IV SA/Gl 1509/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2012 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zastępca Dyrektora ds. Pomocy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, decyzją z dnia[...] nr[...] , po rozpatrzeniu wniosku E. P. z dnia 30 stycznia 2006 r., przyznał ww. zasiłek rodzinny na dziecko A. P. od dnia 1 kwietnia 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. w kwocie 43 zł miesięcznie. Organ ustalił, że w okresie od 1 września 2005 r. do 31 marca 2006 r., tj. do miesiąca, w którym E. P. zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej, ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych zostało przekroczone. Jednocześnie organ szeroko opisał stan faktyczny sprawy oraz przedstawił argumentację przemawiającą za przyjętym rozstrzygnięciem. Od powyższej decyzji E. P. wniosła odwołanie. Wskazała, że wniosek o zasiłek złożyła w dniu 30 września 2005 r. i obejmował on okres od 1 września 2005 do 31 sierpnia 2006 r. Organ w wydanej decyzji okresu tego nie uwzględnił, nadto przekroczył termin do załatwienia wniosku. W związku z tym wniosła o wypłacenie zasiłku od 1 września 2005 r., oraz dodatku do zasiłku rodzinnego, wypłacenie odsetek od pierwszego dnia każdego miesiąca, za który zasiłek został przyznany do dnia wypłacenia kwoty zasiłku oraz kosztów, jakie poniosła związanych z tą sprawą. Domagała się także zwrotu za bilet oraz świadczeń rodzinnych za okres 2009/2010. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ wskazał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony z dnia 30 stycznia 2006 r. który dotyczył również przyznania dodatku do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Tymczasem organ I instancji nie rozpoznał wniosku strony w tym zakresie nie odniósł się w zaskarżonej decyzji w żaden sposób do kwestii dodatku do zasiłku rodzinnego. Zdaniem Kolegium Powyższe uchybienie stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, celem rozpoznania wniosku strony w całości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. P. zasadniczo powtórzyła zarzuty i argumentację zaprezentowaną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w motywach kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając pod tym względem zaskarżoną decyzję, skargę należało uwzględnić, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione. Przedmiot zaskarżenia stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., którą uchylono decyzję organu I instancji o przyznaniu skarżącej zasiłku rodzinnego za okres od 1 kwietnia 2006 do 31 sierpnia 2006 r. i przekazano sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Przedmiot kontroli Sądu stanowiła zatem decyzja kasacyjna organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie k.p.a.). Przepis ten dopuszcza wydanie tego rodzaju decyzji tylko wówczas, gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie przyjęto, że wydanie decyzji kasacyjnej stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym, a zatem nie może być ona podjęta w innych sytuacjach niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 k.p.a. i niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu (np. wyroki NSA: z dnia 29 marca 2006 r. sygn. akt II OSK 633/05 – Lex nr 198333; z dnia 7 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 789/08 – Lex nr 597860). Zasadniczo chodzi o przesłankę naruszenia przepisów postępowania oraz konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie istotnym do rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem Kolegium w ogóle nie wskazuje na wystąpienie tej przesłanki. Kolegium właściwie zakwestionowało jedynie brak rozstrzygnięcia organu I instancji w zakresie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Natomiast art. 8 tej ustawy wymienia dodatki przysługujące do zasiłku rodzinnego, a dalsze przepisy w niej zawarte ( od art. 9 do art. 15) precyzują dodatkowe warunki uzasadniające ich przyznanie. Z brzmienia wskazanych uregulowań wynika, że zasiłek rodzinny ma byt samoistny natomiast dodatek do zasiłku rodzinnego jest zależny i pochodny od zasiłku rodzinnego. Zależność ta nie rodzi jednak dla organów zakazu odrębnego orzekania w sprawach każdego z tych świadczeń rodzinnych. Nie będzie zatem naruszeniem prawa wydanie decyzji ograniczającej się do rozstrzygnięcia sprawy zasiłku, skoro odrębną decyzją organ może rozstrzygnąć w kwestii świadczenia w postaci dodatku do zasiłku. Zatem brak rozstrzygnięcia w decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego żądania, które może być przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia nie uzasadniało wydania decyzji kasacyjnej. Tym samym wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w przedmiocie zasiłku rodzinnego organ odwoławczy winien rozstrzygnąć ją merytorycznie, o ile nie pojawi się jakaś nowa przeszkoda formalna. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji