IV SA/Gl 337/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2008r. sprawy ze skargi W.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] Nr[...] , Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej T., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta T., na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), odmówił przyznania W. D. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na: zakup lodówki – [...] zł., remont mieszkania – [...] zł., zakup ubrania (garnituru) i płaszcza zimowego – [...] zł., pokrycia kosztów zużycia wody – [...] zł., oraz zakupu drewna opałowego – [...] zł. Z uzasadnienia powołanej decyzji wynika, że odmowa przyznania wnioskowanych przez W. D. świadczeń nastąpiła z uwagi na brak jego współpracy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, do której obliguje osoby korzystające z pomocy społecznej zapis art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Stronie oferowano odzież używaną i używaną lodówkę, jednakże nie wyraziła ona woli ich przyjęcia. Nadto strona odrzuciła propozycję pomocy formie 4 m3 drewna z zieleni miejskiej, bowiem uznała, że należy się jej pomoc w ilości 3 kubików drewna. Organ podniósł również, iż strona nie rozliczyła się z uprzednio przyznanej jej w miesiącu listopadzie 2006 r. pomocy na opłatę za wodę i dopóki tego nie uczyni nie otrzyma na ten cel kolejnej pomocy. Odmowę przyznania pomocy na remont mieszkania uzasadniono prowadzeniem postępowania eksmisyjnego wobec strony. Od powyższej decyzji W. D. wniósł odwołanie, w którym nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem. W obszernym uzasadnieniu podtrzymał żądania zawarte we wniosku o udzielenie mu pomocy na pokrycie potrzeb w nim wskazanych. Nadto stwierdził, że organ odmawiając przysługującej mu pomocy łamie regulacje unijne i polskie, które nie zezwalają na korzystanie z odzieży i używanego sprzętu gospodarstwa domowego. Decyzją z dnia [...] Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W pierwszej kolejności organ wyjaśnił, że postępowanie zostało przeprowadzone w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...] Nr [...] i uchyleniem uprzednio wydanej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] Nr [...]. Kolegium wskazało, że z zebranego materiału dowodowego oraz przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że W. D. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie posiada bliskiej rodziny. Od kilku lat jedynym źródłem jego utrzymania jest pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. Dalej, odwołując się do treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej, Kolegium stwierdziło, że zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Wyznacznikiem ustalenia wysokości tej pomocy są z jednej strony sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz do możliwości finansowej pomocy społecznej. Natomiast stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego korzystania z przyznanych świadczeń w sposób niezgodny z przeznaczeniem, może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego. Kolegium po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy stwierdziło, iż decyzja organu pierwszej instancji zasługuje na utrzymanie w mocy. Ponadto wbrew twierdzeniom odwołującego, zarówno przepisy prawa unijnego, jak i polskiego nie zawierają zakazu korzystania z odzieży używanej i używanego sprzętu artykułów gospodarstwa domowego, a organ pomocy społecznej ma prawo oferowania pomocy również w formie rzeczowej. Dodatkowo odwołujący nie wykorzystał przyznanej mu pomocy na opłatę za wodę zgodnie z przeznaczeniem, dlatego organ pierwszej instancji był uprawniony do odmowy przyznania świadczenia na ten cel. Natomiast odnosząc się do żądania przyznania drewna opałowego Kolegium wskazało, że organ pomocy społecznej samodzielnie ustala według jakich norm technicznych ma obliczać wysokość tej formy pomocy. W sytuacji, gdyby przyznana pomoc była niewystarczająca istnieje możliwość złożenia kolejnego wniosku o taką samą pomoc. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach W. D. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł o jego uchylenie, podtrzymując w całości żądania zawarte w odwołaniu oraz złożył oświadczenie, że nigdy nie wyrazi zgody na przyjęcie używanych rzeczy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tut. Sąd w dniu [...] uzyskał informację, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] ustanowiono dla częściowo ubezwłasnowolnionego W. D. kuratelę, a na kuratora powołano K. K. (akta sądowe k - 82). Pełnomocnik skarżącego ustanowiony dla niego z urzędu w dniu [...] przełożył pełnomocnictwo udzielone mu przez K. K. do prowadzenia niniejszej sprawy o sygn. akt. IV SA/Gl 337/08 (k - 89). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu obowiązującemu w dacie jej wydania. W pierwszej kolejności przyjdzie wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego i to w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest odmowa przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Dodatkowo na decyzję organu administracji publicznej w przedmiocie zasiłku celowego mają wpływ zasady ogólne, wyrażone w treści art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Z ich brzmienia wynika, iż decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jej wysokości jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne cechuje się między innymi tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań. W przypadku zasiłku celowego organ ocenia całokształt sytuacji strony, mającej wpływ na zakres zaspokojenia zgłoszonych przez nią potrzeb, w tym wiek, stan zdrowia, możliwości zarobkowania, wysokość uzyskiwanych dochodów itp., uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Nie ulega jednak wątpliwości, że na gruncie obowiązującego prawa pomoc społeczna ukierunkowana jest na subsydiarność środków społecznych, które powinny być uruchamiane tylko wówczas, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji we własnym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1851/06, nie publ.). Należy zaakcentować, iż pomoc społeczna nie rozwiązuje problemów rodzin może jedynie w pewnej mierze ułatwić przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych osób potrzebujących pomocy. Natomiast sam fakt spełnienia przez skarżącego kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania wszystkich zgłoszonych przez niego potrzeb, ale w przypadku odmowy udzielenia pomocy stwarza obowiązek wyraźnego jej uzasadnienia. Zdaniem Sądu, w toku postępowania administracyjnego zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji materialnej skarżącego i rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty. Nieuwzględnienie żądań zgłoszonych przez skarżącego nie pozostaje w sprzeczności z prawem. Pomimo, że bezspornie sytuacja skarżącego jest trudna, to nie należy tracić z pola widzenia faktu, że celem pomocy społecznej nie jest zaspokajanie wszelkich zgłaszanych potrzeb. Należy przy tym wskazać, że pomimo oferowania skarżącemu pomocy mieszczącej się w możliwościach pomocy społecznej poprzez dostarczenie używanego sprzętu gospodarstwa domowego i odzieży, odmówił on przyjęcia takiej formy pomocy. W tej sytuacji nie można zarzucić zaskarżonej decyzji niezgodności z prawem, gdy organ pomocy społecznej mając na uwadze z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, z drugiej zaś strony własne możliwości finansowe i cele, jakie określa ustawa o pomocy społecznej uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu pomocy w zgłoszonym przez niego rozmiarze. Ponadto, w ocenie Sądu, brak skorzystania przez skarżącego z propozycji mających na celu pomoc w zakresie zaspokojenia zgłoszonych przez niego potrzeb, w związku z realnymi możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej oznacza brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji, który to obowiązek został określony w art. 4 ustawy o pomocy społecznej. W tym miejscu należy również zaakcentować, że skarżący objęty jest systematyczną pomocą w zakresie pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego oraz zasiłków celowych, w tym również na zakup odzieży. Odnosząc się do zarzutów skargi należy zaznaczyć, że organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Są zatem upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Tak wyrażony pogląd znajduje oparcie w stanowisku orzecznictwa sądowego (por: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2002r., sygn. akt: II SA/Gd 4332/01; z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/2006, Lex 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07, niepublik.). Podnieść też należy, że w motywach wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. (sygn. akt SK 15/01/OTK ZU Nr 8, poz. 252) Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że "cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, natomiast w komentarzu do art. 67 Konstytucji RP wskazuje się, że stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych". Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, bowiem organ odwoławczy w sposób szczegółowy i wyczerpujący wyjaśnił sytuację materialną i życiową skarżącego oraz wyraźnie określił powody zajętego w sprawie stanowiska zawarte w jej uzasadnieniu. W ocenie Sądu w sprawie nie nastąpiło także naruszenie granic uznania administracyjnego, a okoliczności przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji świadczą również o rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.