IV SA/Gl 163/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2009 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. G. P. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad córką J. P.. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta K., na podstawie art. 17 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz art. 104 i art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił G. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem - J. P.. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że G. P. nie spełnia warunków do przyznania wnioskowanego świadczenia, albowiem jej córka w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dniu w tygodniu. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G. P. domagając się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od [...] r. do dnia [...] r. Argumentowała, że jej córka J. P. nie jest osobą ubezwłasnowolnioną i nie ma konieczności kształcenia, lecz sama dobrowolnie przez 4 dni w tygodniu uczy się na drugim roku w Szkole Policealnej Nr [...] w K. przy ul. T.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] r., Nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podkreśliło, iż zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, w specjalnym ośrodku szkolno – wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Kolegium zważyło, że z zaświadczenia, z dnia [...] r., Szkoły Policealnej Nr [...] przy Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących w K. wynika, że J. P. kontynuuje naukę w tej szkole na II roku i zamieszkuje w internacie w roku szkolnym 2008/2009 oraz została zameldowana w internacie na pobyt czasowy od dnia [...] r. do dnia [...] r. Dodatkowo, pismo Dyrektora powołanego Ośrodka z dnia [...] r. informuje, że placówka ma internat i zapewnia słuchaczom całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem ferii zimowych, letnich oraz świąt. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach G. P. wyraziła swoje niezadowolenie z treści powyższej decyzji, uważając ją za niesłuszną i wniosła o jej zmianę poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdziła, że decyzje opieki społecznej są dla jej rodziny krzywdzące, a brak świadczeń uniemożliwia jej zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych. Nadto, jej córka jest osobą dorosłą i sama decyduje o sobie, nauce i o tym, gdzie ma przebywać. Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie, zaznaczając ponownie, że przesłanką wyłączającą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej jest okoliczność, iż placówka, w której przebywa jej córka zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zważyć należy, iż stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując określone w tej ustawie środki. Jednocześnie po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Natomiast zgodnie z treścią art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawodawca warunkuje zatem możliwość wzruszenia orzeczenia organu administracji publicznej zaistnieniem naruszenia norm prawa materialnego, czy też norm o charakterze procesowym, przy czym w tym przypadku dodatkowo naruszenie to powinno być tego rodzaju, że miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie skarżąca, wnioskiem z dnia [...] r., domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad córką J. Wniosek skarżącej dotyczył zatem okresu zasiłkowego od dnia [...] r. do dnia [...] r., co wynika z treści art. 3 pkt 10 w związku z art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Stosownie do treści obowiązującego w tym okresie zasiłkowym art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast w art. 17 ust. 5 przywołanej ustawy zostały określone przesłanki negatywne, uniemożliwiające uzyskanie tego świadczenia. Zgodnie z treścią jej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, albo w związku z koniecznością kształcenia rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. W orzecznictwie jest przyjęte i niekwestionowane, że przewidziane w powołanym przepisie, wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest uzależnione wyłącznie od tego, czy placówka, w której przebywa dziecko zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, nie jest natomiast istotny wymiar czasu, w jakim konkretnie dziecko przebywa w danej placówce. Zdaniem Sądu o uprawnieniach do świadczenia pielęgnacyjnego decyduje możliwość (gotowość) zapewnienia opieki przez placówkę przez taki okres, a nie faktyczna liczba dni przebywania dziecka w ciągu tygodnia w placówce, czy też liczba godzin w poszczególnych dniach (por. wyroki NSA z dnia 25 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2692/00, Lex 79347; z dnia 23 lipca 2002 r., sygn. akt I SA 587/02, Lex 160203; z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt I OSK 18/07, Lex nr 376 827; z dnia 12 października 2007r., sygn. akt I OSK 22/07, Lex nr 376857 oraz prawomocny wyrok tut. Sądu z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 128/06 - nie publikowany, dotyczący samej skarżącej, jak również nieprawomocny wyrok tut. Sądu z dnia 17 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Gl 953/08 - nie publikowany, dotyczący samej skarżącej). Zatem wyłączenie możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nastąpi nie wskutek samego faktu umieszczenia w ośrodku, ale dopiero wówczas, kiedy ośrodek taki zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Należy bowiem zwrócić uwagę, że specjalny ośrodek szkolno - wychowawczy nie został wyłączony z pojęcia "placówki", w której możliwe jest umieszczenie osoby wymagającej opieki w związku z koniecznością jej kształcenia. Na podstawie § 1 pkt 1 lit. d, § 26, § 27, § 32 i § 33 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 52, poz. 467 z późn. zm.) specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze zapewniają całodobową opiekę i wychowanie dla dzieci oraz młodzieży w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania oraz umożliwiają realizację indywidualnych programów edukacyjnych. Tym samym są to placówki stworzone w celu kształcenia, zapewniające wychowankom całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu przez cały rok szkolny. Znajduje to potwierdzenie w piśmie Dyrektora powołanego Ośrodka z dnia [...] r. informującym, że istniejący przy ośrodku internat jest placówką, która zapewnia słuchaczom całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem ferii zimowych, letnich oraz świąt. Należy zauważyć, że istotą i celem świadczenia pielęgnacyjnego jest finansowa pomoc tym rodzicom, którzy z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oczywistym jest, iż w sytuacji gdy dziecko wymagające opieki przebywa w placówce, która może mu zapewnić właściwą opiekę nie zachodzi konieczność rezygnacji z zatrudnienia. W tym przypadku bez znaczenia dla sprawy są indywidualne uzgodnienia dotyczące czasu sprawowania przez ośrodek opieki, dokonane pomiędzy dyrekcją ośrodka a skarżącą, jak również okoliczności związane z dowożeniem i odbiorem córki ze szkoły. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż przewidziane w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest uzależnione wyłącznie od tego, czy placówka, w której przebywa dziecko zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu i wbrew ocenie skarżącej, nie jest istotny wymiar czasu, w jakim konkretnie dziecko przebywa w danej placówce. Przepis ten przez pojęcie "5 dni w tygodniu" rozumie możliwości zapewnienia opieki przez taki okres, a nie oznacza liczbę dni rzeczywistego przebywania w ośrodku. W konsekwencji nie ma znaczenia, że córka skarżącej przebywa w ośrodku od poniedziałku do czwartku, bowiem ma realną możliwość przebywania w internacie przez 5 dni w tygodniu. Nadto, dzięki istnieniu internatu ma zapewnioną opiekę od poniedziałku do piątku każdego tygodnia, co oznacza, że skarżąca została zwolniona z obowiązku opieki nad córką i może podjąć pracę zarobkową. Tym samym został spełniony cel ustawy o świadczeniach rodzinnych, jakim jest zapewnienie opieki dziecku legitymującym się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. W odniesieniu do sprecyzowanych przez skarżącą zarzutów skargi należy zaznaczyć, że ustawodawca nie przewidział przy tym formy pośredniej polegającej na tym, iż mimo umieszczenia dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, możliwe byłoby przyznanie rodzicowi dziecka świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na indywidualną sytuację zdrowotną dziecka bądź stopień zaangażowania rodzica w sprawy dziecka przebywającego w takiej placówce, czy też w celu zapewnienia dziecku opieki i środków utrzymania w dni wolne od nauki. Powyższe oznacza, że w gestii rodzica leży rozwiązanie sytuacji w sposób godzący obowiązki płynące z podjętej aktywności zawodowej z wymogami niezbędnego kontaktu z dzieckiem przebywającym w ośrodku czy placówce. Podsumowując należy uznać, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania p.p.s.a. Sam fakt przebywania córki skarżącej w całodobowym ośrodku zapewniającym opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu lub możliwość przebywania dziecka w nim, w takim okresie czasu stanowi przesłankę skutkującą brakiem możliwości przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić, co orzeczono w sentencji. Na marginesie zaznaczyć przyjdzie, że z dniem 2 stycznia 2009 r., na podstawie art. 1 pkt 8 lit. c tiret pierwsze ustawy z dnia 17 października 2008 r. (Dz. U. Nr 223, poz. 1456), uległ zmianie przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który miał zastosowanie w niniejszej sprawie. W wyniku jego zmiany ustawodawca wykluczył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, o której mowa w ust. 2c, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Tak więc, dopuścił możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego również w sytuacji umieszczenia i korzystania przez dziecko z całodobowej opieki przez mniej niż 5 dni w tygodniu bądź też tylko przez 5 dni w tygodniu.