IV SA/Gl 1422/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, , po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy, w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanawia: 1. umorzyć postępowanie w kwestii wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jako bezprzedmiotowe; 2. odmówić ustanowienia adwokata; Wyrokiem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...] wydaną w przedmiocie choroby zawodowej. Następnie, to jest [...] skarżąca złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczyła, iż zakres jej żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu powołała się na okoliczność znacznych obciążeń finansowych, jakie wiążą się z utrzymaniem zamieszkiwanego przezeń domu o powierzchni [...] m2 oraz z remontami, które będzie musiała przeprowadzić w niedalekiej przyszłości. Nadto oświadczyła, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej [...] Euro oraz podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem. Równocześnie wywiodła, że w jej domu zamieszkuje także syn wraz ze swą żoną i córką. Nie wymieniła jednak tych osób w rubryce nr 6 wniosku, co wskazuje na to, iż tworzą one odrębne gospodarstwo domowe. W dalszej części wniosku strona zadeklarowała, że osiąga miesięczny dochód z tytułu [...] w wysokości [...] zł. Z kolei jej małżonek pobiera [...] w kwocie [...] zł miesięcznie. Następnie, to jest w dniu [...] do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącej datowane na [...], w którym oświadczyła ona, iż poza domem posiada również budynek gospodarczy o powierzchni [...] m2 a obie wskazane nieruchomości posadowione są na działce o powierzchni [...] m2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Stosownie przy tym do art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) lub w zakresie częściowym (obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego). W tym miejscu należy zaznaczyć, że skarga w niniejszej sprawie złożona została na decyzję wydaną w przedmiocie choroby zawodowej. Zgodnie zaś z art. 239 pkt 1 lit. c p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskująca korzysta więc w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa a w rezultacie postępowanie w kwestii zwolnienia jej od rzeczonych kosztów jest bezprzedmiotowe i z tego powodu należało je umorzyć działając na podstawie art. 161 §1 pkt 3 i §2 p.p.s.a. Rozpoznając natomiast wniosek M. W. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należało mieć na uwadze treść art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Z brzmienia tego przepisu wynika, że przesłanką warunkującą przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, iż nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena stanu majątkowego skarżącej doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (wynika ona z treści art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się jedynie do sytuacji, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Oznacza to, że prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623). Tymczasem skarżąca do osób takich nie należy. Trzeba bowiem zaznaczyć, że zgodnie z danymi wykazanymi we wniosku miesięczny dochód przypadający na jej gospodarstwo domowe wynosi [...] zł. Z oświadczeń wyżej wymienionej nie wynika przy tym aby zachodziły w jej przypadku nadzwyczajne okoliczności (np. ciężka, obłożna choroba, nieprzewidziane zdarzenia losowe). Wnioskująca podała wprawdzie, że pokrywa koszty utrzymania zamieszkiwanego domu a w niedalekiej przyszłości będzie zmuszona ponieść wydatki na remont dachu. Powołała się także na konieczność spłaty pożyczki zaciągniętej z zakładowej kasy zapomogowo-pożyczkowej. Nawet jednak uwzględniwszy okoliczność ponoszenia przez nią rzeczonych obciążeń finansowych stwierdzić przyjdzie, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania, nie powinno spowodować uszczerbku dla niezbędnych potrzeb życiowych jej rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem nie sposób zgodzić się aby skarżąca lub jej małżonek mogli ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia kosztów związanych z reprezentowaniem w sprawie przez adwokata. Osiągają oni bowiem dochód, który przy racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu powinien z łatwością umożliwić opłacenie omawianych kosztów, bez konieczności rezygnowania z zaspokojenia elementarnych potrzeb dwuosobowego gospodarstwa domowego. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.