II SA/Sz 196/11
WyrokWSA w Szczecinie2011-04-06
Skład orzekający: Mirosława Włodarczak-Siuda, Barbara Gebel, Marzena Iwankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może przysługiwać osobie niebędącej w pierwszym stopniu pokrewieństwa ani nieobciążonej obowiązkiem alimentacyjnym, lecz faktycznie sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie, która faktycznie sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną, nawet jeśli nie jest spokrewniona w pierwszym stopniu ani nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny, pod warunkiem spełnienia pozostałych ustawowych przesłanek. Wykładnia przepisów powinna być prokonstytucyjna, uwzględniająca zasadę równości i realne więzi rodzinne.Stan faktyczny
H.K. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną i całkowicie ubezwłasnowolnioną ciotką I.K., nad którą sprawuje faktyczną opiekę i z tego powodu zrezygnowała z pracy. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że H.K. nie spełnia warunków ustawowych, gdyż nie jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym wobec I.K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. H.K. zaskarżyła decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Prezydent Miasta [...], powołując się na art. 17 oraz art.3 pkt 11 w zw.
z art.20 ust.3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U.
Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił przyznania H.K. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną osobą I.K. W uzasadnieniu decyzji organ zacytował art.17 ust.1 ww. ustawy i stwierdził, że H.K. nie spełnia wymienionych w nim warunków.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła H.K. zarzucając rozstrzygnięciu organu I instancji niezgodność z prawem, bowiem organ nie uwzględnił nowelizacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca podniosła przede wszystkim, iż składając wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ciotką była przekonana, że skoro I.K., która nie była nigdy zamężna i nie ma dzieci, jest osobą całkowicie niepełnosprawną i do tego ubezwłasnowolnioną (odwołująca się została ustanowiona jej opiekunem prawnym ), to winno jej zostać przyznane wnioskowane świadczenie. Musiała zwolnić się z pracy, bowiem nie była w stanie sprawować opieki nad ciotką.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium ustaliło, iż I.K. posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu
do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] orzekające o znacznym stopniu niepełnosprawności z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Postanowieniem sygn. akt [...] z dnia [...] Sąd Okręgowy w [...] Wydział [...] Cywilny ubezwłasnowolnił całkowicie I.K. z powodu innego rodzaju zaburzeń, a następnie postanowieniem sygn. akt [...] z dnia [...] Sad Rejonowy w [...] Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich w [...] Centrum ustanowił opiekę prawną nad całkowicie ubezwłasnowolnioną I.K. i powołał na jej opiekuna prawnego siostrzenicę H.K.
I.K. jest osobą samotną, nie ma męża i dzieci. Zamieszkuje wspólnie z siostrzenicą H.K., która sprawuję nad nią opiekę, H.K. z tego tytułu musiała zrezygnować z pracy i obecnie jest osobą bezrobotną, nie zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. Nie posiada żadnego zasiłku ani uprawnień emerytalno - rentowych.
H.K. w dniu [...] wystąpiła z wnioskiem do [...] Centrum Świadczeń o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ciotką oświadczając, że z powodu ciężkiej sytuacji zdrowotnej I.K. nie może podjąć zatrudnienia, bowiem musi nad nią sprawować opiekę.
W myśl art.2 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz.992 z późn. zm.), świadczeniami rodzinnymi są świadczenia opiekuńcze, tj. zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne.
Organ odwoławczy stwierdził, iż kwestia świadczenia pielęgnacyjnego jest uregulowana w art. 17 ww. ustawy. Od czasu wejścia w życie ustawy, brzmienie tego artykułu ulegało wielokrotnym zmianom, a Kolegium jest obowiązane orzekać na podstawie stanu prawnego, obowiązującego w dniu wydania decyzji. Od [...] art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce lub ojcu,
2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 90, poz. 59 z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny,
3) opiekunowi faktycznemu dziecka
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem
o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W ustępie 1a artykułu 17 przewidziano, że - osobie innej niż spokrewniona
w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Przepis art. 17 zawiera również negatywne przesłanki dotyczące przyznania tego świadczenia, które w przedmiotowej sprawie nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Kolegium podniosło, iż zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczenia środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny ma charakter ściśle osobisty. Przepisy kreujące obowiązek alimentacyjny są normami bezwzględnie obowiązującymi.
Żaden z przepisów Kodeku rodzinnego i opiekuńczego nie przewiduje obowiązku alimentacyjnego w stosunku do siostry matki czy ojca. Z tego powodu wnioskodawczyni nie mieści się w kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ciotką – I.K., osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W ocenie Kolegium, brak zatem podstaw prawnych do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na powyższą decyzję złożyła H.K.. Skarżąca w pierwszej kolejności podniosła,
iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swojej decyzji również powołało się na błędną treść przepisu. Na stronie 2 decyzji, w cytowanej treści art.17 ust.1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest błąd polegający na tym, że zamiast numeru
9 Dziennika Ustaw podano numer 90. Skarżąca podając, że nie zgadza się z wydaną decyzją powtórzyła, że jest opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej I.K. i jedyną osobą, która opiekuje się ciotką, a także opisała swoją sytuację życiową i finansową oraz przebieg postępowania administracyjnego w sprawie, które w jej ocenie było prowadzone w sposób nieprofesjonalny, a tego należy wymagać od urzędników państwowych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).
Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie stanowi art.17 ust.1
i ust.1a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r.
Nr 139, poz.992 z późn. zm. ).
Świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem opiekuńczym, którego zasadniczym celem jest "częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej" (uzasadnienie rządowego projektu ustawy o świadczeniach, druk sejmowy nr 1555 IV kadencja, s. 67). Jest ono przyznawane, co do zasady, w formie pieniężnej. Szczegółowe zasady jego przyznawania reguluje rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz.881 z późn. zm. ).
Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensatą, swoistym wynagrodzeniem przez Państwo dla osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż
w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoimi obywatelami.
Nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od spełnienia licznych warunków, wiążących się zarówno z osobą ubiegającą się o świadczenie, jaki osobą wymagającą opieki lub innymi członkami ich rodziny. Wynikają one przede wszystkim z art. 17 ust. 1, 1a i 5 ustawy o świadczeniach, lecz ich pełna rekonstrukcja wymaga uwzględnienia zarówno innych przepisów tej ustawy (zwłaszcza definicji ustawowych, zawartych w jej art. 3), jak i nierzadko skomplikowanej wykładni i odesłań zewnątrzsystemowych do innych ustaw, jak na przykład:
- ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92, z późn. zm.);
- ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.);
- ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm.);
- ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U.
z 2008 r. Nr 50, poz. 291, z późn. zm.).
Dla potrzeb niniejszej sprawy można ograniczyć się do wskazania, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zależy od łącznego spełnienia warunków:
- posiadania przez osobę ubiegającą się o świadczenie polskiego obywatelstwa (art.1 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych), dobrowolnej rezygnacji przez tę osobę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (art. 17 ust. 1 a także art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych);
- szczególnych cech prawnych i faktycznych osoby wymagającej opieki: może to być wyłącznie osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym albo dziecko, które (kumulatywnie) ma orzeczoną niepełnosprawność oraz konieczność "stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji" i "stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji" (art. 17 ust. 1 ustawy
o świadczeniach rodzinnych; definicje i odesłania zawarte w art. 3 pkt 5, 9 i 21 tej ustawy);
- istnienia stosunku alimentacyjnego między osobą ubiegającą się o świadczenie i osobą wymagającą opieki (por. art. 128 -144 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), przy czym przepisy ustawy o świadczeniach przewidują, że świadczenie pielęgnacyjne może przysługiwać matce, ojcu, innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych; definicja opiekuna faktycznego jest zawarta w art. 3 pkt 14 ww. ustawy) łub osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny - w tym ostatnim wypadku tylko wtedy, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki (art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach);
- braku przeszkód, o których mowa w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych (zgodnie z tym przepisem, świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują jeżeli:
1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;
2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, b) została umieszczona w rodzime zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej
z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;
3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;
4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego,
o którym mowa w art. 10 ustawy o świadczeniach, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie;
5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy
o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy
o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.).
Od [...] uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest uzależnione od wysokości dochodu.
Niektóre przesłanki nabycia świadczenia pielęgnacyjnego były już przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego w wyrokach z 18 lipca 2008 r., sygn. P 27/07 (LEX 402805) i 22 lipca 2008 r. sygn. P 41/07 (LEX 402811). W wyroku o sygn. P 27/07 Trybunał Konstytucyjny (LEX 402805) orzekł, "że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach (w ówczesnym brzmieniu) w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej." Uzasadnienie tego orzeczenia było oparte na - cytowanym in extenso w uzasadnieniu - wyroku z 15 listopada 2006 r., sygn. P 23/05 (OTK ZU nr 10/A/2006, poz. 151), dotyczącym zasiłku stałego, który poprzedzał wprowadzenie świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał Konstytucyjny uznał bowiem, że zarówno zasiłek stały, jak i świadczenie pielęgnacyjne dotyczyły tej samej materii i miały takie same cele, a więc powinny być ocenianie w kontekście zasady równości według takich samych kryteriów.Za kryteria takie uznał:
- sprawowanie opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym, wymagającym stałej pielęgnacji;
- niepodejmowanie pracy lub rezygnacja z niej z powodu opieki nad dzieckiem przez osobę sprawującą taką opiekę;
- obowiązek alimentacyjny spoczywający na osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem;
- niskie dochody osiągane przez rodzinę osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem (jak Sąd wskazał powyżej, przesłanka ta od 1 stycznia 2010 r. została zniesiona).
Pominięcie w zaskarżonym ówcześnie przepisie możliwości nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad innym niż dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, Trybunał Konstytucyjny ocenił jako rozwiązanie zawężające - w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji - krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wyroki Trybunału wskazywały, że ograniczenie podmiotowe co do możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego są niezgodne z Konstytucją, przy czym chodziło o niemożność uzyskania tego świadczenia za opiekę nad osobami innymi niż dziecko, ale wobec których ciąży obowiązek alimentacyjny. Trybunał podkreślał naruszenie konstytucyjnej zasady równości wynikające z tego, że podmioty znajdujące się w takiej samej sytuacji nie są traktowane jednakowo, ale ich prawa są różnicowane. Podkreślił równocześnie, że regulacji tej nie można usprawiedliwić trudnościami w ustaleniu rzeczywistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ponieważ nie jest to wartością konstytucyjną i nie zwalnia ustawodawcy od obowiązku ukształtowania przepisów, w sposób taki by nie sprzyjały one nadużyciom. Niewątpliwie z konstytucyjnej zasady równości wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa należących do określonej kategorii. Bezsprzecznie relewantnymi cechami wspólnymi opiekunom, zarówno wymienionym w art.17 ust.1 i ust.1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i przepisem tym nieobjętym, są po pierwsze – sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną (dzieckiem lub dorosłym ) wymagającym stałej lub długotrwałej opieki i pielęgnacji, po wtóre – niepodejmowanie z tego powodu pracy lub rezygnacja
z zatrudnienia.
W realiach niniejszej sprawy skarżąca H.K. opiekuje się swoją ciotką I.K.. Ciotka to siostra matki H.K., a skarżąca jest w stosunku do niej siostrzenicą – zstępną siostry i nie ciąży na niej ustawowy obowiązek alimentacyjny. Jednakże nie oznacza to, że przez prawo nie jest postrzegana jako członek rodziny. Jako zstępna rodzeństwa jest członkiem rodziny, należącym do kręgu spadkobierców ustawowych (art. 934 Kodeksu cywilnego ).
W ocenie składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, należy mieć na uwadze prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust. 1 i art. 17 ust.1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która pozwala uznać, że ustawa o świadczeniach rodzinnych przyznaje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która faktycznie spełnia przesłanki do nabycia prawa, w tym dla siostrzenicy.
Dla przypomnienia należy w tym miejscu ponownie zacytować art.17 ust.1
i ust.1a.ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje (...) ust.1a osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust.1.
Ten przepis można rozumieć, mając właśnie na uwadze konstytucyjną zasadę równości, w ten sposób, że inną osobą uprawnioną do świadczenia jest nie tylko spokrewniona w pierwszym stopniu, czy kolejnym, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, ale także każda spokrewniona, na której obowiązek ten nie ciąży,
tj. będąca członkiem rodziny rozumianej tradycyjnie, faktycznie sprawująca opiekę.
Ustawa o świadczeniach rodzinnych, w art. 3 pkt 16 definiuje pojęcie "rodziny"
na swój użytek, wymieniając bardzo wąski krąg osób, nawet znacznie węższy aniżeli art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do którego odwołuje się art. 17 ust. 1. Jakkolwiek H.K. członkiem rodziny z I.K., w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy, nie jest i nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny, bowiem nie należy do kręgu osób wskazanych w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to jednak w rozumieniu tradycyjnym stanowi rodzinę dla I.K. i to dość blisko spokrewnioną. Obie więc H.K. i jej ciotka I.K. są rodziną także w sensie faktycznym, skoro ciotka jest od lat pod opieką siostrzenicy.
Skarżąca dowodzi, że jest właśnie taką osobą. Znalazła się zatem w sytuacji takiej samej, jak członkowie rodziny, o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust.1a ustawy
o świadczeniach rodzinnych, sprawujący opiekę nad osobami bliskimi – członkami rodziny. Nie ulega również wątpliwości, że choć świadczenie pielęgnacyjne nominalnie przysługuje opiekunowi, to realną korzyść odnosi z niego podopieczny, który w ten sposób ma zapewnioną opiekę osoby bliskiej.
Organy kwestionujące prawo do udzielenia świadczenia pielęgnacyjnego w sposób skuteczny nie podważyły twierdzeń skarżącej. Nie ma więc z tego powodu podstaw do wydania odmownej decyzji. W tym miejscu Sąd wskazuje, że w uzasadnieniu dla wprowadzonych zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych poprzez dodanie ust.1a do art. 17, stwierdzono, iż doprecyzowanie zasad ustalania kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ma na celu wyraźne wskazanie zakresu osób uprawnionych do tego świadczenia. Podkreślono, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom najbliższym, tj. matce, ojcu, dzieciom (są to osoby spokrewnione w pierwszym stopniu), natomiast dalszym krewnym lub w przypadku, gdy nie ma osób najbliższych albo osoby te nie mogą wypełniać swojego obowiązku. Ponadto przyznano organowi właściwemu do realizacji świadczenia pielęgnacyjnego możliwości przeprowadzenia wywiadu w przypadku, gdy powstaną wątpliwości co do spełnienia przez beneficjentów warunków do uzyskania świadczenia.
Podobną, jak zaprezentowana przez Sąd w niniejszym wyroku, wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych prezentuje także orzecznictwo innych sądów administracyjnych (patrz: Wyrok NSA z 10.02.2011 r. sygn. akt I OSK 1873/10, wyrok WSA z 27.01.2011 r. sygn. akt II SA/Po 821/10 - dostępne w internecie www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny mieć na uwadze przedstawioną powyżej prokonstytucyjną wykładnię przepisów ustawy
o świadczeniach rodzinnych, którą to wykładnią organ administracyjny jest związany zgodnie z art. 153 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odnosząc się zarzutów skarżącej dotyczących błędów w wydanych decyzjach Sąd stwierdza, iż faktycznie błędy takie występują, ale nie mają one wpływu
na rozstrzygnięcie.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...],
na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art.152 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło