IV SA/Gl 1314/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA del. Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2007 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. nie stwierdził u J.C. choroby zawodowej - [...], wymienionej w pozycji 19 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu podniósł, że w okresie od [...] do [...] J.C. pracował w Firmie A na stanowisku [...] i [...], obciążającym [...] podczas prac spawalniczych rurociągów, zbiorników, wież destylacyjnych, montażu i demontażu konstrukcji stalowych, obsługi szlifierek, wiertarek mechanicznych, prostowania blach i kątowników przy użyciu młotów ręcznych i pneumatycznych, transportowania elementów oraz podczas wykonywania prac związanych z zagęszczaniem betonu i ziemi przy użyciu "wibratorów". W takim samym charakterze, obciążającym [...] podczas: prac spawalniczych konstrukcji stalowych, szlifowania spawów i powierzchni stalowych szlifierką ręczną i kątową, trasowania i składania elementów konstrukcji stalowych oraz prac przygotowawczych i transportowych, pracował również w Spółce B w okresie od [...] do [...] (z przerwą na zwolnienie lekarskie - [...] dni). Dalej, organ pierwszej instancji - powołując się na opinię zawartą w orzeczeniu lekarskim, wystawionym w dniu [...] przez Szpital Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. - wywiódł, iż przeprowadzone badania ([...]) wykazały brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - [...]. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny podniósł, iż wprawdzie rozpoznano u J.C. istnienie [...], jednak zmiany te mają charakter samoistny, pozazawodowy (nie figurują w wykazie chorób zawodowych). Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J.C., który w odwołaniu skierowanym do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. podniósł, iż występująca u niego choroba zawodowa powstała w [...] w związku z wykonywanym zawodem. Praca na stanowisku [...] i [...] obciążała jego [...]. Wskazał, iż ma [...] (poz. 22 wykazu chorób zawodowych), który z kolei przyczynił się do pogorszenia [...] (poz. 19 wykazu chorób zawodowych). Ubieganie się o stwierdzenie choroby zawodowej po upływie [...] lat od wystąpienia schorzenia uzasadniał faktem, iż lekarze, u których się leczył, nie poinformowali go o takiej możliwości, a ponadto przekonywali, iż ustąpi ona po krótkotrwałym odpoczynku od pracy i rehabilitacji. Tymczasem, pomimo wieloletniego leczenia i pobytach w sanatoriach, choroba ta nadal się pogłębia. W [...] został uznany przez Komisję ZUS w R. za [...], a następnie przez Instytut Medycyny Pracy w S. za [...]. Obecnie jego [...] jest tak nadwyrężony, że nie ma możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy. Dodał, iż przyczyną pogarszania się jego stanu zdrowia jest także brak środków finansowych na leczenie. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...] o numerze [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż J.C. był badany w Poradni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy - Przychodni Chorób Zawodowych w N. oraz w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Lekarze specjaliści obu placówek diagnostycznych w konkluzjach orzeczeń, na podstawie dostępnej dokumentacji lekarskiej, w tym [...], obrazu klinicznego zobiektywizowanego specjalistyczną oceną [...] i [...], wykluczyli u niego istnienie [...] wym. w poz. 19 wykazu chorób zawodowych. Odczuwane przez stronę dolegliwości należy przypisać samoistnym (pozazawodowym) zmianom [...] i [...], w związku z czym, zgodnie z przyjętymi kryteriami orzeczniczymi rozpoznanych schorzeń nie można uznać za związane z narażeniem zawodowym. Zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, wobec braku rozpoznania przez lekarzy specjalistów kompetentnych placówek diagnostycznych [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy, brak jest podstaw do stwierdzenia u J.C. choroby zawodowej w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Tym samym decyzja organu pierwszej instancji była słuszna i należało ją utrzymać w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.C. podniósł, iż nie zgadza się z decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] i brakiem rozpoznania przez orzeczników choroby [...]. W związku z tym wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż tak duże zmiany stanu jego zdrowia nie są samoistną chorobą, lecz powstały w związku z wykonywanym zawodem. Dodał, iż do zaistniałej sytuacji przyczynił się ZUS w N., ponieważ od [...] trwały badania mające na celu ustalenie stanu jego zdrowia, po czym w [...] orzeczono, iż jest on [...]. Podkreślił, że utrzymuje się jedynie z kwoty [...] zł netto, którą otrzymuje z [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż po ponownym przeanalizowaniu całości materiału dowodowego zebranego w sprawie nadal nie widzi podstaw do zmiany swojej decyzji i uważa, że brak rozpoznania choroby zawodowej u J.C. przez lekarzy orzeczników dwóch kompetentnych placówek służby zdrowia uniemożliwia wydanie decyzji stwierdzającej jej istnienie w rozumieniu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skargę należało oddalić. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 P.p.s.a.). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 - LEX nr 37180). Przeprowadzona w ten sposób kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona prawu. Przedmiotem oceny była decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], którą utrzymano w całości decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. odmawiającą stwierdzenia u J.C. choroby zawodowej - [...] - wymienionej w pozycji 19 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwanym dalej rozporządzeniem. Pojęcie choroby zawodowej w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji określał art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2002 r., Nr 199, poz. 1673). Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa w art. 237 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Stosownie więc do tego przepisu, chorobą zawodową jest tylko i wyłącznie choroba, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Zgodnie z pozycją 19 wykazu chorób zawodowych za chorobę zawodową - [...] wywołaną sposobem wykonywania pracy, uważa się [...]. Organ rozpoznający sprawę winien zatem ustalić wystąpienie łącznie dwóch przesłanek materialnoprawnych, a to, czy dana choroba ujęta jest w załączniku do rozporządzenia oraz czy dana choroba spowodowana jest działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Zasadniczą zatem kwestią dla możliwości stwierdzenia u strony choroby zawodowej jest rozpoznanie u niej przez uprawnione jednostki orzecznicze faktu wystąpienia schorzenia, któremu ustawodawca nadał przymiot choroby zawodowej. Oznacza to, że jednostki właściwe do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania muszą ustalić istnienie u badanego tylko i wyłącznie tych schorzeń, które znalazły się w wykazie chorób zawodowych. Każde inne schorzenie, którego strona nabawiła się w trakcie zatrudnienia nie może być uznane za chorobę zawodową. Zauważyć przy tym należy, iż samo stwierdzenie choroby zawodowej wymienionej w wykazie nie skutkuje automatycznym uznaniem, iż ma ona charakter choroby zawodowej. Podkreślić należy bowiem, że istotne znaczenie ma także ustalenie, czy dana choroba związana jest z warunkami pracy i narażeniem zawodowym. U skarżącego, pomimo przeprowadzenia dwukrotnej (dwuinstancyjnej) diagnostyki przez uprawnione jednostki orzecznicze, nie rozpoznano schorzenia -[...], wymienionej w pozycji 19 wykazu chorób zawodowych. Orzeczenia lekarskie obu jednostek orzeczniczych były zbieżne. Zarówno Poradnia Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w N. w orzeczeniu z dnia [...], jak też Szpital Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu z dnia [...] stwierdziły, że brak jest podstaw do rozpoznania u J.C. [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy (poz. 19 wykazu). Orzeczenia te wskazywały jednocześnie na istnienie u skarżącego [...] i [...], jednak uznano, iż powyższe zmiany mają charakter samoistny, pozazawodowy i nie figurują w wykazie chorób zawodowych. W orzeczeniu lekarskim Instytutu podniesiono ponadto, iż od zakończenia narażenia zawodowego minęło [...] lat, nie można zatem stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że obecny stan zdrowia wynika z warunków pracy zawodowej. Tym samym, wobec niewystępowania u odwołującego [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy, uznać należało, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego. Ponadto, Sąd nie stwierdził, by w rozpoznawanej sprawie naruszone zostały przepisy procedury administracyjnej. Organ administracji publicznej stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., w toku prowadzonego postępowania podjął kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Zebrał, a następnie rozpatrzył cały materiał dowodowy, wyjaśniając, jakie okoliczności legły u podstaw podjęcia decyzji o określonej treści. Pod pojęciem: "materiał dowodowy" rozumieć należy bowiem ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone, dopóki organ nie ustali, czy wystąpił przewidziany w normie prawnej stan faktyczny, w tym okoliczności związane z wyczerpaniem dwuinstancyjnej diagnostyki oraz wyjaśni podniesione przez skarżącego kwestie występujących u niego obecnie schorzeń. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym głównie orzeczenia lekarskie, w sposób wyczerpujący i jednoznaczny wypowiadał się w przedmiocie stwierdzonych u skarżącego dolegliwości [...]. Opinie lekarskie, które stanowiły podstawę zapadłych w sprawie decyzji były rzeczowe, jasne, spójne i logiczne oraz zawierały przekonujące uzasadnienie, stąd też organy mogły je uznać za środek dowodowy w rozumieniu art. 75 i art. 84 K.p.a., który dostatecznie wyjaśniał istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, wymagające wiedzy specjalistycznej. Przed ich wydaniem skarżący został poddany szczegółowym badaniom specjalistycznym, a ponadto lekarze dysponowali dostępną dokumentacją medyczną i epidemiologiczną. W końcu, należy też podnieść, że komentowane opinie wydały dwie kompetentne i właściwe miejscowo placówki diagnostyczne. Sąd identyfikuje się z poglądem wyrażonym w wyroku NSA z dnia 11 maja 1998r., sygn. akt I SA 1200/98, publ. LEX nr 45833, wedle którego bez tej opinii lekarskiej bądź sprzecznie z nią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż nierozpoznanie u J.C. przez kompetentne jednostki orzecznicze schorzeń wymienionych w pozycji 19 wykazu chorób zawodowych, uniemożliwiał stwierdzenie wystąpienia u skarżącego choroby zawodowej - [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy. Przechodząc do dalszych rozważań zauważyć należy, iż wydanie opisanych powyżej orzeczeń lekarskich poprzedzone było zebraniem odpowiedniego materiału dowodowego, dotyczącego przebiegu zatrudnienia i czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy (dochodzenie epidemiologiczne, karta oceny narażenia zawodowego). Powyższe dowodzi, że organy administracji zachowały określony w rozporządzeniu tryb postępowania, wymagany przy ustalaniu choroby zawodowej, a dokonana przez nie ocena znajduje oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. W ocenie Sądu, organy administracji obu instancji, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, podjęły wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Załatwiły sprawę w sposób prawidłowy, zasadnie przyjmując, że nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na stwierdzenie u J.C. choroby zawodowej. Niezależnie od powiedzianego dotąd podkreślenia wymaga, że przepisy załącznika do rozporządzenia, oprócz katalogu chorób zawodowych, wskazują także okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Okres ten jest zróżnicowany w zależności od rodzaju schorzenia, a w przypadku [...] wynosi [...]. Słusznie podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż w świetle § 2 ust. 2 rozporządzenia, to nie orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej, ale zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej i udokumentowane objawy chorobowe upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej muszą nastąpić w czasie trwania narażenia zawodowego lub w ściśle określonym czasie po zakończeniu pracy w warunkach takiego narażenia (wyrok WSA w Poznaniu z 15 grudnia 2004 r., III SA/Po 470/04, ONSAiWSA z 2005 r. nr 6, poz. 136). Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u J.C. nastąpiło dopiero w [...], a zatem po upływie [...] lat od zakończenia pracy w Spółce B na stanowisku [...] i [...]. W przedmiotowej sprawie brak jest zatem także formalnej przesłanki do uznania schorzeń skarżącego za chorobę zawodową. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.