IV SA/Gl 276/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 122, poz. 851 z późn. zm.) oraz art. 235¹ i art. 235 ² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.), nie stwierdził u J.W. choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci przewlekłego uszkodzenia łąkotki u osób wykonujących pracę w pozycji klęczącej lub kucznej, wymienionej w pozycji 19/3 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny ustalił, iż J.W. podczas zatrudnienia w okresie: 1966-1968 i 1976-1977 w A jako tancerz koryfej, w latach 1968-1969 i 1971-1972 w Teatrze [...] w G. jako artysta baletu, w latach 1969-1971 i 1973-1976 w Zespole B w K. jako tancerz, w roku 1971 w C w G. jako członek zespołu baletowego, w roku 1976 w Teatrze [...] w W. jako koryfej, wykonując pracę w pozycji klęczącej lub kucznej, był narażony na możliwość powstania choroby zawodowej układu ruchu. W dniu 23.02.2011 r. organ skierował J.W. na badanie lekarskie w celu rozpoznania choroby zawodowej do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S. (wskazanego dalej w skrócie WOMP w S.), załączając kserokopie dostarczonej dokumentacji medycznej. W odpowiedzi, z dnia [...]r. Kierownik Działu Konsultacyjno - Diagnostycznego WOMP w S. poinformował, że zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, chorobę zawodową narządu ruchu wymienionej w poz. 19/3 wykazu chorób zawodowych można rozpatrywać w przypadku, jeżeli w trakcie pracy lub do jednego roku od jej ustania stwierdza się objawy przewlekłego uszkodzenia łąkotki u osoby wykonującej pracę w pozycji klęczącej lub kucznej. J.W. pracował jako tancerz do roku 1977 i był badany w kierunku zawodowego uszkodzenia łąkotki w Instytucie Medycyny Pracy w Przemyśle Węglowym i Hutniczym w S. w sierpniu 1977 roku. W wyniku badania stwierdzono pourazowe uszkodzenie łąkotki prawego stawu kolanowego w następstwie wypadku w pracy, który miał miejsce w 1970 r. Przebyty uraz kolana prawego w myśl obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wyklucza możliwość rozpatrywania zawodowej etiologii choroby. Ponadto, w opinii stwierdzono, iż upłynęły 34 lata od zakończenia pracy zawodowej na stanowisku tancerza baletu, co dodatkowo nie uzasadnia przeprowadzenia ponownych badań narządu ruchu u J.W. W następnej opinii, WOMP w S. z dnia [...]r. poinformowano, iż rozpoznanie postawione w roku 1977 w Instytucie Medycyny Pracy w Przemyśle Węglowym i Hutniczym w S. nie może być podstawą do rozpoznania przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy (przewlekłe uszkodzenie łąkotki), gdyż informuje o przebytym urazowym a nie przewlekłym uszkodzeniu kolana prawego oraz następstwach tego urazu. Następstw urazowego uszkodzenia kolana nie można traktować jako uszkodzenie przewlekłe przy rozpatrywaniu zawodowej etiologii schorzenia. W oparciu o ocenę narażenia zawodowego i opinie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...]r., znak [...] i z dnia [...]r., znak [...] organ uznał, iż brak jest dokumentacji z której wynikałoby, iż w okresie zatrudnienia, albo po roku od ustania zatrudnienia, wystąpiły objawy chorobowe skutkujące uznaniem ich za chorobę zawodową. Natomiast udokumentowanie tych objawów jest niezbędną przesłanką do orzekania o chorobie zawodowej przez powołane do tego jednostki orzecznicze. J.W. nie zgadzając się z decyzją organu pierwszej instancji wniósł odwołanie, podnosząc fakt wydania decyzji tylko i wyłącznie w oparciu o korespondencję z Poradnią Chorób Zawodowych WOMP w S. przy jednoczesnym odstąpieniu od przeprowadzenia badania lekarskiego oraz domagał się uchylenia niekorzystnej dla niego decyzji i skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ wskazał, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało pracę odwołującego w latach 1966-1977 w narażeniu na obciążenie narządu ruchu wynikające ze sposobu wykonywania pracy na stanowisku tancerza, m.in. w pozycji klęczącej i kucznej, podczas zatrudnienia w okresie od: 1966-1968 i 1976-1977 w A jako tancerz koryfej, w latach 1968-1969 i 1971-1972 w Teatrze [...] w G. jako artysta baletu, w latach 1969-1971 i 1973-1976 w B w K. jako tancerz, w roku 1971 w C w G. jako członek zespołu baletowego, w roku 1976 w Teatrze [...] w W. jako koryfej. Wówczas warunki pracy odwołującego stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej układu ruchu, jednak za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej organ odwoławczy przyjął warunki, jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, zawartą w art. 235¹ Kodeksu pracy. Przepis ten stanowi, iż: "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".". W wyniku badania lekarskiego WOMP w S., stwierdzono u odwołującego pourazowe uszkodzenie łąkotki prawego stawu kolanowego w następstwie wypadku w pracy, który miał miejsce w 1970 roku. Przebyty uraz kolana prawego i upływ 34 lat od zakończenia pracy zawodowej na stanowisku tancerza baletu wyklucza możliwość rozpatrywania zawodowej etiologii choroby i nie uzasadnia przeprowadzenia ponownych badań narządu ruchu u J.W. Organ odwoławczy powołał się na dwie opinie WOMP w S. i uznał, iż rozpoznanie postawione w 1977 roku w Instytucie Medycyny Pracy w Przemyśle Węglowym i Hutniczym w S. nie może być podstawą do rozpoznania przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy (przewlekłe uszkodzenie łąkotki), bowiem jedynie informuje o przebytym urazowym a nie przewlekłym uszkodzeniu kolana prawego oraz następstwach tego urazu. Zatem następstw urazowego uszkodzenia kolana nie można traktować jako uszkodzenia przewlekłego przy rozpatrywaniu zawodowej etiologii schorzenia. Organ odwoławczy wystąpił do IMPiZŚ w S. z prośbą o rozważenie możliwości przeprowadzenia badań u odwołującego i wydania stosownego orzeczenia lekarskiego. W pisemnej odpowiedzi z dnia [...]r. IMPiZŚ w S. przesłał orzeczenie lekarskie z dnia [...]r., nr [...], o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u J.W., który był badany w Instytucie w dniu [...]r. Po zapoznaniu się z zebraną w sprawie i przesłaną przez odwołującego dokumentacją, wynikami badań oraz konsultacją ortopedyczną Kierownik Przychodni Chorób Zawodowych IMPiZŚ w S. nie znalazł podstaw do rozpoznania u odwołującego choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłego uszkodzenia łąkotki u osób wykonujących pracę w pozycji klęczącej lub kucznej. Dodatkowo poinformował, że od zaprzestania pracy zawodowej na stanowisku tancerza baletu upłynęły 34 lata, co w myśl obowiązujących przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych uniemożliwia rozpatrywanie sprawy pod kątem choroby zawodowej. J.W. poinformowany pismem z dnia 24.01.2012 r., w trybie art. 10 K.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji, do dnia 15.02.2012 r. nie udzielił żadnej odpowiedzi. W sprawie został zatem zachowany tryb rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, a analiza i ocena całości zebranego w sprawie materiału dowodowego nie doprowadziła do uwzględnienia odwołania. W osobistej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.W. zarzucił niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz wniósł o jej uchylenie. Przytaczając ustalenia organu pierwszej instancji nadmienił, iż organ odwoławczy wadliwie wyszedł z założenia, iż przebyty uraz całkowicie wyklucza etiologię zawodową przewlekłego zapalenia łąkotki, bowiem chociaż minęły już 34 lata od zaprzestania pracy zawodowej, to jednak choroba zawodowa istniała już przed urazem, po którym się tylko nasiliła, tym samym wykonywanie pracy tancerza przyczyniło się do przewlekłego uszkodzenia łękotki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że upływ 34 lat od zaprzestania pracy w narażeniu zawodowym i brak rozpoznania choroby zawodowej uniemożliwia wydanie decyzji stwierdzającej jej istnienie. Na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. skarżący podtrzymał w całości zarzuty skargi oraz wywiódł, iż cały czas występowało u niego schorzenie zawodowe i z tego powodu był zmuszony zmieniać pracę na lżejszą, z mniejszym obciążeniem kończyn dolnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sądy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. W tak określonym zakresie kognicji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. nr 21 z 1998 r., poz. 94 z późn. zm.), zwanego dalej jako "K.p.", zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Natomiast według art. 235² K.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Wobec tego, choroba zawodowa jest wyłącznie pojęciem prawnym oznaczającym schorzenie, które pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowym z pracą, a przyczyną ją wywołującą może być zarówno praca, jak i jej rodzaj, charakter oraz warunki jej wykonywania. Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 K.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869), określane dalej w skrócie jako rozporządzenie. Rozporządzenie powyższe określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zgodnie z tym rozporządzeniem podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu (§ 3 ust. 1 pkt 1), który po otrzymaniu zgłoszenia kieruje pracownika lub byłego pracownika na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 4). Do orzekania w zakresie chorób zawodowych uprawniony jest lekarz spełniający wskazane w § 5 rozporządzenia wymagania kwalifikacyjne, zatrudniony w jednostkach orzeczniczych wymienionych w ust. 2 tego przepisu. Zatem, dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest spełnienie dwóch ustawowych przesłanek: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia oraz stwierdzenie - przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zważywszy na zarzut skargi, zwrócić należy uwagę, że zgodnie z treścią § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jak wynika z powyższego, zarówno organy wydające decyzje, jak i sąd dokonujących ich kontroli związane są treścią orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnione jednostki orzecznicze, co do kwestii stwierdzenia choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia, albowiem organy te nie mogą czynić ustaleń zmierzających do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (vide: wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, opubl. Lex nr 315089 oraz z dnia 8 kwietnia 1994r. sygn. akt I SA 1121/93, opubl. ONSA 1995/1/46). Co najwyżej w sytuacji, gdy właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy o którym mowa w ust. 1 jest niewystarczający do wydania decyzji może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, jak też podjąć innego rodzaju czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. W obecnie rozpatrywanej sprawie żadna z jednostek orzeczniczych nie rozpoznała u skarżącego przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci przewlekłego uszkodzenia łąkotki u osób wykonujących pracę w pozycji klęczącej lub kucznej, wymienionej w pozycji 19 pkt 3 wykazu chorób zawodowych, określonego w rozporządzeniu. Według wykazu okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania tej choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, wynosi jeden rok. Tymczasem, skarżący tylko w okresie zatrudnienia od 1966 do 1977 roku pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej, wymienionej w przywołanej pozycji 19 pkt 3 wykazu chorób zawodowych. W tym zakresie Sąd zauważa, iż z zaświadczenia z dnia [...]r. wynika, iż skarżący zaprzestał pracy w narażeniu zawodowym w dniu 30 września 1977 r. w następstwie wypadku w pracy, który miał miejsce w roku 1970, a następnie przeszedł na rentę (orzeczenie z dnia [...] 1985 r. - trzecia grupa inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia). Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej nastąpiło w dniu 7 października 2010 r. przez samego skarżącego, a więc wówczas, gdy nie pracował już w narażeniu na pracę w pozycji klęczącej lub kucznej i upłynął jednoroczny okres od zakończenia przez niego pracy w takim narażeniu (w dniu 30 września 1978 r.). Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, iż upływ jednego roku, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania tej choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, minął wiele lat temu (32 lata). Dodatkowo, dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest, jak wskazano powyżej, rozpoznanie schorzenia wyłącznie poprzez uprawnioną jednostkę orzeczniczą pierwszego i drugiego stopnia (§ 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia), a nie dowolnego lekarza. Tylko lekarze przywołanych jednostek wydają bowiem opinie wiążące dla organów administracyjnych. Podkreślić przy tym należy, że dla potrzeb niniejszej sprawy sporządzono dwie opinie jednostki pierwszego stopnia, jak i orzeczenie jednostki orzeczniczej drugiego stopnia, które wydane zostały w oparciu o zgromadzoną w sprawie dokumentację medyczną, jak również przeprowadzone w dniu 10 stycznia 2012 r. badanie skarżącego. Ustalenia tam poczynione nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, opisanej pod pozycją 19 pkt 3 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia. W tym stanie sprawy, organy administracji właściwie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, albowiem - co wynika z akt administracyjnych - wyjaśniły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i nie stwierdziły u skarżącego choroby zawodowej. Konkludując, brak przesłanki w postaci rozpoznania choroby przez upoważnioną jednostkę orzeczniczą, jak również upływ okresu jednego roku, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania tej choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym uzasadnia brak podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Dla ostatecznego wyniku sprawy nie ma znaczenia okoliczność podnoszona w skardze, że skarżący pracował w latach 1966-1977 w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego, bowiem występującemu u niego schorzeniu nie można przypisać cech choroby zawodowej. Jak już wcześniej wskazano, aby dane schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki, a mianowicie po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz po drugie winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Uwzględniając przepisy rozporządzenia, określającego procedury i etapy postępowania w zakresie stwierdzania chorób zawodowych, Sąd również z urzędu, nie dostrzegł uchybień pozwalających na wzruszenie decyzji wydanych w sprawie skarżącego (art. 134 p.p.s.a.). W przywołanych okolicznościach, brak jest podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, która zapadła na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych i potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych organu odwoławczego, zawartych w jej uzasadnieniu (art. 107 § 3 K.p.a.). Zatem, nie można zarzucić organom obu instancji naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz dokonały jego prawidłowej oceny, w myśl art. 80 K.p.a. Organy orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego, a przede wszystkim do przedstawionych im jednomyślnych konkluzji opinii lekarskich. Dlatego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd, oddalił wniesioną skargę jako niezasadną.