IV SA/Gl 249/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w pieczy zastępczej oddala skargę. Decyzją Starosty [...] z dnia [...]r. postanowiono: 1. ustalić opłatę M.G. za pobyt P G., ur. [...]r., osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej i nadal w niej pozostaje, w rodzinie I. i J.G. w wysokości 1 000,00 zł (słownie złotych: jeden tysiąc 00/100) miesięcznie od dnia 01 września 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku. 2. odstąpić od ustalenia opłaty M.G.za pobyt P.G., ur. [...]r., osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej i nadal w niej pozostaje, w rodzinie I. i J.G. od dnia 01 stycznia 2016 roku. do dnia faktycznego opuszczenia rodziny przez syna. jednak nie dłużej niż do 31 grudnia 2016 roku. 3. należność za okres od dnia 01 września 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku w wysokości 4 000,00 zł należy wpłacić na rachunek bankowy Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie do dnia 29 stycznia 2016 roku 4. w przypadku nieuiszczeniu opłaty, o której mowa w pkt 1 i pkt 3 zostanie wszczęta egzekucja administracyjna zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.). 5. zobowiązać M.G. do informowania o każdej zmianie w sytuacji rodzinnej, osobistej, dochodowej i majątkowej. W uzasadnieniu wskazano, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia [...]r., sygn. akt [...] umieszczono P.G. w rodzinie zastępczej I. i J. G.. Rodzina Państwa I. i J.G. na podstawie decyzji Starosty [...] otrzymuje miesięczne świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania P.G., który osiągnął pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej i nadal w niej pozostaje. Decyzja została wydana po otrzymaniu zaświadczenia potwierdzającego rozpoczęcie nauki przez P.G. na I semestrze studiów stacjonarnych na Wydziale [...] - Uniwersytetu [...] w K. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 193 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice solidarnie ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych rodzinie zastępczej świadczeń oraz dodatków. Opłatę rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Nadto wskazał, że w myśl art. 193 ust. 6 ww. ustawy opłatę, o której mowa wyżej ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona lub ograniczona. Organ nadmienił, że zgodnie z art. 194 ww. ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w pieczy zastępczej. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2. może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Organ zaakcentował, iż po wydaniu decyzji przyznającej I. i J.G. świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania P.G. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji ustalającej lub odstępującej od ustalenia opłaty za pobyt osoby, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej. Równocześnie wystąpiono do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z prośbą o rozeznanie sytuacji materialnej i zdrowotnej M.G. Odpowiedź wpłynęła do tutejszej do organu w dniu 18 listopada 2015 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego ustalono, iż: M.G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żona M.G. jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie płaci alimentów zasądzonych na rzecz syna P.G., posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym do dnia 30 września 2018 r. Rodzina zajmuje 2-pokojowe mieszkanie w nowym budownictwie, odpowiednio wyposażone w sprzęty gospodarstwa domowego. M.G. w okresie od 01 kwietnia 2015 r. do 30 września 2015 r. była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia uzyskując wynagrodzenie w wysokości 337.39 zł netto (450.00 zł brutto) miesięcznie. Obecnie Państwo G. nie posiadają źródeł utrzymania. Organ podkreślił, że ustalono, że w grudniu 2014 r. M.G. sprzedał dom. zatem zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej do dochodu rodziny należy doliczyć kwotę 4 166,67 zł, co stanowi 1/12 kwoty 50 000.00 zł uzyskanej w miesiącu grudniu 2014 r. ze sprzedaży domu M.G. Organ zaznaczył, iż w myśl art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia yvniosku dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Zgodnie zaś z Uchwałą Nr XVI/86/12 Rady Powiatu [...] z dnia 19 stycznia 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej odstępuje się od ustalenia opłaty rodzicom biologicznym w przypadku, gdy: a) dochód na osobę w rodzinie lub dla osoby samotnie gospodarującej nie przekracza 200% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, b) rodzice biologiczni płacą na dziecko alimenty zasądzone przez sąd lub ustalone w drodze ugody sądowej lub alimenty dobrowolnie ustalone w drodze ugody, c) nieznane jest miejsce pobytu rodzica, i przy dochowaniu należytej staranności nie jest możliwe jego ustalenie. Organ zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie stwierdzono, iż dochód M.G. przekracza 200% kryterium dochodowego, które dla rodziny dwuosobowej do 30 września 2015 r. wynosiło 456,00 zł x 2 osoby x 200% = 1 824,00 zł, natomiast od 01 października 2015 r. wynosi 2 056,00 zł (514,00 zł x 2 osoby x 200%). W związku z powyższym ustalono opłatę za pobyt osoby pełnoletniej – P.G. w rodzinie I. i J.G. w wysokości 1 000.00 zł miesięcznie od dnia 01 września 2015 roku do 31 grudnia 2015 r. ponieważ zgodnie z cytowaną powyżej ustawą o pomocy społecznej dochód uzyskany ze sprzedaży domu w kwocie 50 000,00 zł należy rozłożyć na 12 kolejnych miesięcy po wypłaceniu tegoż dochodu a więc od stycznia 2015 roku do grudnia 2015 roku. Jednocześnie organ podniósł, że skoro po tym okresie dochód strony uległ zmianie, to należy wziąć pod uwagę na fakt, iż, na chwilę obecną, rodzina nie posiada żadnych innych źródeł dochodu, tym samym dochody strony nie przekraczają kryterium dochodowego. Od tej decyzji odwołanie wniosła strona wskazując na swoją trudną sytuację finansową i wnosząc o umorzenie ustalonej odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Podnosiła, że syn P. również otrzymał pieniądze ze sprzedaży domu, a nadto otrzymuje rentę rodzinna po zmarłej matce. Decyzją z dnia [...]r. wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 poz. 23) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium Odwoławcze opisało w skrócie stan faktyczny sprawy oraz zacytowało przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, że Rada Powiatu [...] z dnia 19 stycznia 2012 r. nr XVI/86/12 określiła szczegółowe warunki umorzenia, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty. W tej mierze Kolegium wskazało, że w rozpatrywanej sprawy organ I instancji rozpatrzył przesłanki w zakresie całkowitego odstąpienia od ustalenia odpłatności . W świetle przedłożonych akt sprawy strona nie spełnia wymogów formalno-prawnych określonych w/wym. uchwały do całkowitego odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej od 01 września 2015 r. do grudnia 2015 r., bowiem dochód strony przekracza 200 % kryterium dochodowego. Organ I instancji ustalił dochód strony prawidłowo zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Zatem jeżeli organ I instancji ustalił opłatę (tj. wydał decyzje administracyjne) - to implikuje brak podstaw do wydania rozstrzygnięcia o odmowie odstąpienia (wyrok WSA w Gliwicach sygn. akt IV SA/GL 397/13). W takim wypadku - zdaniem Kolegium - w sytuacji istnienia w obrocie prawnym decyzji ustalającej odpłatność za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a zarazem późniejszej zmiany sytuacji strony pozostaje organowi I instancji jedynie orzekanie o umorzeniu, odroczeniu bądź rozłożeniu na raty ustalonej odpłatności. Ustosunkowując się do odwołania strony, Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż stosownie do treści uchwały Rady Powiatu [...] z dnia 19 stycznia 2012 r. nr XVI/86/12, która określiła szczegółowe warunki umorzenia , odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, wniosek strony o umorzenie może być rozpatrzony, kiedy decyzja organu I instancji ustalająca opłatę stanie się ostateczna. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący M.G .wskazał, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. jest dla niego krzywdząca. Skarżący nie zgodził się, z uznaniem dochodu ze sprzedaży domu, którego współwłaścicielem był M.G.za jego własny dochód. Skarżący powtórzył, że syn P. również otrzymał pieniądze ze sprzedaży domu, a nadto otrzymuje rentę rodzinna po zmarłej matce. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] o ustaleniu odpłatności za pobyt dziecka skarżącego w pieczy zastępczej. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 09 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 575, dalej ustawa ), która reguluje kwestie związane z pobytem dziecka w pieczy zastępczej i ponoszeniem odpłatności z tego tytułu przez jego rodziców. Zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. W myśl art. 196 ust. 3 ustawy średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej są ustalane przez starostę, a w przypadku regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych oraz interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych przez marszałka województwa, i ogłaszane odpowiednio przez starostę lub marszałka województwa w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca danego roku. Za ponoszenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice odpowiadają solidarnie (art. 193 ust. 2 ustawy). Opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona (art. 193 ust. 6 ustawy). W myśl art. 194 ustawy opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej (ust. 1), przy czym rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (ust. 2). W takim wypadku – stosownie do art. 194 ust. 3 ustawy - starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Z brzmienia zacytowanych przepisów wynika, że starosta zobligowany jest do wydania decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Organ jednak może (lecz nie musi) - na wniosek lub z urzędu - stosownie do postanowień uchwały rady powiatu, o której mowa w art. 194 ust. 2 ustawy, odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r., sygn. akt [...] umieszczono P.G. w rodzinie zastępczej I. i J.G. Rodzina Państwa I. i J.G. na podstawie decyzji Starosty [...] otrzymuje miesięczne świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania P.G., który osiągnął pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej i nadal w niej pozostaje. Decyzja została wydana po otrzymaniu zaświadczenia potwierdzającego rozpoczęcie nauki przez P.G. na I semestrze studiów stacjonarnych na Wydziale [...]- Uniwersytetu [...] w K.. W dniu [...]r. wydana została decyzja organu pierwszej instancji o ustaleniu skarżącemu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej do dnia 01 września 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. w wysokości 1000 zł miesięcznie oraz o odstąpieniu od ustalenia opłaty od dnia 01 stycznia 2016 r. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odpłatności. W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo dokonały rozpoznania materiału dowodowego w zakresie możliwości odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej na podstawie uchwały Nr XVI/86/12 Rady Powiatu [...] z dnia 19 stycznia 2012 r. Zgodnie z uchwałą Nr XVI/86/12 Rady Powiatu [...] z dnia 19 stycznia 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej odstępuje się od ustalenia opłaty rodzicom biologicznym w przypadku, gdy: 1.dochód na osobę w rodzinie lub dla osoby samotnie gospodarującej nie przekracza 200% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, 2. rodzice biologiczni płacą na dziecko alimenty zasądzone przez sąd lub ustalone w drodze ugody sądowej lub alimenty dobrowolnie ustalone w drodze ugody, 3. nieznane jest miejsce pobytu rodzica, i przy dochowaniu należytej staranności nie jest możliwe jego ustalenie. Organy prawidłowo ustaliły, ze w okresie od 01 września do 31 grudnia 2015 r. żadna z powyższych sytuacji nie miała miejsca w sprawie, organy bowiem ustaliły, że dochód w rodzinie skarżącego wynosił więcej niż 200 % kryterium dochodowego, skarżący nie wychowuje innych dzieci, nie ponosi odpłatności za pobyt innych członków rodziny w jednostkach pomocy społecznej, innych instytucjach zapewniających całodobową opiekę, leczenie, rehabilitację. Trafnie również organy odstąpiły od ustalenia opłaty M.G. za pobyt P.G. w rodzinie I. i J.G. od dnia 01 stycznia 2016 roku, a to z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej strony. Przy tym Sąd nie widzi potrzeby powtarzania wyżej już opisanych wyliczeń dochodu skarżącego opisanych w decyzji organu I instancji, które w pełni akceptuje. Jednocześnie wskazać należy, że dopiero ostateczna decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, daje osobom zobowiązanym do jej ponoszenia możliwość zainicjowania postępowania w przedmiocie umorzenia w całości lub w części opłaty, rozłożenia jej na raty, czy też odroczenia terminu jej płatności, stosownie do art. 194 ust. 3 ustawy, a tym samym wydania decyzji w tym przedmiocie. W myśl tego przepisu, starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. O ile więc decyzja w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty jest decyzją wcześniejszą w stosunku do decyzji ustalającej, to decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty lub rozłożenia na raty tej opłaty, z istoty rzeczy jest decyzją następczą w stosunku do decyzji ustalającej (por. m.in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 1182/14, publik. w Internecie w CBOSA, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 590/14 publik.: Lex nr 1676973). Zatem sytuacja osobista i materialna strony skarżącej winna być ustalona i oceniona w odrębnym postępowaniu, w przedmiocie zastosowania ulgi w postaci umorzenia odpłatności. Oznacza to, że ewentualny wniosek strony skarżącej o umorzenie odpłatności za pobyt syna w pieczy zastępczej winien być rozpoznany po ustaleniu prawomocną decyzją wysokości odpłatności, oraz załatwiony przez wydanie odrębnej decyzji. Odnosząc się do treści skargi należy wskazać skarżącemu, że bez znaczenia dla ponoszenia przedmiotowej odpłatności pozostaje to, ze jego syn otrzymuje rentę rodzinną po matce oraz to, iż on również otrzymał należność ze sprzedaży domu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uznając kontrolowaną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 P.p.s.a orzekł, jak w sentencji wyroku .