IV SA/Gl 285/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydenta Miasta C. decyzją Nr [...] z dnia [...] przyznał A. K. pomoc społeczną w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej na okres od dnia 01 grudnia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. w wysokości 327,00 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że A. K. podaniem z [...] zwróciła się o pomoc w postaci zasiłku stałego oraz że w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że strona spełnia warunki do przyznania zasiłku stałego, a wysokość przyznanego zasiłku stanowi różnicę pomiędzy ustawowym kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, tj. 477 zł, a posiadanym dochodem, tj. 150 zł.. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o przyznanie zasiłku stałego z wyrównaniem od lutego 2009 r.. Strona podniosła, że wyrokiem z dnia [...] Sąd Rejonowy w C. zmienił decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] w ten sposób, że zaliczył stronę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem symbolu przyczyny [...] co za tym idzie należy przyjąć istnienie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności u strony od dnia 05 lutego 2009 r.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 19 i pkt 20, art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 106 ust. 1 i ust. 3a ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszym rzędzie opisał kryteria udzielania pomocy społecznej. Następnie zaś opisał zasady i kryteria udzielania świadczenia w postaci zasiłku stałego. Wskazał, że z akt sprawy wynika, że A. K. w dniu [...] złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w C. wniosek o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego. Do powyższego wniosku strona załączyła odpis prawomocnego z dniem [...] wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] Organ podniósł, iż orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. dnia [...] A. K. została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Z punktu V orzeczenia wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 10 grudnia 2009 r.. W wyniku rozpatrzenia odwołania strony Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w K. orzeczeniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] Z kolei Sąd Rejonowy w C. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia[...] . zmienił ww. decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] w ten sposób, że zaliczył stronę do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem symbolu przyczyny niepełnosprawności – [...]. Zaznaczono, że z aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] wynika, że A. K. jest osobą rozwiedzioną oraz że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Stronie przysługują alimenty od męża orzeczone wyrokiem sądowym w wysokości 150 zł.. Podkreślono, iż A. K.na podstawie decyzji Kierownika Rejonowego Zespołu Pomocy Społecznej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...] Nr: [...] była uprawniona do otrzymywania zasiłku stałego w okresie od dnia 01 listopada 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. w wysokości 180,05 zł miesięcznie oraz od dnia 01 stycznia 2008 r. do 30 listopada 2008 r. w wysokości 277,00 zł miesięcznie i legitymowała się wówczas umiarkowanym stopniem niepełnosprawności orzeczonym w dniu [...] Powyższe orzeczenie wydane zostało do dnia [...] W związku ze zmianą wysokości dochodów osiąganych przez stronę wysokość przyznanego zasiłku stałego została zmieniona decyzją z dnia [...] w ten sposób, że od dnia 01 marca 2008 r. do dnia 30 listopada 2008r. zasiłek stały przysługiwał w wysokości 327,00 zł miesięcznie. O wydanie kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności strona zwróciła się do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. w dniu [...] Zaakcentowano, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] zaś Sąd Rejonowy w C. wyrokiem z dnia [...] zmienił decyzję jedynie w ten sposób, że zaliczył stronę do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, natomiast nie zmienił tej decyzji co do datowania ustalonego stopnia niepełnosprawności. Podkreślono, iż z ustalonego stanu faktycznego przedmiotowej sprawy wynika zatem, że w okresie od dnia 01 grudnia 2008 r. do dnia 09 grudnia 2008 r. strona nie legitymowała się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, a tym samym w w/wym. okresie nie spełniała ustawowej przesłanki określonej w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, uprawniającej do przyznania zasiłku stałego. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie nie występuje ciągłość w ustalonym stopniu niepełnosprawności, co oznacza, że organ I instancji zaskarżoną decyzją prawidłowo przyznał stronie zasiłek stały od dnia 01 grudnia 2009 r., tj. począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca A. K.l złożyła wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzuciła naruszenie art. 37 ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyraziła pogląd, że organy obu instancji bezpodstawnie przyjęły, że zasiłek stały należy przyznać dopiero od grudnia 2009 r.. Skarżąca podniosła, że wyrokiem z dnia [...] Sąd Rejonowy w C. zmienił decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] oraz że w związku z powyższym winna otrzymać zasiłek stały z wyrównaniem od lutego 2009 r.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze wskazać przyjdzie, że zgodnie z treścią artykułu 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Powyższe oznacza zatem, że organy administracji państwowej działają w oparciu o obowiązującą normę prawną, o przepisy prawa powszechnie obowiązującego. W dniu wydawania decyzji przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 175 poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 pkt. 1 i 2 tej ustawy zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W myśl art. 8 ust. 1 powołanej wyżej ustawy kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł natomiast kryterium dochodowe na osobę w rodzinie 351 zł.. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżąca spełniła wszystkie przesłanki do otrzymania zasiłku stałego, a co za tym idzie decyzję przyznającą jej ten zasiłek należy uznać za trafną. Odnosząc się natomiast do oceny zasadności skargi w kontekście zarzutów w niej podnoszonych należało uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie. Organy obu instancji stwierdziły, iż prawo do zasiłku stałego przysługuje skarżącej od miesiąca złożenia wniosku o to świadczenie. Stosownie bowiem do przepisu art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z ustawy o pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego , począwszy od miesiąca w który został złożony wniosek wraz z wymagana dokumentacja. Zarówno organy administracji jak i sąd administracyjny rozpoznający skargę są związane tym przepisem. Oznacza to, że organy te jak i sąd nie mogą dowolnie ustalać innego momentu początkowego pobierania świadczenia niż wskazany w przepisie i to nawet wówczas, gdy opóźnienie w uzyskaniu prawidłowego ( tj. stwierdzającego rzeczywisty stopień niepełnosprawności ) orzeczenia o niepełnosprawności było wynikiem błędu organu właściwego do orzekania w tym przedmiocie. W konsekwencji więc niezależnie od tego od kiedy datuje się niepełnosprawność prawo do zasiłku stałego ustala się zawsze od miesiąca, w którym złożony został kompletny wniosek. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie dopuścił możliwość przyznawania prawa do świadczeń z pomocy społecznej za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku o zasiłek stały jedynie w sprawie o kontynuację świadczenia już poprzednio pobieranego. W orzecznictwie tego Sądu, działającego jeszcze jako sąd jednoinstancyjny, w licznych wyrokach (m.in. z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA 2324/00, z dnia 31 lipca 2003 r. sygn. akt I SA 432/03 i z dnia 25 kwietnia 2002 r. sygn. akt I SA 3431/01 - niepubl.) przyjmowano, że opóźnienie w prawidłowym określeniu stopnia niepełnosprawności, spowodowane przez organy orzekające, nie może ujemnie wpływać na prawa strony, która w ustawowym okresie poddała się badaniu kontrolnemu i w konsekwencji została uznana za spełniającą warunki ustawowe. Ten kierunek orzecznictwa znalazł także kontynuację w obecnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który orzekł podobnie w wyroku z dnia 1 września 2005 r. sygn. akt I OSK 80/05 i z dnia 16 listopada 2005 r. sygn. akt I OSK 353/05 (niepubl.). W orzeczeniu z dnia 11 kwietnia 2006 roku (I OSK 743/05 ) Naczelny Sąd Administracyjny (na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o pomocy społecznej ) stwierdził, że w sprawie o kontynuację zasiłku stałego, o jakim mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, nie ma zastosowania przepis art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej w zakresie, w jakim określa on początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku. Z akt administracyjnych wynika, iż wniosek skarżącej z dnia [...] roku o przyznanie zasiłku stałego był kolejnym złożonym przez nią wnioskiem o to świadczenie, wiązał się więc z prawem do kontynuacji tego zasiłku. Nie sposób przy tym nie zauważyć, iż o wydanie kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności strona zwróciła się do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. w dniu [...], a zatem w okresie poprzednio pobieranego zasiłku stałego. Za uwzględnieniem wniosku przemawia także wyrażona w art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasada, w myśl której w postępowaniu w sprawie świadczeń pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej. Z powyższych względów Sąd Administracyjny uznał, iż uwzględniając nie tylko wykładnię gramatyczną lecz także funkcjonalną i celowościową należało przyjąć, że w ustalonym stanie faktycznym zasiłek stały, należny skarżącej winien być przyznany od 10 grudnia 2008 r., a więc także za okres poprzedzający wystąpienie przez nią z wnioskiem z dnia [...] Wskazane powyżej nieprawidłowości dotyczące czasokresu, na który organy obu instancji przyznały skarżącej zasiłek stały, wynikają z naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 37 tej ustawy), a także z naruszenia obowiązku określonego w art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, który obliguje organy administracji do wyjaśnienia wszystkich istotnych aspektów sprawy. Wyczerpana zatem została przesłanka uwzględnienia skargi określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem w oparciu o powołane przepisy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.