IV SA/Gl 193/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi E. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) odmówił E.F. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W motywach podjętego rozstrzygnięcia wskazany organ wskazał, że strona ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad M.M., który jest dla niej wujem. Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie takie przysługuje osobie na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby wymagającej stałej opieki. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się E.F., która wyraziła swoje niezadowolenie z jego otrzymania. Zdaniem odwołującej się organ pierwszej instancji wydał decyzję niezgodną z obowiązującym prawem, ponieważ organ pierwszej instancji pominął fakt, iż jest ona najbliższą rodziną dla M.M., nadto organ ten pominął fakt, że zgodnie z orzeczeniem lekarskim ZUS M.M. jest osobą całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji, ponieważ wymaga stałej pomocy innej osoby, nadto organ pierwszej instancji pominął treść art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem przepis ten winien stanowić podstawę do podjęcia w sprawie decyzji, nadto podniosła, że organ pierwszej instancji pominął orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. W dalszej części odwołania zaakcentowała, że od lat opiekuje się wujem, a zatem jest w analogicznej sytuacji jak członkowie rodziny, o których mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem odwołującej się art. 17 ust. 1a rozciąga zakres osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego o osoby inne niż spokrewnione w pierwszym stopniu. Jej zdaniem przywołany przepis rozciąga przedmiotowe prawo na każdą osobę spokrewnioną, na której obowiązek ten nie ciąży. Ponadto przywołała na poparcie swojego stanowiska orzecznictwo sądów administracyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ze szczególnym uwzględnieniem ust. 1a. Następnie stwierdził, że zgodnie z art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zdaniem organu odwoławczego na E.F. nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem wujka M.M. W świetle takiego ustalenia stronie nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad wujem. Z powyższą decyzją nie zgodziła się E.F., która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wystąpiła o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad M.M., który jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Podkreśliła, że M.M. po śmierci rodzeństwa nie ma poza nią żadnej rodziny. Zdaniem skarżącej decyzja organu odwoławczego zawiera błędną wykładnię art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czyli jest wydana z rażącym naruszeniem prawa. Nadto podkreśliła, że skład orzekający organu odwoławczego nie zadał sobie trudu zapoznania się z przywołanymi przez nią orzeczeniami sądów administracyjnych. Podkreśliła, że w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest rodziną z M.M., jednakże w sensie faktycznym taką rodziną jest i to bardzo blisko spokrewnioną, a tym samym jest w analogicznej sytuacji jak członkowie rodziny, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nadto zauważyła, że art. 17 ust. 1a rozszerza krąg osób uprawnionych do przedmiotowego świadczenia o inne osoby, w sytuacji kiedy nie ma już osób zobowiązanych do alimentacji. W końcowej części skargi wskazała na cele regulacji zamieszczonej w ustawie o świadczeniach rodzinnych i podkreśliła, że jest to forma rekompensacji dla osób, które rezygnują z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnej egzystencji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutów zamieszczonych w skardze organ odwoławczy podkreślił, że obowiązany jest podejmować rozstrzygnięcia zgodnie z obowiązującym prawem, a przywołane unormowania nie dają podstaw, aby przedmiotowe świadczenie przyznane zostało siostrzenicy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie stwierdzić, że sąd administracyjny powołany jest do badania zgodności rozstrzygnięcia podjętego przez organ administracji z przepisami prawa, zatem sąd ten nie ocenia prawidłowości zaskarżonej decyzji pod kątem słuszności i zgodności z zasadami współżycia społecznego. Nadto sąd ten zobowiązany jest uwzględniać przepisy ustaw obowiązujące w dniu podjęcia decyzji przez organ administracji, natomiast nie dysponuje uprawnieniami pozwalającymi mu na ich korektę lub zmianę. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny jest klarowny i nie wzbudza kontrowersji. Skarżąca występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad M.M., który jest dla niej wujem. Organy administracji obu instancji odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na to, że na skarżącej nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem M.M. W świetle takiego stanowiska organów przywołać należy stan normatywny mający zastosowanie w niniejszej sprawie. Stosownie do postanowień art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić należy, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki. Treść przywołanego powyżej przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jednoznaczna i wynika z niej, że przedmiotowe świadczenie przysługuje wyłącznie osobom w nim wymienionym. W powyższym katalogu osób uprawnionych wymienia się te, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. W katalogu tym nie mieszczą się osoby w takim stopniu pokrewieństwa, jaki występuje między E.F. a M.M. Podnoszone przez skarżącą okoliczności związane ze stanem zdrowia M.M., jak również wskazujące na to, że osoba ta nie posiada żadnej bliższej rodziny, nie mogą być uwzględnione, ponieważ nie są one związane z przesłankami przyznania przedmiotowego świadczenia. W świetle przeprowadzonej analizy przywołanego unormowania przyjdzie uznać, że E.F. nie spełnia wymogów do otrzymania przedmiotowego świadczenia, a tym samym rozstrzygnięcie organów administracji jest prawidłowe. W skardze do tutejszego Sądu skarżąca zarzuca Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w K. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa sprowadzającym się do błędnej wykładni art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również podniosła, że organ ten nie odniósł się do orzeczeń sądów administracyjnych przez nią przywołanych, jak również nie odniósł się do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Podnoszony przez skarżącą zarzut z formalnego punktu widzenia jest zasadny, ponieważ faktycznie organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu nie odniósł się do przywołanych w odwołaniu wyroków sadów administracyjnych, jednakże przyjdzie zauważyć, że w wyrokach tych sądy zastosowały prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyrok sądu administracyjnego jest wiążący w danej sprawie i nie wiąże ani organu administracji, ani tym bardziej innego sądu. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela argumentacji zaprezentowanej w wyroku WSA w Szczecinie z 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 196/11, ponieważ wykładnia ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponadto orzeczenie to zapadło w odniesieniu do innego stanu normatywnego, ponieważ z dniem 14 października 2011 r. art. 17 ust. 1 pkt 2 przedmiotowej ustawy uległ zmianie. W analogiczny sposób należy ujmować wyrok wydany przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak zostało zaznaczone brak odniesienia się do wskazanych orzeczeń sądów administracyjnych uznać należy, za uchybienie zaskarżonej decyzji, jednakże nie daje ono podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi, ponieważ nie miało ono wpływu na wynik sprawy. Skarżąca odwołała się do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, w których wypowiedział się on na temat konstytucyjności art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny uznając niekonstytucyjność poddanych jego ocenie przepisów uznawał, że naruszona została zasada równości ponieważ przedmiotowym świadczeniem nie były obejmowane wszystkie osoby zobowiązane do świadczeń alimentacyjnych na rzecz osób wobec których miała być świadczona opieka. Skład orzekający w niniejszej sprawie zna orzecznictwo sądów administracyjnych i ukształtowaną linię orzeczniczą w zakresie przyznawania tego świadczenia na rzecz innych osób niż osoby zobowiązane do alimentacji, jednakże stanowiska takiego nie podziela. Przyjdzie podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny wypowiadał się w stosunku do innego brzmienia art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również akcentował on naruszenie zasady równości wobec osób zobowiązanych do świadczeń alimentacyjnych. Te dwie wskazane okoliczności pozwalają opowiedzieć się za odmiennym ujęciem w tym zakresie i uznać, że stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych nie posiada żadnego umocowania w prawie, a w zasadzie pozostaje z tym prawem w sprzeczności. Orzecznictwo sądów administracyjnych rozszerzyło zakres podmiotowy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w taki sposób, w którym treść tego unormowania odbiega od argumentacji prezentowanych w poszczególnych orzeczeniach, jak również abstrahuje się od tego, że unormowanie to było wielokrotnie nowelizowane i dostosowywane do treści wyroków Trybunału Konstytucyjnego. W świetle powyższego obecna treść tego przepisu nie daje podstaw do uznania, aby osoba, na której nie ciąży obowiązek alimentacyjny mogła skutecznie ubiegać się o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Na marginesie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że w systemie prawnym występuje unormowanie, na mocy którego skarżąca może zostać objęta ubezpieczeniem społecznym z uwagi na rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad inną osobą, tym unormowaniem jest świadczenie przewidziane w art. 42 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jak również przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. sw