IV SA/Gl 1395/13

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 11 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa w sprawie statusu bezrobotnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W treści pisma procesowego z dnia 12 maja 2014 r., a następnie w kolejnym piśmie z dnia 30 maja 2014 r. (doprecyzowującym charakter żądania), M.O. wniosła o ustanowienie adwokata z urzędu powołując się na brak wiedzy prawniczej koniecznej do obrony swoich interesów oraz na trudną sytuację materialną i życiową. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 czerwca 2014 r. skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzowała, iż zakres jej żądania obejmuje nie tylko ustanowienie adwokata lecz nadto także zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca podniosła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem, nad którym sprawuje opiekę. Utrzymują się oni z emerytury ojca (1.800 zł) oraz wynagrodzenia pobieranego przez nią w ramach umów o dzieło i umów zleceń (w bieżącym roku uzyskała z tego tytułu zaledwie 500 zł). Równocześnie z treści formularza, a nadto z wyjaśnień uzupełniających udzielonych przez stronę w piśmie z dnia 3 września 2014 r. wynika, iż jest ona właścicielką mieszkania o powierzchni 47 m2 położonego w Z. oraz gospodarstwa rolnego w S. składającego się z gruntów (1,4 ha) i budynku mieszkalno-gospodarczego, z kolei jej ojciec posiada mieszkanie położone w Z. o powierzchni 33 m2. Skarżąca dodała, że oba wyżej wymienione mieszkania są od wielu miesięcy wystawione na sprzedaż, jednak do tej pory nie znalazł się kupiec. Wskazała przy tym na konieczność ponoszenia znacznych wydatków związanych z utrzymaniem rzeczonych mieszkań (odpowiednio 500 zł oraz 600 do 700 zł). Do wniosku dołączone zostało między innymi orzeczenie o zaliczeniu ojca skarżącej do lekkiego stopnia niepełnosprawności oraz decyzja ZUS potwierdzająca wysokość pobieranej przezeń emerytury. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarga w niniejszej sprawie została złożona na decyzję administracyjną wydaną w przedmiocie statusu bezrobotnego. Tym samym skarżąca jest objęta w niniejszym postępowaniu zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., a co za tym idzie, jej wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku M.O. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika trzeba podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem rozpoznającego wniosek, wymóg ten nie został przez wnioskującą zachowany. Trzeba tu podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem taki stan rzeczy nie ma w sprawie miejsca. Skarżąca nie uzyskuje wprawdzie dochodu, poza drobnymi kwotami z tytułu wykonania umów zleceń oraz umów o dzieło, jednak wraz z ojcem posiadają niewielkie, aczkolwiek stałe źródło utrzymania w postaci emerytury, w kwocie netto 1.865,62 zł. Zasadniczym argumentem przemawiającym przeciwko uwzględnieniu żądania strony jest przy tym fakt, iż zarówno ona jak i jej ojciec posiadają mieszkania o powierzchni odpowiednio 47m2 oraz 31 m2, które nie służą zaspokojeniu ich koniecznych potrzeb bytowych, gdyż jak wynika z oświadczeń wnioskodawczyni, zamieszkują razem w S., gdzie prowadzi ona gospodarstwo rolne, zaś oba te mieszkania kilka miesięcy temu wystawili na sprzedaż. Powyższa okoliczność wyklucza przyznanie skarżącej prawa pomocy. Fakt posiadania nieruchomości, z których każda przedstawia wartość co najmniej kilkudziesięciu tysięcy złotych, a żadna nie służy zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych jej i ojca, nie pozwala na zastosowanie wobec niej tego dobrodziejstwa procesowego. W tym kontekście nie sposób uznać za przekonujące powoływanie się przez stronę na to, iż wspomniane mieszkania od wielu miesięcy nie mogą znaleźć nabywcy. Istotny jest bowiem fakt, że choć wyżej wymieniona podnosi, iż wraz z ojcem znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, to równocześnie nie wykorzystują oni niewątpliwych możliwości zarobkowych, jakie wiążą się z rzeczonymi nieruchomościami, a przeciwnie - wydatkują znaczne kwoty na ich utrzymanie. Tymczasem, wnioskująca i jej ojciec mogliby przecież po pierwsze - obniżyć oferowaną cenę sprzedaży do poziomu, na którym znaleźliby kupca, po drugie - mogliby uzyskać środki finansowe poprzez obciążenie tych mieszkań celem uzyskania np. pożyczek hipotecznych i wreszcie po trzecie - co wydaje się najbardziej korzystnym rozwiązaniem, mogliby te mieszkania wynająć, co nie wiązałoby się z trudnościami albowiem z doświadczenia życiowego wiadomo, że lokale o takim metrażu są najbardziej poszukiwane na rynku najmu. Wobec powyższego stwierdzić przyjdzie, że wnioskująca ma możliwości pozyskania środków wystarczających na opłacenie pełnych kosztów niniejszego postępowania, a co więcej - na wyraźne polepszenie swojej sytuacji materialnej. Skoro zatem pomimo deklarowanej ciężkiej sytuacji materialnej życiowej z możliwości tych nie korzysta, to trudno uznać jej wniosek za zasadny. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy