IV SA/Gl 183/10

WyrokWSA w Gliwicach2011-02-07

Skład orzekający: Szczepan Prax, Beata Kalaga – Gajewska, Stanisław Nitecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania zasiłku celowego z powodu suszy, gdy strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających wysokość szkody, a jedynie powołała się na porównanie z sąsiednimi gospodarstwami?
Ratio decidendi
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, wypełniając zalecenia sądu. Pomimo braku możliwości bezpośredniego oszacowania szkody przez komisję, organ pierwszej instancji przeprowadził przesłuchanie sąsiadów, co było wystarczające w kontekście pomocy społecznej, która nie ma charakteru rekompensującego szkody, lecz ma na celu przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających wysokość szkody, a jedynie deklaracje, co uniemożliwiło przyznanie świadczenia.
Stan faktyczny
K.C. ubiegał się o zasiłek celowy z powodu suszy w 2006 r. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania pomocy, wskazując na brak protokołu komisji szacującej szkody. Po uchyleniu decyzji przez WSA, organ ponownie odmówił, podnosząc kwestię statusu synów K.C. jako domowników, a nie rolników. Kolegium utrzymało decyzję w mocy. Po kolejnym uchyleniu przez WSA, organ ponownie odmówił, wskazując na brak dowodów potwierdzających wysokość szkody. Kolegium utrzymało decyzję w mocy, uznając, że strona nie spełnia przesłanek podmiotowych. K.C. wniósł skargę do WSA, zarzucając organom niewykonanie zaleceń sądu.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2011 r. sprawy ze skargi K.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Burmistrz T. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 5, art. 7 pkt 15, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 36 pkt 1 lit. "c", art. 40 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 106 ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił K.C. przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego w związku z suszą 2006 r. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że strona nie zgłosiła się do komisji powołanej przez Wojewodę [...]. W następstwie tego nie został sporządzony przez komisję protokół oszacowania szkód powstałych w uprawach, co stanowi jeden z warunków ubiegania się o przedmiotową pomoc. Z decyzją tą nie zgodził się K.C., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. W odwołaniu tym podkreślił, że żniwa zakończył w dniu [...] 2006 r. a łąki, pastwiska były wyschnięte jak u sąsiadów. Zaznaczył, że przedmiotowa Komisja działała w pierwszej dekadzie sierpnia 2006 r., na okoliczność uzyskania kredytu niskooprocentowanego, a nie dla ubiegania się o zasiłek celowy. Nadto zaznaczył, że działania te były fikcyjne, albowiem prowadzone były już po zakończeniu żniw. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie odniósł się do meritum sprawy. Organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy brak jest protokołu Komisji powołanej przez Wojewodę [...], potwierdzającego wysokość szkody powstałej w gospodarstwie rolnym strony. Okoliczność ta prowadzi do tego, że organ pierwszej instancji nie był w stanie ustalić czy gospodarstwo rolne strony dotknięte zostało suszą i to w stopniu przekraczającym 30 % upraw rolnych. Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodził się K. C., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej skarżący domagał się uchylenia obu decyzji zapadłych w sprawie, przytaczając argumentację zamieszczoną w odwołaniu. W szczególności zwrócił uwagę na fakt, iż klęska suszy jest faktem obiektywnym i wszystkim znanym, zaś oszacowania szkód z tego tytułu dokonano w ramach całej gminy. Podczas rozprawy sądowoadministracyjnej wskazał ponadto, że w jego miejscowości w ogóle nie doszło do oszacowania szkód, bo żniwa zakończyły się wcześniej. Swoje straty ocenił na 50 % poprzednich zbiorów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 30 października 2007 r. sygn. akt IV SA/GL 136/07 uwzględnił wniesioną skargę i uchylił zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W motywach tego wyroku wskazano, że badanie prawidłowości obu zapadłych w sprawie decyzji wykazało, że dotknięte są one uchybieniami procesowymi uzasadniającymi ich uchylenie. W pierwszej kolejności Sąd przedstawił stan prawny obowiązujący w zakresie objętym rozpatrywaną sprawą i zaznaczono, że zastosowanie posiadają tu unormowania ustawy o pomocy społecznej, jak również rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109). Następnie Sąd zwrócił uwagę, że stosownie do postanowień art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego na organie administracji ciąży obowiązek przeprowadzenia w taki sposób postępowania dowodowego, aby wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy. Analiza przedłożonego przez te organy materiału dowodowego skłoniła Sąd do uznania, że materiał ten jest niewystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. W szczególności Sąd zwrócił uwagę na fakt, że organy administracji nie zajęły się zupełnie kwestią powołania komisji do spraw szacowania szkód wywołanych przez suszę, jak też trybu, zakresu i okresu jej funkcjonowania, a dla przedmiotowego postępowania wyjaśnienie tych okoliczności może mieć znaczenie. Zaznaczono, że skarżący dołączył do skargi dokument mający wskazywać wysokość strat spowodowanych suszą w poszczególnych miejscowościach należących do gminy T.. Jego kształt nie pozwala na wysnucie z niego jakichkolwiek konkluzji, gdyż nie jest dostatecznie "opisany", nie wiadomo, kto i dla jakich celów oraz w jakim trybie go sporządził i co ma on wykazywać. Zdaniem Sądu sprawa wymaga zbadania pod kątem możliwości ustalenia wielkości szkody w gospodarstwie rolnym skarżącego na podstawie szacunków szkód w podobnych gospodarstwach leżących w sąsiedztwie. Taki sposób ustalenia szkody, zdaniem Sądu, byłby wystarczający dla poczynienia potrzebnych dla rozstrzygnięcia sprawy, kwestii faktycznych. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organy winny kierować się wskazaniami zamieszczonymi w tym wyroku. Konsekwencją powyższego wyroku stała się decyzja Burmistrza T. z dnia [...] r. Nr [...] mocą której odmówił on K. C. przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego w związku z suszą 2006 r. W uzasadnieniu decyzji organ ten w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania a następnie przytoczył treść zastosowanych przepisów prawa. Organ odniósł się do wymogów formalnych ubiegania się o przyznanie wnioskowanej pomocy i uznał, że K. C. nie podlega ubezpieczeniu społecznemu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, natomiast takiemu ubezpieczeniu z mocy prawa podlegają jego synowie M. C. i G. C. jako domownicy. Następnie organ poruszył kwestię związaną z suszą, która miała miejsce w 2006 r. i wskazał, że na terenie gminy T. jej występowanie i rozmiary zależne były od wielu czynników takich jak rodzaj upraw, właściwości retencyjnych gleby, okresu rozwojowego, nawożenia i innych zabiegów agrotechnicznych. Z tego też powodu podstawą udzielania pomocy na indywidualny wniosek każdego zainteresowanego jest protokół sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji odniósł się do okoliczności związanych z funkcjonowaniem przedmiotowej komisji informowaniem rolników o przysługujących im uprawnieniach, jak również o sposobach ustalania wysokości szkód spowodowanych suszą. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniósł K. C., który wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu tym podkreślił, że jego synowie są rolnikami, a nie domownikami rolnika i z tego powodu spełniają wymóg o charakterze podmiotowym. Nadto zaznaczył, że nie ma on obowiązku przedkładania dowodów w sprawie, gdyż to do organu należy prowadzenie postępowania dowodowego. Zaznaczył, iż w ramach prowadzonego postępowania nie otrzymał możliwości czynnego udziału. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach decyzji organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone w sposób umożliwiający wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Organ ten podniósł, że postępowanie dowodowe w sprawie nie zostało przeprowadzone w zgodzie ze wskazaniami zamieszczonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 października 2007 r., a w szczególności w zakresie ustalenia wysokości szkód spowodowanych suszą. Burmistrz T. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5, art. 7, art. 15, art. 17, art. 36, art. 40 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej odmówił przyznania K. C. pomocy w postaci zasiłku celowego w związku z suszą z 2006 r. W uzasadnieniu decyzji organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczył treść wykorzystanych przepisów prawa. W dalszej części uzasadnienia podjętej decyzji organ ten przybliżył czynności procesowe, które przeprowadził w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, jak również metody, którymi posłużył się ustalając wysokość szkód spowodowanych suszą. Zaakcentował także, że susza, która miała miejsce na terenie gminy nie wywołała jednorodnych skutków i były one zależne od wielu okoliczności. Przybliżona została także działalność komisji powołanej przez Wojewodę w celu likwidacji szkód spowodowanych suszą. Odnosząc się do przeprowadzonego postępowania dowodowego zaznaczono, że strona miała możliwość czynnego udziału we wszystkich prowadzonych czynnościach dowodowych. Zaznaczono, że z uwagi na fakt, iż żaden z rolników posiadających gospodarstwa rolne w sąsiedztwie strony nie korzystał z tej formy pomocy nie było możliwości ustalenia wysokości szkód wyrządzonych suszą. Na okoliczność tę organ pierwszej instancji przeprowadził przesłuchanie rolników, którzy nie byli w stanie wskazać, czy w gospodarstwie strony powstała szkoda w następstwie suszy. W podsumowaniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że brak jest dowodów i dokumentów, które pozwoliłyby ustalić wysokość szkody spowodowanej suszą, tym samym organ administracji nie miał możliwości porównania prawdziwości twierdzeń strony w zakresie wysokości szkody w jego gospodarstwie rolnym. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniósł K. C., który wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Zdaniem odwołującego się organ pierwszej instancji w sposób celowy dąży do tego, aby odmówić mu przyznania wnioskowanej pomocy i nie chce przyznać się do błędów, które popełnił w ramach prowadzonego postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W pierwszej części uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie odniósł się do meritum sprawy. W tym zakresie organ odwoławczy skupił się na wyjaśnieniu kluczowego zagadnienia dla rozstrzygnięcia, a mianowicie, czy strona ma uprawnienie do występowania o przyznanie pomocy z tytułu szkód powstałych w następstwie suszy, która miała miejsce w 2006 r. W następstwie przeprowadzonej analizy stanu prawnego organ odwoławczy doszedł do przekonania, że K. C. jako rolnik nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników i nie spełnia przesłanki podmiotowej określonej w stosownym akcie wykonawczym. Z kolei synowie strony M. C. i G. C. podlegają wprawdzie ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, jednakże posiadają status domownika w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a nie rolnika jak wymaga tego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109). W konkluzji organ ten uznał, że skoro strona nie spełnia przesłanek podmiotowych, to tym samym odpada konieczność badania występowania innych przesłanek warunkujących prawo do przedmiotowego świadczenia. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się K. C., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzucił organom obu instancji, iż nie wykonały zaleceń wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2008 r. nakazujących uzupełnienie postępowania dowodowego. Podkreślił, że jego dwaj synowie są rolnikami, gdyż prowadzą gospodarstwo rolne, którego skarżący jest właścicielem. Zdaniem strony skarżącej organy celowo zmierzały do negatywnego rozpatrzenia jego sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt IV SA/GL 164/09 uchylił zaskarżoną decyzję. W motywach wyroku podkreślono, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie odpowiada prawu w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. W następstwie przeprowadzonej wykładni § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109) oraz po dokonaniu analizy stanu faktycznego w sprawie Sąd doszedł do przekonania, że w rozpatrywanej sprawie synowie skarżącego wyczerpują przesłanki pozwalające uznać ich za rolników, a tym samym ubieganie się o przyznanie przedmiotowej pomocy. Zdaniem natomiast organu odwoławczego skarżący ani żadna inna osoba wchodząca w skład jego rodziny takiego warunku nie spełnia, z tego też powodu organ ten nie przeprowadził postępowania w zakresie występowania innych przesłanek przedmiotowych udzielenia wnioskowanej pomocy, a w szczególności organ ten nie dokonał oceny materiału zgromadzonego przez organ pierwszej instancji w ramach realizacji zaleceń sformułowanych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 30 października 2007 r. Zaznaczono, że szczątkowa analiza została przeprowadzona w odpowiedzi na skargę, jednakże nie stanowi ona suplementu dla wydanej decyzji i nie sanuje występujących uchybień. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 17 października 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w tym wskazania zamieszczone w uzasadnieniach wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Odnosząc się do meritum sprawy organ ten przytoczył treść § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109). Następnie wskazany organ zaznaczył, że zarządzeniem nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] r. w gminie T. została powołana komisja do spraw oszacowania zakresu i wysokości szkód doznanych w uprawach rolników w wyniku klęski suszy, gradobicia, nadmiernych opadów atmosferycznych. Informacja o powołaniu komisji została rozpowszechniona w sposób zwyczajowo przyjęty poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń w sołectwach i w mieście lub odczytanie w kościołach. Działalność komisji opierała się na przyjętych zasadach i dokonując obliczenia strat miała obowiązek dokonać szacunku strat poprzez lustrację miejsca dotkniętego suszą. W rozpatrywanej sprawie K. C. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego i o pomoc w dniu [...] 2006 r. jednakże nie zgłosił się do komisji i nie legitymuje się protokołem sporządzonym przez tę komisję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaznaczyło, że strona spełnia przesłanki podmiotowe uprawniające do występowania o pomoc na podstawie przedmiotowego rozporządzenia, jednakże organ ten skonstatował, że niezbędnym elementem jest określenie rozmiaru szkód powstałych w związku z suszą. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 października 2007 r. wskazano, że co do zasady szkody winny być oszacowane przez komisję, tym niemniej w ocenie Sądu dopuszczalnym było dopuszczenie innych środków dowodowych na tę okoliczność. Z uwagi na dopuszczenie składania wniosków do [...] 2006 r. ewentualne określenie rozmiaru szkód przez komisję i tak miało walor jedynie szacunkowy, albowiem trudno po upływie dwóch miesięcy dokonać szacunku na podstawie lustracji miejsca objętego suszą. Według oświadczeń strony jej szkody kształtowały się następująco: wysuszenie zbóż na obszarze 6,5 ha na poziomie 50 % w porównaniu z latami poprzednimi, natomiast łąk i pastwisk na poziomie 90 %. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji i przesłuchania świadków, którzy nie potwierdzili wysokości szkód w uprawach K. C.. Strona także nie przedstawiła żadnych dowodów lub dokumentów, które mogłyby określić straty spowodowane suszą. Nadto organ odwoławczy zaznaczył, że żaden z rolników posiadających nieruchomości w sąsiedztwie nie złożył stosownego wniosku, co pozwoliłoby dokonać porównywalnego szacunku szkód. W tej sytuacji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło zgłoszonej przez stronę szkody, a co za tym idzie brak jest przesłanek przedmiotowych uzasadniających przyznanie pomocy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł K. C.. W motywach skargi podniósł, że jego zdaniem organy administracji podejmujące w sprawie rozstrzygnięcia dążą do negatywnego jej załatwienia i nie przyznania się do błędu polegającego na tym, że synowie są rolnikami. Nadto skarżący podniósł, że organ odwoławczy nie uwzględnił wszystkich zaleceń zamieszczonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Organ ten oparł się o szczątkową analizę uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji dotyczącą przesłuchania świadków, a świadkowie ci stwierdzili, że uprawy na ich polach zostały zniszczone w 90 % (H.M.), a nie zgłosił szkody ponieważ nie był poinformowany o takiej możliwości. Natomiast Szponar zajął stanowisko niezdecydowane. Zdaniem skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie wypełniło zaleceń Sądu, ponieważ nie dopuściło innych dowodów w sprawie ustalenia szkody powstałej w następstwie suszy, która miała miejsce w 2006 r. W podsumowaniu skarżący stwierdził, że postępowanie organów świadczy jedynie o tym, że mają one przewagę nad jednostką i stąd są negatywne dla niej rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie przywołać treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ przepis ten posiada kluczowe znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Po myśli tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jak wykazała analiza dotychczasowego przebiegu postępowania, w omawianej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wypowiadał się dwukrotnie i za każdym razem uwzględniał wniesioną skargę. Z tego powodu niezbędnym jest zwrócenie uwagi na zamieszczone w tych wyrokach wskazania. Wyrokiem z dnia 30 października 2007 r. sygn. akt IV SA/GL 136/07 tutejszy Sąd uwzględnił wniesioną skargę i we wskazaniach co do prowadzenia dalszego postępowania wskazał, że sprawa wymaga zbadania pod kątem możliwości ustalenia wielkości szkody w gospodarstwie rolnym skarżącego na podstawie szacunków szkód w podobnych gospodarstwach leżących w sąsiedztwie. Taki sposób ustalenia szkody, zdaniem Sądu, byłby wystarczający dla poczynienia potrzebnych dla rozstrzygnięcia sprawy, kwestii faktycznych. Stanowisko takie zostało potwierdzone w drugim wyroku tutejszego Sądu z dnia 24 września 2009 r., w którym zaznaczono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie odniosło się do sposobu wykonania zaleceń Sądu w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego, a taka szczątkowa ocena dokonana w odpowiedzi na skargę nie jest wystarczająca. W świetle przedstawionego stanu faktycznego kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości podjętych rozstrzygnięć przez organy administracji posiada wykonanie zaleceń sformułowanych przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 30 października 2007 r. W wyroku tym w sposób jednoznaczny wskazano, że z uwagi na następujące okoliczności, iż postępowanie w sprawie zostało uruchomione w terminie przewidzianym przepisami prawa, jednakże już po zaistnieniu faktów, które mogłyby stanowić podstawę dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie, a to z tego powodu, że przewidziana przepisami prawa Komisja do spraw szacowania zakresu i wysokości szkód doznanych w uprawach rolnych w wyniku klęski suszy, gradobicia, nadmiernych opadów atmosferycznych, osuwisk ziemi, wymarznięcia, powodzi, pożaru lub plagi gryzoni, powołana przez Wojewodę [...] zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] r. rozpoczęła działalność już po zakończeniu żniw przez skarżącego, jak również sporządzała protokoły takich szkód dla innych celów, wystarczającym elementem potwierdzającym poniesienie przez skarżącego takiej szkody będzie porównanie ich z tymi, które ponieśli rolnicy posiadający takie gospodarstwa rolne w sąsiedztwie. Na wskazaną okoliczność organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe sprowadzające się do przesłuchania w obecności skarżącego rolników posiadających takie gospodarstwa. Z informacji przekazanych przez te osoby wynika, że szkody faktycznie wystąpiły, jednakże nie są w stanie określić ich wysokości, albowiem, żaden z nich nie występował o przyznanie im takiej pomocy. Fakt przeprowadzenia wskazanej czynności procesowej nie może budzić wątpliwości, albowiem stosowne protokoły znajdują się w aktach sprawy. Uznać należy, że przeprowadzenie takiej czynności procesowej wypełniło w całości zalecenia zamieszczone w wyroku tutejszego Sądu z dnia 30 października 2007 r. Także w przypadku pozostałych zaleceń zamieszczonych w tym wyroku należy uznać, że zostały one wypełnione, ponieważ skarżący z uwagi na pełnioną funkcję sołtysa we wsi Pawonków posiadał pełną informację o powołaniu przedmiotowej Komisji, jak również z racji wykonywanej funkcji zobowiązany był do informowania innych rolników o tym, że istnieje możliwość ubiegania się o formy pomocy i o możliwości zgłaszania się do tej Komisji. W świetle zebranego materiału dowodowego przyjdzie uznać, że organy administracji, a w szczególności organ pierwszej instancji wypełnił zalecenia zamieszczone w wyroku tutejszego Sądu w zakresie przeprowadzenia określonych czynności dowodowych i kierunku tych czynności, a tym samym nie można zarzucić organom administracji, że nie przeprowadziły postępowania dowodowego zgodnie z zaleceniami tutejszego Sądu. Skarżący w skardze podnosi, że organy administracji, a w szczególności Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie wykonało w sposób prawidłowy zaleceń Sądu, ponieważ nie dopuściło innych dowodów, pozwalających w sposób szacunkowy ocenić wysokość szkody powstałej w następstwie suszy mającej miejsce w 2006 r. Stanowisko skarżącego zaprezentowane w skardze nie może być zdaniem Sądu podzielone. Przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, której nie są w stanie pokonać wykorzystując własne zasoby, możliwości i uprawnienia (zob. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – Dz. U z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Nadto wszelkie świadczenia przyznawane są w oparciu o złożony wniosek i po przeprowadzeniu prawem przewidzianego postępowania dowodowego, zatem świadczenia te nie posiadają charakteru rekompensującego szkody powstałe w następstwie zaistniałych zdarzeń, lecz mają umożliwić osobie lub rodzinie pokonanie trudnej sytuacji, której nie jest w stanie przezwyciężyć we własnym zakresie. W świetle powyższego na gruncie pomocy społecznej nie jest możliwe ustalanie wysokości przyznawanych świadczeń w oparciu o szacunkowe straty poniesione przez wnioskodawcę w następstwie wystąpienia jakiegoś zdarzenia. W rozpatrywanej sprawie skarżący w następstwie suszy, która miała miejsce w 2006 r. poniósł jak deklaruje określone straty, jednakże jego twierdzenia zamieszczone we wniosku z dnia [...] 2006 r. nie zostały potwierdzone żadnymi dokumentami lub dowodami. Zasadnie tutejszy Sąd wskazał w wyroku z dnia 30 października 2007 r., że na organie administracji publicznej z uwagi na treść art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego ciąży obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób umożliwiający wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i pozwalający podjąć rozstrzygnięcie w sprawie. Jednocześnie tutejszy Sąd w wyroku tym wskazał, że z uwagi na okoliczności sprawy, wystarczającym dowodem umożliwiającym ustalenie wysokości szkody będzie porównanie jej z wysokością szkody, którą ponieśli rolnicy prowadzący gospodarstwa rolne w sąsiedztwie. Zauważyć należy, że wskazany dowód jest o charakterze porównawczym, albowiem nie wynika z niego wysokość szkody zaistniałej w gospodarstwie rolnym skarżącego, lecz pozwalający odnieść poniesioną szkodę do tej, która wystąpiła w sąsiedztwie. Organ pierwszej instancji przeprowadził na tę okoliczność stosowne postępowanie dowodowe, w którym skarżący miał możliwość uczestniczenia, zatem organ ten dopełnił wymóg wynikający z treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak również miał w polu widzenia postanowienia zarówno art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również treść art. 80 i art. 81 tego Kodeksu. Jak zostało zaznaczone, skarżący w skardze podnosi, że organ odwoławczy nie przeprowadził innych dowodów pozwalających ustalić wysokość szkody powstałej w jego gospodarstwie. Podniesiony zarzut zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie nie znajduje umocowania w przepisach prawa. Wysokość pomocy musi być ustalana w sposób uwzględniający sytuację indywidualną osoby, która poniosła straty w następstwie suszy mającej miejsce w 2006 r., zatem obowiązujące unormowania prawne nie dopuszczają takiego szacunkowego ustalania wysokości szkody, albowiem stosownie do postanowień § 2 pkt 2 przywoływanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. szkoda ta w gospodarstwie rolnym musi być powyżej 30 %. Nadto organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji w sposób jednoznaczny wskazuje, że na terenie gminy T. wysokość strat spowodowanych suszą w 2006 r. była zróżnicowana i uzależniona była od wielu okoliczności. Tym samym sposób ustalenia szkody sugerowany przez skarżącego nie może być uwzględniony, ponieważ odwołuje się on do ogólnej sytuacji a nie tej, która zaistniała w jego gospodarstwie. Na marginesie prowadzonych rozważań należy zauważyć, że organ administracji jest zobowiązany prowadzić postępowanie dowodowe w taki sposób, aby wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy, jednakże ocena działań tego organu musi uwzględniać także możliwości przysługujące temu organowi. W rozpatrywanej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem w terminie przewidzianym przepisami prawa, jednakże już po zaistnieniu określonych faktów, których w dodatku nie da się przywrócić. Zatem ustalenie stanu faktycznego występującego w danej sprawie możliwe będzie jedynie przy wykorzystaniu dowodów zastępczych, pozwalających zindywidualizować sytuację skarżącego. Temu celowi przyświecały zalecenia tutejszego Sądu zamieszczone w wyroku z dnia 30 października 2007 r. Z kolei nie można zarzucać w sposób skuteczny organom administracji niewyjaśnienia danej sytuacji w przypadku, kiedy nie jest to możliwe jak również samemu nie przedstawia się na tę okoliczność żadnych dowodów i dokumentów pozwalających uprawdopodobnić zgłaszane żądania. Skoro organy administracji w sposób prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie i nie dopuściły się naruszenia postanowień art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to tym samym nie zachodzi przesłanka uzasadniająca uwzględnienie wniesionej skargi i stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało skargę oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło