. , odmówiła zmiany decyzji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, przyznanego Z. M. na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego położonego w C. przy ul. [...] w wysokości [...] zł., w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia.
Jak podniesiono w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, decyzją z dnia [...] r. przyznano stronie zasiłek celowy na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego, uszkodzonego w wyniku powodzi, w wysokości [...] zł. Wysokość zasiłku została ustalona w oparciu o wycenę kosztorysową sporządzona przez uprawnionego rzeczoznawcę, przy czym warunkiem wypłaty zasiłku było rozliczenie się świadczeniobiorcy imiennymi rachunkami i fakturami. Z.M. przedłożyła takie dokumenty na łączna kwotę [...] zł.
W związku z tym, że koszty remontu były większe aniżeli kwota przyznanego świadczenia strona w dniu [...] r. wystąpiła z wnioskiem o zwiększenie wysokości zasiłku celowego do wysokości [...] tys. zł.
W trakcie postępowania wyjaśniającego, zainicjowanego wskazanym wyżej wnioskiem, organ pierwszej instancji w dniu [...] r. przeprowadził oględziny przedmiotowego budynku przy udziale biegłego- inżyniera A. W. , członka [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, dysponującego uprawnieniami budowlanymi bez ograniczeń do kierowania robotami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, zajmującego się również sporządzaniem kosztorysów jako inspektor nadzoru inwestorskiego. Wedle jego oceny zakres przeprowadzonego remontu pozostawał w zgodzie z charakterystyką prac przewidzianych do wykonania określonych w wycenie sporządzonej przez rzeczoznawcę na potrzeby postępowania zakończonego przyznaniem zasiłku celowego. Zwrócił jednak uwagę na fakt, iż przedstawione przez Z. M. rachunki zawierają znacznie zawyżone wartości cen jednostkowych wobec średnich cen stosowanych na rynku lokalnym. Ustalono także, iż część przeprowadzonych prac wykraczała poza granice remontu i miała charakter modernizacyjny (instalacja ogrzewania podłogowego w łazience oraz izolacji pionowej fundamentów). Ponadto, jak wykazała analiza przedłożonych faktur, pewne prace remontowe zostały wykonane za znacznie większe kwoty, niż kwoty wskazane przez rzeczoznawcę w kosztorysie. W dalszej części uzasadnienia przywołano zasady przyznawania zasiłków celowych na podstawie w art. 40 ust. 2 i 3 u.p.s., w tym również określone w art. 3 ust. 1 i 3 u.p.s. W świetle postanowień tam zawartych, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Jak podkreślono, pomoc społeczna udzielana w tej formie nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowana jako rekompensata szkód wywołanych klęską żywiołową lub innym zdarzeniem losowym. Ma ona na celu wsparcie tych osób, które nie mogą same przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej. Wniosek strony o zwiększenie kwoty zasiłku celowego nie wynika ze zwiększenia zakresu robót, lecz z wyższych cen za roboty objęte kosztorysem. Ponadto zaś prace modernizacyjne powinny być przeprowadzane na koszt strony , a nie na koszt budżetu państwa. Wobec tego kwotę przyznanego zasiłku celowego organ pierwszej instancji uznał za odpowiednią.
W odwołaniu z dnia [...]r. strona zakwestionowała to stanowisko, podnosząc zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. ze względu na niedokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy , w tym kosztów remontu oraz art. 80 k.p.a. w wyniku przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie ustaleń poczynionych przez biegłego rzeczoznawcę za bezwzględnie wiążące. Wskazała także na naruszenie art. 84 k.p.a. ze względu na dokonanie samodzielnych ustaleń przez organ w zakresie kosztów remontu, podczas gdy te wiadomości specjalne wymagały zasięgnięcia opinii biegłego rzeczoznawcy.
Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej: Kolegium) decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Jak podniesiono w uzasadnieniu, postępowanie wyjaśniające prowadzone było prawidłowo. Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi przyznawania pomocy w wysokości wyższej niż [...] tys. zł. wymagało przeprowadzenia wyceny kosztorysowej remontu obiektu budowlanego uszkodzonego w wyniku powodzi. Wycena taka w została sporządzona przez uprawnionego rzeczoznawcę i stanowiła dowód, przyjęty przez organ prowadzący postępowanie w sprawie dotyczącej przyznania przedmiotowego zasiłku celowego. Zwiększenie wartości robót, zdaniem Kolegium, nie wynikało ze zwiększenia z zakresu prowadzonych prac remontowych, ale z wyższych cen przyjętych za wykonanie tych prac oraz z faktu prowadzenia prac modernizacyjnych. Kolegium podkreśliło także, iż strona miała zapewniony czynny udział na każdym etapie prowadzonego postępowania.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało na doraźny charakter zasiłku celowego określonego wart. 40 u.p.s., jak również na zasady przyznawania pomocy społecznej, w tym określone w art. 2 ust. 1 u.p.s. Środki społeczne powinny być przyznawane wówczas, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych we własnym zakresie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Z. M. podnosi zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego oraz prawa procesowego. Pierwsze z nich odnoszą się do naruszenia:
-art. 2,art.3 oraz art. 40 ust. 1-3 u.p.s. poprzez uznanie, iż żądanie zwiększenia kwoty zasiłku celowego nie odpowiada celom i nie mieści się w możliwościach pomocy społecznej, a wykonanie prac remontowych mieściło się w kosztach wyceny dokonanej przez rzeczoznawcę tj. w kwocie [...] zł.,
- art. 32 Konstytucji RP poprzez złamanie zasady równego traktowania osób znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej, bowiem skarżąca nie otrzymała zwiększonej kwoty zasiłku celowego, mimo spełnienia wszystkich przesłanek do tego ją uprawniających,
- zasady zaufania określonej w art. 8 k.p.a. w związku z tym, że strona spełniająca stosowne warunki ma prawo oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z przepisami uprawniającymi ja do uzyskania świadczenia.
Naruszenia prawa procesowego upatruje w art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. ze względu na niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz załatwienie jej bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej .
W uzasadnieniu skargi Z. M. podnosi, iż wbrew ustaleniom poczynionym przez biegłego, znajdującym swój wyraz w kosztorysie robót, w trakcie prowadzonych prac remontowych zachodziła konieczność zwiększenia zakresu prac remontowych (np. dotyczących wymiany tynków) powyżej limit przez niego przyjęty. Zatem nie miały one charakteru modernizacyjnego. Kosztorys ten nie został jej doręczony i w związku z tym nie znała ustaleń dotyczących cen za poszczególne roboty w nim przyjętych. Dokonywała rzetelnych rozliczeń z Ośrodkiem Pomocy Społecznej z tytułu przyznanych jej środków oraz gospodarowała nimi racjonalnie. Ceny zaproponowane jej przez wykonawców robót nie odbiegały od cen stosowanych na rynku, w tym również przez osoby sąsiadujące ze skarżącą.
Wskazuje także na charakter szkód jakimi została dotknięta i które, bez przeprowadzenia remontu przy pomocy środków publicznych, uniemożliwiły jej powrót do nieruchomości według stanu przed ich wystąpieniem. Prace remontowe obejmowały zakres określony w kosztorysie, ich przeprowadzenie oraz wartość zostały uwiarygodnione stosownymi dokumentami. Wobec tego, jej zdaniem, domaganie się zwiększenia przyznanych środków było uzasadnione.
Inne osoby znajdujące się w podobnej sytuacji, w tym jej sąsiedzi, uzyskały zasiłki celowe w maksymalnej wysokości. Stąd, w jej przypadku, odmowa zwiększenia kwoty świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie. Powtarzając argumentację, na którą powołało się w uzasadnieniu swojej decyzji wywiodło, że nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Skarżąca, co podkreślono w szczególności, nie znajdowała się w sytuacji uniemożliwiającej zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i stąd nie można porównać jej sytuacji z sytuacja innych osób dotkniętych klęską żywiołową. Nie mogły one wracać do swoich uszkodzonych domów, nie dysponując równocześnie innym lokalem. Natomiast skarżąca posiada mieszkanie w T.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne, mogą w razie uznania kontrolowanego aktu za nielegalny w rozumieniu ww. przepisów, uchylić ten akt lub stwierdzić jego nieważność. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 tej ustawy, rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji powinien ustalić, w pierwszym rzędzie, wzorzec tej kontroli, a więc normę prawną, a zwłaszcza normę prawa materialnego stanowiącą podstawę rozstrzygnięcia, w odniesieniu do której ocena w tym zakresie będzie przeprowadzana.
Dyrektor OPS, podejmując decyzję w sprawie przyznania zasiłku celowego Z. M. , w podstawie prawnej tego aktu wskazał art.14, art. 18 ust. 1 pkt.4, art. 40 ust. 2 i 3 oraz art. 106 ust. 1 u.p.s. Natomiast Kolegium, orzekając w drugiej instancji, przywołało art. 17,18, 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 40 ust. 1-3 u.p.s. i art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a.
Żaden z wymienionych wyżej przepisów nie zawiera normy materialnoprawnej, która w przedmiotowej sprawie – dotyczącej zmiany ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie w postaci zasiłku celowego – znajduje zastosowanie. W szczególności nie będzie to przepis art. 106 ust. 1 u.p.s., który przesądza o decyzyjnej formie rozstrzygnięć w kwestii świadczeń z pomocy społecznej, ani też przepis art. 40 ust.2 i 3 u.p.s., kształtujący podstawę materialnoprawną do podejmowania decyzji w sprawach dotyczących zasiłku celowego przyznawanego w związku ze stratami poniesionymi przez osobę lub rodzinę w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej .
Przyjdzie w tym miejscu zauważyć, że oba organy orzekające w sprawie prowadziły postępowanie i w jego wyniku podjęły decyzje w sposób sprzeczny z zasadą legalności, nie mając wiedzy co do podstaw prawnych swoich działań, jak również w konsekwencji tego i co do trybu w jakim powinny one być prowadzone. Nie oznacza to oczywiście obiektywnego braku takich podstaw prawnych w systemie prawa pomocy społecznej, czy szerzej – w systemie prawa administracyjnego.
W ocenie Sądu podstaw takich należy poszukiwać, w pierwszym rzędzie, w ustawie o pomocy społecznej oraz, w kolejnym etapie – w regulacjach Kodeksu postępowania administracyjnego.
Jeśli chodzi o pierwszy ze wskazanych aktów, to do rozważenia pozostaje art. 106 ust. 5 u.p.s. W świetle tego przepisu decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z kwestią ewentualnej zmiany rozstrzygnięcia przyznającego zasiłek celowy w określonej wysokości, wobec czego wykluczyć trzeba możliwość tzw. fakultatywnej zmiany w oparciu o art. 11, 12 i 107 ust. 5 ze względu na brak przesłanek określonych we wskazanych przepisach (marnotrawstwo, niszczenie przyznanych świadczeń oraz marnotrawienie własnych zasobów finansowych; brak współdziałania świadczeniobiorcy z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej; odmowę zawarcia kontraktu socjalnego lub jego nieprzestrzeganie; nieuzasadnioną odmowę podjęcia pracy lub leczenia odwykowego; dysproporcję między udokumentowanym dochodem a rzeczywistą sytuacją majątkową oraz odmowę złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym osoby lub rodziny).
Pozostaje zatem do rozważenia problem obligatoryjnej zmiany tej decyzji, przy czym zmiana taka mogłaby zostać przeprowadzona także bez zgody strony w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Także i ta możliwość odpada z dwu podstawowych przyczyn: po pierwsze – nie zachodzi, w sposób oczywisty, przypadek zmiany przepisów prawa, podobnie jak i sytuacji osobistej oraz majątkowej skarżącej - nie nastąpiły w tym zakresie żadne zmiany (przynajmniej na takie nie powołuje się); po drugie- obligatoryjna zmiana (uchylenie) decyzji przyznającej świadczenie w trybie określonym w art. 106 ust. 5 u.p.s. może dotyczyć decyzji uznaniowych tylko w przypadku zmiany przepisów prawa, natomiast zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej uprawnionego mogą mieć znaczenie jedynie dla decyzji o charakterze związanym (w tych przypadkach, w których ustawodawca wiąże samo przyznanie świadczenia lub jego wysokość z takimi sytuacjami albo elementami takich sytuacji).
W związku z brakiem podstaw do zmiany decyzji w trybie szczególnym weryfikacji rozstrzygnięć ostatecznych określonym w art. 106 ust. 5 u.p.s., pozostaje do rozważenia możliwość zastosowania nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych przewidzianych w k.p.a. Ze względu na to, że mamy do czynienia z niewadliwą i ostateczną decyzją "uprawniającą" o charakterze uznaniowym w grę może wchodzić jedynie instytucja określona w art. 155 k.p.a. Dla zmiany lub uchylenia decyzji w tym trybie niezbędne jest spełnienie czterech przesłanek: istnienie decyzji ostatecznej, za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji oraz brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych. Od razy należy zauważyć, iż nie zachodzi przeszkoda w postaci przeciwwskazań do zmiany decyzji w sprawie zasiłku celowego wynikająca z przepisów szczególnych. Ponadto decyzja ma charakter ostateczny i strona bez wątpienia wyraża zgodę na jej zmianę. Zatem rozważenia wymaga kwestia "przemawiania" na rzecz zmiany tego rozstrzygnięcia słusznego interesu strony, bowiem trudno byłoby doszukiwać się w tym przypadku interesu społecznego z racji argumentów podnoszonych przez skarżącą we wniosku o zmianę decyzji, jak również na późniejszych etapach postępowania.
Zdaniem Sądu, interes strony w zmianie wysokości kwoty przyznanego zasiłku celowego na jej korzyść może zostać uznany za słuszny jedynie wtedy, kiedy będzie znajdował uzasadnienie (oparcie) w normie prawnej stanowiącej podstawę przyznawania tego rodzaju świadczeń oraz w celach, jakim to świadczenie powinno odpowiadać.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek celowy może zostać przyznany bez uwzględniania kryterium dochodowego osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Rozstrzygnięcie w sprawie przyznania zasiłku celowego, o jakim mowa w art. 40 ust. 2 u.p.s., nosi znamiona aktu uznaniowego. Przyjęcie tego rodzaju konstrukcji przez ustawodawcę oznacza wyposażenie organu administracji do ukształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach pewnej swobody zakreślonej przepisem prawa materialnego oraz w ramach obowiązujących reguł procesowych (wyrok NSA z 3 września 2010 r. , II GSK 745/09, Centralna Baza Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Ramy owej swobody prawo materialne może ograniczać w różny sposób, w szczególności zaś określając kierunkowe dyrektywy korzystania uznania w normie stanowiącej podstawę aktu, jak również w przepisach wskazujących na cel regulacji prawnej, w której zamieszczone zostało upoważnienie do podjęcia aktu uznaniowego. Ramy te, w sferze przepisów prawa procesowego, wyznacza przede wszystkim zasada ogólna uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli określona w art. 7 k.p.a.
Przenosząc te ustalania na grunt rozpatrywanej sprawy przyjdzie zauważyć co następuje.
Jeśli chodzi o dyrektywy kierunkowe korzystania z uznania w normie zawartej w art. 40 ust. 2 u.p.s. to zwrócić należy uwagę na dwie podstawowe okoliczności: po pierwsze - zasiłek celowy może zostać przyznany osobie lub rodzinie w sytuacji, kiedy poniosły one straty, co może stwarzać podstawę do przyjęcia tezy o rekompensacyjnej funkcji tego zasiłku ; po drugie – straty te były spowodowane klęską żywiołową lub ekologiczną.
Przywołane wyżej dyrektywy mają o tyle istotne znaczenie dla rozstrzygania w kwestii zasiłku celowego , że spełnienie obu wskazanych warunków (wymogów) otwiera możliwość prowadzenia dalszego postępowania w takiej sprawie, z uwzględnieniem dyrektyw przytoczonych poniżej. Natomiast brak ich spełnienia skutkuje koniecznością podjęcia rozstrzygnięcia negatywnego bez dalszego badania sprawy.
Dyrektyw wyznaczonych celami regulacji prawnej trzeba poszukiwać w postanowieniach art. 2 ust. 1 i 3 ust. 1 oraz art. 4 u.p.s. Jak podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2010 r. I OSK 116/10 LEX nr 594935 w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 - 4 u.p.s. W świetle art. 2 zasadniczym celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych uprawnionych, przy równoczesnym umożliwieniu przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których uprawnione osoby i rodziny nie są w stanie pokonać przy użyciu własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wsparcie osoby (rodziny) w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb (art. 3 ust. 1) oraz umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.) . Dokonując wykładni art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 i art. 4 oraz art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. przyjąć należy następujące dyrektywy korzystania z uznania administracyjnego w sferze odnoszącej się do zasiłków celowych określonych art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.: po pierwsze - zasiłek celowy na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej; po drugie – wsparcie takie może mieć miejsce jedynie w sytuacji, w której osoba (rodzina) samodzielnie nie jest w stanie tej niezbędnej potrzeby bytowej zaspokoić; po trzecie – świadczenia pomocowe, w tym i zasiłek celowy, mają charakter pomocniczy, wspierają osobę (rodzinę) w wysiłkach podejmowanych dla zaspokojenia potrzeby; po czwarte - osoba (rodzina) ubiegająca się o wsparcie powinna współdziałać z instytucjami pomocowymi w rozwiązywaniu jej sytuacji życiowej; po piąte - celem świadczenia pomocowego powinno być umożliwienie jego adresatowi życia w godnych warunkach.
Zasada ogólna zawarta w art. 7 k.p.a., nakazująca uwzględniać w postępowaniu administracyjnym interes społeczny i słuszny interes obywateli , ma na celu przede wszystkim wyważanie interesu publicznego i interesu indywidualnego przy podejmowaniu rozstrzygnięć przez organy administracji publicznej. Nie zakłada ona dominacji żadnego z tych interesów. W orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, iż wskazana zasada nakazuje respektowanie interesu indywidualnego do granic jego kolizji z interesem publicznym. Ustalenie treści interesu publicznego w konkretnej sprawie administracyjnej wiązać się będzie z celami regulacji prawnej stanowiącej materialnoprawną podstawę dla rozstrzygnięcia takiej sprawy. Zatem ustalanie, co leży w interesie publicznym w przypadku podejmowania decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego wymaga sięgnięcia do przywołanych wyżej norm określających cele pomocy społecznej zawartych w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s., jak również do art. 40 ust. 2 tej ustawy.
Nie budzi wątpliwości, iż skarżąca spełnia wymagania określone w art. 40 ust. 2 u.p.s. konieczne do uzyskania zasiłku celowego, tym samym i do ewentualnej zmiany wysokości tego zasiłku. Jednakowoż nie spełnia ona wymagań wynikających z dyrektyw wyznaczających zasady korzystania z uznania, z jakim dysponuje organ administracji podejmujący rozstrzygnięcie w sprawie przyznania tegoż zasiłku. Zasiłek celowy nie jest bowiem skierowany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, skoro skarżąca jest właścicielką mieszkania w T. i korzystając z niego może swoją potrzebę zaspokoić. Zasiłek ten nie miałby charakteru pomocniczego bowiem nie służyłby wsparciu osoby w wysiłkach podejmowanych dla zaspokojenia potrzeby. Ponadto zaś jego celem, ze względów wyżej przytoczonych, nie jest umożliwienie skarżącej życia w godnych warunkach.
W konsekwencji przyjąć trzeba, iż zwiększenie kwoty przyznanego zasiłku celowego i tym samym zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia [...] r. przyznającej to świadczenie, w sytuacji kiedy nie przemawia za tym słuszny interes strony, nie znajduje na podstawie art. 155 k.p.a.
Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżony akt nie narusza prawa i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło