IV SA/Gl 245/13

WyrokWSA w Gliwicach2013-11-14

Skład orzekający: Szczepan Prax, Teresa Kurcyusz - Furmanik, Andrzej Matan

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej jest właściwy do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały, jeśli osoba objęta świadczeniem utraciła status osoby bezdomnej i zmieniła miejsce zamieszkania?
Ratio decidendi
Organ pomocy społecznej jest uprawniony do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, jeśli osoba objęta świadczeniem utraciła status osoby bezdomnej i zmieniła miejsce zamieszkania. Zmiana miejsca zamieszkania, rozumianego zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego (fizyczne przebywanie z zamiarem stałego pobytu), wpływa na właściwość miejscową organu, który jest zobowiązany ją przestrzegać z urzędu. Utrata statusu osoby bezdomnej, która jest definiowana w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, również stanowi przesłankę do uchylenia decyzji.
Stan faktyczny
A. Z., osoba o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, otrzymywała zasiłek stały i opłacanie składki na ubezpieczenie zdrowotne. Po powiadomieniu o zmianie miejsca czasowego zamieszkania, organ uchylił decyzję, uznając, że A. Z. utracił status osoby bezdomnej i zmienił miejsce zamieszkania, co skutkowało niewłaściwością miejscową organu. Po postępowaniu odwoławczym i ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ I instancji, A. Z. złożył skargę do WSA, zarzucając błąd organów w ustaleniu jego statusu i właściwości miejscowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. przyznano A. Z. przebywającemu w schronisku dla bezdomnych pomoc w formie zasiłku stałego oraz opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne na okres od 1 czerwca 2011r. do 30 czerwca 2015r., gdyż spełniał on, jako osoba o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, niezdolna do pracy z powodu wieku i dochodzie niższym niż kryterium dochodowe, przesłanki wymagane do przyznania takiego wsparcia. W dniu 10 września 2012r. strona powiadomiła Ośrodek Pomocy Społecznej w R. o miejscu swego czasowego zamieszkania w miejscowości U. w województwie [...] informując, że należy od tej chwili do [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia. W dniu 16 października 2012r. z upoważnienia Prezydenta Miasta R. wydana została decyzja [...] o uchyleniu z dniem [...] w/w decyzji z dnia [...] Nr [...]. Rozstrzygnięcie to podjęte zostało po przeprowadzeniu postępowania, w którym dokonano ustaleń, co do miejsca pobytu strony i jej ostatniego miejsca zameldowania. Wskazano, że ostatnie miejsce stałego zameldowania A. Z. to R., ul [...] skąd został eksmitowany. Od tego momentu przebywał w różnych placówkach dla osób bezdomnych. W 2010r. opuścił samowolnie Dom dla Ludzi Bezdomnych w R. W dniu 14 listopada 2011r. do OPS w R. wpłynął wywiad środowiskowy, z którego wynikało, że strona przebywa czasowo u swego kuzyna poszukując miejsca w schronisku dla bezdomnych. Podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 7 lutego 2012r. w Ustanowie ustalono, że strona nadal przebywa w tej miejscowości w mieszkaniu rodziny, nie zamierza jednak tam pozostać na dłuższy pobyt. Podczas kolejnych wywiadów A. Z. nie określał precyzyjnie jak długo ma jeszcze zamiar pozostać w swoim obecnym miejscu zamieszkania. Ustalono także, że A. Z. do dnia 8 października 2012r. był czasowo zameldowany w domu swego kuzyna, a w tym dniu wymeldował się. Przy tak ustalonym stanie faktycznym organ odwołał się do art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym o właściwości organu pomocy społecznej decyduje miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Powołując się na brzmienie art. 25 Kodeksu cywilnego stwierdzono, że o miejscu zamieszkania nie decyduje fakt zameldowania. Jest to jedynie formalny obowiązek niedecydujący o miejscu faktycznego pobytu. O miejscu zamieszkania decyduje natomiast fakt przebywania w określonym miejscu z zamiarem stałego tam pobytu. Powołując się na stanowisko orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że miejscowość, która jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej jest jej miejscem pobytu. W konsekwencji powyższej analizy prawnej przyjęto, że zachowanie A. Z. świadczy o jego zamiarze pobytu stałego w miejscowości U. Zgodnie zatem z regulacją zawarta w art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwym do objęcia pomocą w formie zasiłku stałego i składek na ubezpieczenie zdrowotne będzie Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. Jednocześnie też, wobec przedstawionych faktów, nie uznano strony za osobę bezdomną. Zdaniem organu nastąpiła zmiana sytuacji strony, o której mowa w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, co uzasadnia uchylenie z dniem 1 października 2012r. decyzji o przyznaniu zasiłku stałego i opłacaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne stronie zamieszkałej na terenie innej gminy. W dniu 17 października 2012r. Dyrektor OPS w R., powołując się na art. 65 ust. 1 k.p.a , stwierdziwszy, że do rozpoznania sprawy właściwy jest ze względu na miejsce zamieszkania GOPS w P., przekazał temu adresatowi wniosek A. Z. o przyznanie zasiłku celowego. Pismem z dnia 30 października 2012r. poinformował natomiast GOPS w P. o wydaniu w dniu [...] decyzji uchylającej uprawnienie A. Z. do zasiłku stałego. W obszernym odwołaniu A. Z. zaprzeczył, by jego sytuacja osobista uległa zmianie. Oświadczył, że nadal nie posiada żadnego tytułu do lokalu mieszkalnego i brak jest jakiejkolwiek okoliczności potwierdzającej jego zamiar stałego pobytu na terenie U. Z miejscowością tą nie wiąże bowiem żadnych planów na przyszłość. Wskazał jednak, ze mikroklimat okolic R. nie jest dla niego korzystny, gdyż cierpi na schorzenia płucne i nie ma zamiaru tam zamieszkiwać. Zarzucił organowi nienależyte wyjaśnienie sprawy, wskazując na swój udokumentowany, ciężki stan zdrowia. Uznał zaskarżoną decyzję za niehumanitarną, a w dodatku arbitralną, pozbawiającą go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb. W odwołaniu zawarto nadto szereg krytycznych uwag w kierunku pracowników organu sugerujących brak obiektywizmu z ich strony przy rozstrzyganiu sprawy odwołującego. Do odwołania załączono decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy P. w dniu [...] w uzasadnieniu której określa się A. Z., jako osobę bezdomną, gościnnie przebywającą w domu rodzinnym swego kuzyna. Rozstrzyga się nadto, że Gmina P. nie jest właściwa do rozpoznania wniosku o udzielenie pomocy A. Z. Jednak z uwagi na natychmiastową konieczność uzupełnienia leków postanowiono przyznać stronie pomoc i ubiegać się o refundację od Gminy R. Do odwołania załączono także oświadczenie właścicieli tego domu, w którym stwierdza się, że A. Z. przebywa tam tylko czasowo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję przekazując sprawę do jej ponownego rozpoznania (decyzja [...] z dnia [...]). W motywach orzeczenia, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy wskazał na definicję osoby bezdomnej, jaka zawarta jest w art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Zgodnie z tą definicją za osobę bezdomną uważa się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w tym lokalu, jeśli nie ma możliwości zamieszkania. Kolegium zaznaczyło, że dla uznania osoby za bezdomną wszystkie wymienione kryteria muszą być spełnione łącznie. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy stwierdzono, że do dnia 8 października 2012r. A. Z. zamieszkiwał w domu jednorodzinnym swego kuzyna mając swój pokój. Zauważono, że w dniu 8 października 2012r. strona wymeldowała się z czasowego pobytu w U. Organ powinien zatem ustalić, czy po tej dacie odwołujący nie stał się ponownie osobą bezdomną. Konieczne było sprawdzenie czy nadal zamieszkuje w domu swego kuzyna, czy też opuścił to miejsce zamieszkania i gdzie w takim razie przebywa. Podkreślono, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W piśmie z dnia 26 listopada 2013r. A. Z. podtrzymał swoje twierdzenia o dotychczasowym braku zamiaru pobytu na stałe w U. Zaznaczył jednak, że jeżeli nie znajdzie do dnia 31 grudnia 2012r. miejsca w ośrodku dla bezdomnych, to pozostanie w U. i od dnia 1 stycznia 2013r. przejdzie pod opiekę tej gminy. Zwrócił się o wypłacenie zasiłku stałego za miesiące październik – grudzień 2012r. W dniu 12 grudnia 2012r. strona złożyła przed pracownikiem socjalnym Ośrodka Pomocy Społecznej w U. oświadczenie, z którego wynikało, ze po dniu 8 października 2012r. zamieszkiwała w U. ul. [...] i w dalszym ciągu tam przebywa, gdyż nie ma miejsca w schronisku dla bezdomnych, a nie posiada żadnych innych dochodów niż zasiłek stały. W dniu 11 grudnia 2012r. A. Z. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o wypłatę zaległego zasiłku stałego za miesiąc październik 2012r. wskazując, że Gminny OPS w P. nie mógł rozpocząć procedury z urzędu w miesiącu październiku 2012r. ze względu na przesłanie w dniu 30 października 2012r. i to w dodatku faksem, informacji pochodzących od OPS w R., dotyczących sprawy [...] Z przeprowadzonego w dniu 21 grudnia 2012r. wywiadu środowiskowego przez pracownika GOPS w P. wynikało, że strona prowadzi jednosobowe gospodarstwo zamieszkując w domu swego kuzyna w U. przy ul. [...] i zameldowała się tam na pobyt czasowy od 13 listopada 2012r. do 31 grudnia 2013r. W trakcie wywiadu strona złożyła oświadczenie o swoim zamieszkaniu przy ul. [...] w U. również po dniu 8 października 2012r. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) uchylono z dniem 1 października decyzję własną organu z dnia [...] Nr [...] w sprawie przyznania zasiłku stałego i opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przebieg postepowania w sposób tożsamy, co w decyzji z dnia [...] zwracając uwagę na pismo strony z dnia 10 września 2012r. skierowane do organu, w którym zawarta była informacja o zameldowaniu się A. Z. z dniem 5 września 2012r. na pobyt czasowy w U. przy ul. [...]. Postępowanie wywołane tym pismem wszczęto 25 września 2012r. Po zawiadomieniu o tym fakcie strony organ uzyskał od A. Z. informację o wymeldowaniu się przez niego z pobytu czasowego w dniu 8 października 2012r. w związku z czym uznawał się on nadal za osobę bezdomną. Organ powołał się na ustalenia, wynikające z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 12 grudnia 2012r., z których wynikało, że strona nadal zamieszkuje i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo w domu swego kuzyna, a GOPS w P. objął A. Z. pomocą w formie zasiłku stałego (decyzja z dni [...]). W wywiadzie tym A. Z. oświadczył, że po dniu 8 października 2012r. mieszkał nadal w U., ul.[...], a ponownie zameldował się tam na pobyt czasowy w dniu 13 listopada 2012r. i oczekuje na wypłatę zasiłku za miesiąc październik 2012r. Organ uznał, że A. Z., mimo braku zameldowania, faktycznie zamieszkiwał w U. przy ul. [...] i tam ześrodkował swoje centrum życiowe. Jest już mieszkańcem Gminy P. Wyjaśniono, że OPS w R. poinformował Kierownika GOPS w P. o uchyleniu decyzji o przyznaniu stronie pomocy w formie zasiłku stałego i składek na ubezpieczenie zdrowotne. Wskazano, że za miesiąc październik 2012r. decyzją wydaną z upoważnienia Wójta Gminy P. został przyznany stronie zasiłek celowy (decyzja z dnia [...]). W konkluzji organ stwierdził, że ani do 8 października 2012r. ani po tym dniu A. Z. nie mógł być uznany za osobę bezdomną, gdyż zamieszkiwał w domu jednorodzinnym swego kuzyna posiadając tam swój pokój, a stan ten istniał mimo wymeldowania się w dniu 8 października z pobytu czasowego. Fakt ten potwierdza sam zainteresowany w osobistym oświadczeniu. W odwołaniu od opisanej decyzji strona zakwestionowała zaskarżone rozstrzygnięcie, co do miesiąca października 2012r. Odwołujący podniósł, że przyznanie mu zasiłku celowego przez Gminę P. ma charakter pomocy doraźnej i jednorazowej, a Gmina ta nie traktuje się, jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o zasiłek stały za ten miesiąc. Zawiadomienie przesłane GOPS w P. w formie faksu nie miało "mocy prawnej pisma urzędowego" i nie wywołuje żadnych skutków prawnych, a nadto brak czasu spowodował, że GOPS nie mógł podjąć już żadnych działań w sprawie zasiłku stałego za ten okres. Odwołujący powołał się na treść uzasadnienia decyzji z dnia [...] wydanej z upoważnienia Wójta Gminy P. o przyznaniu mu zasiłku celowego na zakup leków. Podkreślił, że w wyniku tych "manipulacji prawnych" został faktycznie pozbawiony niezbędnej dla niego pomocy finansowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] Nr[...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania podzieliło w pełni zaprezentowane przez organ I instancji stanowisko, co do tego, że odwołujący zamieszkujący od miesiąca września 2012r. w lokalu mieszkalnym nie jest osobą bezdomną i gminą właściwą do udzielenia mu świadczeń jest gmina jego obecnego miejsca zamieszkania. Kolegium zwróciło uwagę, że OPS w R. w swojej pierwotnej decyzji z dnia [...] wskazało na właściwość Gminy P. w zakresie objęcia odwołującego pomocą społeczną. Decyzja ta została doręczona stronie, a nadto wniosek A. Z. z dnia 2 października 2012r. o przyznanie mu pomocy został przekazany do GOPS w P. w dniu 17 października 2012r. Uznano za bez znaczenia dla oceny sprawy okoliczność przekazania za pośrednictwem faksu jedynie informacyjnego pisma OPS w R. W konsekwencji organ odwoławczy uznał za słuszne w okolicznościach sprawy uznać za niewłaściwym OPS w R. do wypłaty zasiłku stałego od miesiąca października 2012r. Zaznaczono dodatkowo, że strona miała możliwość złożenia w październiku 2012r. w GOPS w P. wniosku o przyznanie jej przez ten organ pomocy w postaci zasiłku stałego i składek na ubezpieczeni zdrowotne. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.Z. stwierdził, że zaskarżona decyzja jest dla niego niekorzystna, a "padł ofiarą zamieszania prawnego i sporu kompetencyjnego" pomiędzy dwoma ośrodkami pomocy społecznej. Organy te zajmują odmienne stanowisko powołując się na to samo prawo i określając go raz osobą bezdomną, a raz nie. Powołał się tu na decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] Nr[...], w której wyraźnie wskazano, iż GOPS w P. nie jest organem właściwym do objęcia go pomocą społeczną. Zupełnie odmiennie traktuje jego sytuację Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Zwracając uwagę na swoją sytuację życiową i zdrowotną zaznaczył, że pozbawienie go zasiłku stałego jest dla niego krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowo prezentowaną argumentację. Odnosząc się do zarzutu skarżącego o niezrozumiałym dla niego sporze kompetencyjnym toczącym się pomiędzy organami wskazał, że skarżący był informowany przez OPS w R. o toczącym się postępowaniu w sprawie uchylenia decyzji przyznającej mu zasiłek stały i miał możliwość złożenia w odpowiednim czasie wniosku o przyznanie mu tego świadczenia w miejscu zamieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. wynika natomiast, że tylko w przypadkach, o których mowa w tym przepisie, sąd administracyjny uprawniony jest do uwzględnienia skargi. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy, kontroli legalności działania organów administracji publicznej dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w ramach przyznanych mu kompetencji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim nie można zgodzić się ze skarżącym, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do sporu o właściwość między Ośrodkiem Pomocy Społecznej w R. działającym z upoważnienia Prezydenta Miasta R. i Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w P., działającym z upoważnienia Wójta tej Gminy. W przypadku zaistnienia w rzeczywistości takiego sporu pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego właściwym do jego rozpoznania będzie Naczelny Sąd Administracyjny, o czym stanowi art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Z akt administracyjnych przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu wynika natomiast, że to skarżący kwestionował stanowisko zajęte przez Prezydenta Miasta R., co do uchylenia mu prawa zasiłku stałego począwszy od 1 października 2012r. ze względu na zmianę sytuacji osobistej strony skutkującą brakiem właściwości miejscowej Miasta R.. Gmina P. nie wydała natomiast żadnej decyzji w kwestii uprawnienia strony do zasiłku stałego za miesiąc październik 2012r. Nie uznała się również za niewłaściwą w sprawie przyznania skarżącemu uprawnienia do zasiłku stałego za miesiąc październik 2012r. Trudno jest więc w stanie faktycznym sprawy twierdzić, że Wójt Gminy P. uznał się za niewłaściwy do przyznania skarżącemu świadczenia za ten okres. Kwestią kluczową dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia było natomiast ustalenie, czy Prezydent Miasta R. był uprawniony do uchylenia na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przyznanego dotychczas stronie zasiłku stałego z dwóch względów - utratę przez stronę charakteru osoby bezdomnej i zamieszkanie w Gminie P. Zgodzić się należy, że obie wymienione okoliczność stanowią zmianę sytuacji życiowej osoby objętej pomocą społeczną mającą wpływ na przyznane dotychczas świadczenie. Stanowią bowiem decydujące znaczenie dla właściwości miejscowej organu, który z mocy art. 19 k.p.a. zobowiązany jest jej przestrzegać z urzędu. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej przyznania świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 w/w ustawy). Zmiana miejsca zamieszkania beneficjenta powoduje, że obowiązek dotychczasowo właściwej do przekazywania środków finansowych ze swego budżetu gminy ustaje, co skutkuje koniecznością uchylenia decyzji stanowiącej podstawę tego obowiązku. Wydając decyzję w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej organ musi wykazać zaistnienie przesłanek zezwalających mu na dokonanie zmian w stosunku do ostatecznej decyzji. W przypadku kontrolowanej sprawy było zatem konieczne wykazanie, że strona nie jest już bezdomna, a nadto posiada miejsce zamieszkania poza terenem objętym działaniem dotychczasowo właściwej gminy, Ustawa o pomocy społecznej, regulując właściwość miejscową gminy, posługuje się generalnie pojęciem miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawodawca nie zdefiniował dla celów ustawy o pomocy społecznej terminu "miejsce zamieszkania". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie przyjmuje się, że termin "miejsce zamieszkania" należy rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zasadnie zatem organ w decyzji I instancji, jak też w decyzji zaskarżonej odwołał się do art. 25 K.c. Przepis ten stanowi, że miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: - przebywanie w sensie fizycznym i wola (zamiar) stałego pobytu (S. Nitecki "Pomoc społeczna procedury i tryb przyznawania świadczeń" wyd. 2, Gaskór Wrocław 2010 s. 54), przy czym ustalenie tego zamiaru winno być oparte o kryteria zobiektywizowane (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 2009 r., I OW 23/09). W judykaturze utożsamia się nadto zamiar stałego pobytu z sytuacją, w której występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Wskazać tu także można postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2011 r. sygn. akt I OW 94/11 (publ. CBOS), w którym uznano, że jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej wyraźnie wskazała, że nie ma zamiaru powracać do miasta, w którym jest zameldowana, miasta tego nie można uznać za miejsce zamieszkania tej osoby. Podzielając ten pogląd w pełni, Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że skarżący w odwołaniu od decyzji z dnia [...] Nr [...] o uchyleniu z dniem 1 października 2012r. zasiłku stałego oświadczył, że mikroklimat okolic R. nie jest dla niego korzystny, gdyż cierpi na schorzenia płucne i nie ma zamiaru tam zamieszkiwać. Tym samym słusznie przyjęte zostało, że Prezydent Miasta R. nie jest w dalszym ciągu właściwy w sprawie z zakresu pomocy społecznej dla osoby niezamieszkującej na terenie R. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela również stanowisko organu, jakie zajęte zostało wobec drugiej z przesłanek niepozwalających na uznanie Prezydenta Miasta R. za organ właściwy w kwestii zasiłku stałego. Słusznie bowiem uznano, że od października 2012r. skarżący nie był już osobą bezdomną. Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w tym lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Lokalem mieszkalnym - według brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) - jest lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Zajmowany przez skarżącego, począwszy od jesieni 2011r. pokój z odrębną kuchnią i łazienką, stanowiący jedno z pomieszczeń domu jednorodzinnego (por. k. 155 akt administracyjnych) bez wątpienia służył do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, jednocześnie nie mógł być traktowany, jako pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób w rozumieniu ustawy o ochronie praw lokatorów. Na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 2 lipca 2994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787 ze zm.) Sąd Najwyższy uznał, że lokal samodzielny stanowi już składająca się z wydzielonych trwałymi ścianami w obrębie budynku izba przeznaczona na stały pobyt ludzi, która wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służyła zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, chociażby znajdowała się w mieszkaniu spółdzielczym składającym się z dwóch lub więcej izb, przy czym objął tą tezą również sytuacje, gdy pomieszczenia pomocnicze służyły równocześnie zaspokajaniu potrzeb innego najemcy (p. wyrok z 1 lutego 1999 r., sygn. I CKN 960/98, OSNC z 1999 r., nr 10, poz. 173). Zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 4 obowiązującej obecnie ustawy o ochronie praw lokatorów (...) definicja lokalu jest szersza niż poprzednia (por. wyrok SN z dnia 24 października 2002 r., sygn. akt I CKN 1074/00, LEX nr 74504). Skoro z definicji tej ani z dalszych przepisów przywołanej ustawy nie wynika, że lokal winien być samodzielny i spełniać odpowiednie dla lokali mieszkalnych wymogi techniczne określone innymi przepisami, to odnieść ją należy do wszystkich lokali używanych dla celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, w tym także do udostępnionego przez rodzinę pokoju z dostępem do pomieszczeń pomocniczych (por. postanowienie NSA z dnia 13 października 2010 r. sygn. I OW 116/10.) Zamieszkując na takich właśnie warunkach, w samodzielnym pokoju, skarżący nie mógł być traktowany, jako bezdomny w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Brak zameldowania na pobyt stały, przy zamieszkiwaniu w lokalu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów nie stanowi wystarczającej przesłanki wymaganej dla spełnienia się warunku bezdomności. Z powyższych przyczyn skarga nie mogła wywołać skutków, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a , a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji na mocy art. 151 tej ustawy. .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło