IV SA/Gl 1222/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. O. i Stowarzyszenia A na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej, w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu – Z. O. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W treści pisma procesowego datowanego na [...] Z. O. wniósł o zwolnienie od opłat sądowych powołując się na okoliczność niskich dochodów. Ponieważ powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia [...] skarżącego wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. Z. O. złożył rzeczony formularz w dniu [...], precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł zarzuty odnoszące się do merytorycznych aspektów związanych z zaskarżoną decyzją. Równocześnie zadeklarował, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i [...] córką oraz, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości, poza mieszkaniem o powierzchni [...]. Miesięczny dochód brutto uzyskiwany przez rodzinę wnioskodawcy wykazany został jako [...], na co składa się pobierana przezeń [...] w wysokości [...], [...] jego małżonki w kwocie [...] (netto) oraz wynagrodzenie córki w rozmiarze [...]. Skarżący dodał, że otrzymuje ponadto wynagrodzenie za pracę świadczoną w [...] w rozmiarze [...]. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające, zarządzeniem z dnia [...] stronę wezwano do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych, które zostały w nim wykazane. W odpowiedzi Z. O. nadesłał sporządzone przez siebie zestawienia, w których podał, iż miesięczna wysokość kosztów bieżącego utrzymania jego gospodarstwa domowego (czynsz, opłaty za tzw. media, składki ubezpieczeniowe, raty spłaty zaciągniętych kredytów [...] i opłata za studia córki) wynosi [...], do czego dochodzą koszty wyżywienia a także zakupu leków dla niego samego, żony i [...] córki oraz inne wydatki. Równocześnie skarżący nadesłał dokumenty potwierdzające wysokość dochodu przypadającego na jego rodzinę oraz faktury VAT, dowody wpłaty i inne dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku Z. O., należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 §3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w tym kontekście analiza sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy doprowadziła do konkluzji, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Oznacza to, że prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623). Tymczasem skarżący do osób takich nie należy. Trzeba bowiem zaznaczyć, że miesięczny dochód przypadający na jego trójosobowe gospodarstwo domowe wynosi [...] (patrz: oświadczenie Z. O. zawarte w piśmie procesowym nadanym do Sądu w dniu [...]) Wnioskujący przedłożył wprawdzie dokumenty źródłowe potwierdzające fakt, iż jego gospodarstwo domowe jest obciążone znacznymi wydatkami (w tym związanymi z zakupem leków i leczeniem a także ze spłatą zaciągniętych kredytów i studiami córki). Tym niemniej, nawet uwzględniwszy rozmiar rzeczonych obciążeń finansowych stwierdzić przyjdzie, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania, nie powinno spowodować uszczerbku dla niezbędnych potrzeb życiowych jego rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem nie sposób zgodzić się, aby skarżący lub jego rodzina mogli ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia kosztów związanych z niniejszą sprawą, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi wynoszącego [...]. Osiągają oni bowiem dochód, który przy racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu powinien umożliwić opłacenie przywołanej kwoty, bez konieczności rezygnowania z zaspokojenia elementarnych potrzeb trójosobowego gospodarstwa domowego. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że w swym piśmie procesowym nadanym do Sądu w dniu [...], skarżący wśród kosztów bieżącego utrzymania wymienił kwotę [...] z tytułu miesięcznej opłaty za telewizję kablową. Nie budzi zaś wątpliwości, że wskazany wydatek nie może zostać uznany za przeznaczony na zaspokojenie podstawowej potrzeby życiowej. Skoro zatem skarżący jest w stanie pokrywać tego rodzaju koszty, to brak jest podstaw do zastosowania wobec niego dobrodziejstwa procesowego w postaci prawa pomocy. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 258 §3 oraz z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.