IV SA/Gl 238/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Protokolant sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2008 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją orzeczenie Wójta Gminy P. z dnia [...]nr [...] Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Wójt Gminy P. wstrzymał z urzędu wypłatę zaliczki alimentacyjnej przyznanej B. B. decyzją nr [...] z dnia [...] r., na dziecko M. N., na okres od [...] r. do [...] r. w wys. [...] zł. miesięcznie, do czasu wyjaśnienia okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy t. j. ustalenia czy B. B. sama wychowuje dziecko czy wspólnie z konkubentem. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie. W jego treści wskazała, iż zaliczka alimentacyjna jest - oprócz świadczeń wypłacanych jej przez GOPS – jedynym jej dochodem. Wskazała, iż zameldowana u niej osoba jest osobą trzecią i przez fakt zameldowania automatycznie nie stała się członkiem rodziny, czy też osobą zobowiązaną do utrzymania jej i dziecka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 11 ust. 1, pkt. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 z 2005 r. , poz. 732 z późno zm.) orzekło utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż że przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz.732 z póź. zm.), określają zasady postępowania wobec osób zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego oraz przyznawania zaliczek alimentacyjnych. W myśl art. 11 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w przypadku odmowy udzielenia organowi właściwemu wierzyciela informacji mających wpływ na wypłatę zaliczki lub podania informacji nieprawdziwvch organ właściwy wierzyciela wstrzymuje wypłatę zaliczki alimentacyjnej. Kolegium podkreśliło, iż w świetle art. 1 pkt. 2 cyt. ustawy, zaliczka alimentacyjna przysługuje osobom samotnie wychowującym dzieci, uprawnionym do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, a zatem skoro w rozpatrywanej sprawie zaistniała wątpliwość co do prawdziwości podanych przez odwołującą się informacji co do samotnego wychowywania dziecka, to w ocenie Kolegium organ I instancji zasadnie wstrzymał w/w wypłatę zaliczki alimentacyjnej do czasu rozstrzygnięcia spornej kwestii. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wystąpiła o ponowne przeanalizowanie jej sytuacji, podnosząc, iż w jej sprawie nie zaistniały warunki do wstrzymania wypłaty zaliczki alimentacyjnej, albowiem ustawa nie odwołuje się do takich kategorii jak prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, czy tez zameldowania innej osoby w mieszkaniu. Ponadto powtórzyła wywody zawarte w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, jaką zamieściło w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi tej organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i nie podzielił argumentacji skarżącej zamieszczonej w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając te uprawnienia Sądu stwierdzić należy, iż skarga jest zasadna. Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że orzeczenie to podobnie jak wcześniejsza decyzja Wójta Gminy P. (błędnie wydana w formie postanowienia) naruszają prawo. Przepis art. 11 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej stanowi, iż w przypadku odmowy udzielenia organowi właściwemu wierzyciela informacji mających wpływ na wypłatę zaliczki lub podania informacji nieprawdziwvch organ właściwy wierzyciela wstrzymuje wypłatę zaliczki alimentacyjnej. Rato legis tego przepisu prowadzi do wniosku, iż chodzi tu zatem tylko o tego rodzaju informacje , które mogą mieć rzeczywisty wpływ na uprawnienia do wypłaty zaliczki. Zdaniem organów procedujących w sprawie wyjaśnienia wymagała kwestia, czy skarżąca samotnie wychowuje dziecko, czy teżrazem z konkubentem. Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy wskazuje, iż kwestia ta w warunkach przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia prawnego i nie może mieć wpływu na uprawnienia skarżącej do otrzymywania zaliczki alimentacyjnej. Organ naruszył prawo poprzez błędną wykładnię prawa materialnego, a to art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) w związku z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. 86, poz. 732 ze zm.). Błąd wykładni odnosi się do pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko. Zdaniem Sądu organy obu instancji błędnie przyjmują, że w realiach rozpoznawanej sprawy istnieje możliwość , że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, na rzecz którego ustalona jest zaliczka alimentacyjna, albowiem skarżąca pozostaje w konkubinacie i możliwym jest , że z konkubentem wychowują wspólne jej dziecko, a to oznacza, że syn M. jest wychowywany w warunkach określonych w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez co traci on uprawnienie do zaliczki alimentacyjnej. Nie sposób podzielić takiego stanowiska. Zdaniem Sądu treść art. 3 pkt 17a musi być wykładana w sposób, który nie łamie obowiązujących zasad alimentacji dziecka przez jego rodziców. Bezspornym jest, że konkubent na gruncie prawa polskiego nie ma żadnych obowiązków alimentacyjnych w stosunku do dzieci konkubiny. Wynika to z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, gdzie reguluje się wzajemne stosunki alimentującego i alimentowanego. Przeto skoro takie zasady obowiązują na gruncie prawa rodzinnego, to przyjąć trzeba, że ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej nie wprowadza w tym zakresie żadnych nowych zasad. Zatem zasadą jest, że alimentacja dzieci obciąża ich rodziców. Co za tym idzie, obowiązek alimentacyjny rodzica nie może być wyłączony przez kogokolwiek, zwłaszcza niemożliwa jest sytuacja, gdy dziecko zostaje pozbawione zaliczki alimentacyjnej z tego powodu, że jego matka pozostaje w konkubinacie. Konkubinat jest związkiem faktycznym i nie jest przez prawo szczególnie chroniony, co oczywiście nie oznacza, że jest represjonowany. Tak zaś należałoby rozumieć sytuację dziecka jednej z osób pozostających w konkubinacie, gdyby przyjąć, że traci ono prawo do zaliczki ze względu na fakt pozostawania matki w związku faktycznym. Taki tez sposób rozumienia treści art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niedopuszczalny. Prawidłowym przeto jest przyjęcie, iż art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem osoby samotnie wychowującej dziecko rozumie każdą sytuację, gdy matka wychowuje dzieci bez udziału ich ojca, a sama jest panną, wdową, osobą pozostającą w separacji lub osobą rozwiedzioną. Innymi słowy, wychowywanie przez taką osobę w związku faktycznym dzieci własnych nie wyłącza statusu osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem co do syna skarżącej M. dyspozycja wskazanego przepisu nie jest spełniona, gdyż skarżąca (pozostająca w konkubinacie z osobą nie będącą ojcem jej dziecka) jest osobą uprawnioną do otrzymywania zaliczki alimentacyjnej, jeżeli inne kryteria jej przyznania zostały przez nią spełnione. Należy tu wskazać, iż podobne stanowisko zaprezentował już wcześniej wyroku z dnia 02 października 2007 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 94/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (zbiór orzeczeń LEX nr 341011). Skoro zatem bez znaczenia prawnego dla uprawnień dziecka skarżącej do otrzymywania zaliczki alimentacyjnej pozostaje kwestia, czy pozostaje ona w konkubinacie i wychowuje wspólnie z konkubentem jej dziecko, czy też nie, to brak było należytych podstaw wstrzymania wypłaty zaliczki alimentacyjnej. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające je orzeczenie podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).