IV SA/Gl 143/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] r., Nr[...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) oraz art. 235¹ i art. 235 ² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.), nie stwierdził u A.Ś. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny ustalił, iż A. Ś. będąc zatrudniona w Zespole Szkół Technicznych i Ogólnokształcących w T. w okresach od 1 września 1985 r. do 25 sierpnia 1994 r. w pełnym wymiarze czasu pracy oraz od 13 lutego 1995 r. do 20 stycznia 2001 r. w niepełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku nauczyciela przedmiotów zawodowych, była narażona na obciążenie aparatu mowy podczas prowadzenia zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Strona została zbadana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych w S., a biegli lekarze w orzeczeniu z dnia [...] Nr[...], nie rozpoznali u niej choroby zawodowej wobec braku w narządzie głosu zmian patologicznych odpowiadających skutkom przeciążenia w postaci: guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysforią. W konsekwencji organ uznał, że strona nie spełniła przesłanek do stwierdzenia u niej choroby zawodowej. A. Ś. wniosła od powyższej decyzji odwołanie postulując o jej uchylenie. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ wskazał, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało pracę odwołującej w okresach od 1 września 1985 r. do 25 sierpnia 1994 r. w pełnym wymiarze czasu pracy oraz od 13 lutego 1995 r. do 20 stycznia 2001 r. w niepełnym wymiarze czasu pracy w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy. Jednakże zarówno orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] nr [...] jak i orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] nr [...] sporządzone na podstawie przeprowadzonej obserwacji klinicznej, nie potwierdziły wyników uprawniających do stwierdzenia u odwołującej choroby zawodowej. Z końcowej części ostatniego orzeczenia wynika, że lekarze rozpoznali u odwołującej cechy prostego przewlekłego nieżytu błony śluzowej gardła i krtani oraz czynnościowe zaburzenia emisji głosu o typie dysfonii hiperfunkcjonalnej, które nie mają cech klinicznych przewlekłego schorzenia narządu głosu spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowym, w rozumieniu choroby zawodowej ujętej w punkcie 15 wykazu chorób zawodowych. Opierając się na sporządzonych dla potrzeb niniejszego postępowania orzeczeniach lekarskich jednostek orzeczniczych I i II stopnia oraz po przeanalizowaniu całości zebranego w sprawie materiału dowodowego organ wywiódł, iż nie było podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. Ś. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Powołując się na opinię innych lekarzy laryngologów, iż występujące u niej schorzenie spełnia kryteria orzecznicze do uznania za chorobę pochodzenia zawodowego, akcentowała jej niedopuszczenie do wykonywania zawodu nauczyciela. W odpowiedzi na skargę organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 3 grudnia 2012 r. skarżąca podtrzymała w całości zarzuty skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji, w zakreślonych powyżej ramach wykazała, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 23 grudnia 1997 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 z późn. zm.), określanej dalej w skrócie jako K.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 235² K.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Zatem, aby konkretne schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki, po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz po drugie winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 K.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869), określane dalej w skrócie jako rozporządzenie. Rozporządzenie powyższe określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zgodnie z tym rozporządzeniem podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu (§ 3 ust. 1 pkt 1), który po otrzymaniu zgłoszenia kieruje pracownika lub byłego pracownika na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 4). Do orzekania w zakresie chorób zawodowych uprawniony jest lekarz spełniający wskazane w § 5 rozporządzenia wymagania kwalifikacyjne, zatrudniony w jednostkach orzeczniczych wymienionych w ust. 2 tego przepisu. Zważywszy na zarzut skargi, zwrócić należy uwagę, że zgodnie z treścią § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jak wynika z powyższego, zarówno organy wydające decyzje, jak i sąd dokonujących ich kontroli związane są treścią orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnione jednostki orzecznicze, co do kwestii stwierdzenia choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia, albowiem organy te nie mogą czynić ustaleń zmierzających do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (vide: wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, opubl. Lex nr 315089 oraz z dnia 8 kwietnia 1994r. sygn. akt I SA 1121/93, opubl. ONSA 1995/1/46). Co najwyżej w sytuacji, gdy właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy o którym mowa w ust. 1 jest niewystarczający do wydania decyzji może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. W obecnie rozpatrywanej sprawie lekarz zgłaszający u skarżącej podejrzenie istnienia choroby zawodowej wskazał na pozycję 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do omawianego rozporządzenia. W tej pozycji umieszczone zostało schorzenie przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, w postaci: guzki głosowe twarde; wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych; niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysforią. Według wykazu okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania tej choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, wynosi 2 lata. Przyjdzie zauważyć, że skarżąca w okresie zatrudnienia od dnia 1 września 1985 r. do 25 kwietnia 2006 r. pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej, wymienionej w przywołanej pozycji 15 wykazu chorób zawodowych. W tym zakresie Sąd zauważa, iż ze świadectwa pracy z dnia 30 września 2006 r. wynika, iż skarżąca zaprzestała pracy w narażeniu zawodowym na nadmierny wysiłek głosowy w dniu 25 kwietnia 2006 r., następnie korzystała z urlopu bezpłatnego do dnia 23 czerwca 2006 r., a udokumentowane objawy chorobowe wynikające z badania kontrolnego wystąpiły u niej w dniu 4 września 2006 r. Tymczasem zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej nastąpiło w dniu 17 grudnia 2009 r., a więc wówczas, gdy skarżąca nie pracowała w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy oraz upłynął już 2-letni okres od zakończenia przez nią pracy w takim narażeniu. Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, iż upływ dwóch lat, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania tej choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, minął już w dniu 4 września 2008 r. Dodatkowo, dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest również (jak wskazano powyżej) rozpoznanie schorzenia wyłącznie poprzez uprawnioną jednostkę orzeczniczą I i II stopnia (§ 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia), a nie dowolnego lekarza laryngologa. Lekarze tylko tych jednostek wydają wiążące dla organów orzekających w sprawie opinie. Podkreślić przy tym należy, że zarówno orzeczenie jednostki pierwszego, jak i drugiego stopnia wydane zostało w oparciu o zgromadzoną w sprawie dokumentację medyczną oraz na podstawie samodzielnie przeprowadzonych badań. W orzeczeniach tych lekarze zgodnie stwierdzili, iż przeprowadzone badania nie wykazały obecności zmian uprawniających do rozpoznania choroby zawodowej, co więcej orzeczenia te są wiążące dla organów orzekających w sprawie. Ustalenie to nie daje podstaw do rozpoznania u skarżącej jednostki chorobowej, opisanej pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia. W tym stanie sprawy, organy administracji właściwie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, albowiem - co wynika z akt administracyjnych - organy dogłębnie wyjaśniły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych, w szczególności wyjaśniły, że schorzenie na które cierpi skarżąca nie daje podstaw do stwierdzenia u niej choroby zawodowej i związane jest z prostym przewlekłym stanem nieżytowym błony śluzowej gardła i krtani. Zaś w związku z tym, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie w sposób jednoznaczny i konsekwentny przez cały tok postępowania wykluczały stwierdzenie u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu, organy obu instancji prawidłowo nie stwierdziły u niej choroby zawodowej. Konkludując, brak przesłanki w postaci rozpoznania choroby przez upoważnioną jednostkę orzeczniczą, jak również upływ okresu 2 lat, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania tej choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, uniemożliwia stwierdzenie u skarżącej choroby zawodowej W tym stanie sprawy, nie ma znaczenia okoliczność, że skarżąca pracowała w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego, czyli obciążenia aparatu mowy nadmiernym wysiłkiem głosowym. Uwzględniając przepisy rozporządzenia, określającego procedury i etapy postępowania w zakresie stwierdzania chorób zawodowych również z urzędu, Sąd, nie dostrzegł uchybień pozwalających na wzruszenie decyzji wydanych w sprawie skarżącej (art. 134 p.p.s.a.). W przywołanych okolicznościach, brak jest podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, która zapadła na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych i potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych organu odwoławczego, zawartych w jej uzasadnieniu (art. 107 § 3 K.p.a.). Zatem, nie można zarzucić organom obu instancji naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz dokonały jego prawidłowej oceny, w myśl art. 80 K.p.a. Zdaniem Sądu nie można również zarzucić organom naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, gdyż przepisy te zostały przez organy w sposób właściwy i poprawny zastosowane. Dlatego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd, oddalił wniesioną skargę jako niezasadną.