IV SA/Gl 341/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A.O. na orzeczenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego oddala skargę. Komendant Miejski Policji w C. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) umorzył postępowanie dyscyplinarne prowadzone wobec A. O. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że prawomocnym rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w C. z dnia [...] r. A. O. z dniem [...] r. został zwolniony ze służby w Policji. W następstwie zwolnienia A. O. ze służby w Policji prowadzenie postępowania dyscyplinarnego stało się bezprzedmiotowe. A.O. wniósł od powyższej decyzji odwołanie. [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Organ odwoławczy odniósł się do zarzutów sformułowanych przez A. O. Stwierdzono, że zarzut dotyczący braku odbioru postanowienia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w C. jest bezzasadny, ponieważ na w aktach administracyjnych znajduje się potwierdzenie odbioru tego postanowienia przez I. K. - teściową strony. Jednocześnie brak odniesienia się do zmiany zarzutu w treści orzeczenia [...] organu pierwszej instancji nie ma znaczenia dla zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, gdyż postępowanie zostało umorzone ze względu na jego bezprzedmiotowość. Na skutek wniesionej skargi do sądu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 30/13 uchylił zaskarżone orzeczenie i określił, że niepodległa wykonaniu. Podkreślono w uzasadnieniu wyroku, że stosownie do art. 135f ustawy o Policji w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy, którym może być policjant, radca prawny lub adwokat. Stosownie do postanowień tego przepisu ustanowienie obrońcy uprawnia go do działania w całym postępowaniu dyscyplinarnym, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli pełnomocnictwo nie zawiera ograniczeń. W związku z tym zauważono, iż A.O. w dniu 1 grudnia 2011 r. ustanowił adwokata I.K. w prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu dyscyplinarnym. Nadto z akt tych wynika, że obrońca ten w sposób aktywny uczestniczył w tym postępowaniu, a organ prowadzący postępowanie zapewniał mu czynny udział w nim. Wobec tego stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w odpowiedzi na skargę o braku udziału w nim obrońcy nie może być uwzględnione, nadto ocena taka podzielona została przez pełnomocnika organu uczestniczącego w rozprawie. Następnie powołując się na art. 135j ust. 1 i art. 135f ustawy o Policji stwierdzono, że organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne obowiązany jest doręczyć orzeczenie wydane w ramach postępowania dyscyplinarnego nie tylko obwinionemu, ale również obrońcy. Pominięcie w doręczaniu orzeczenia dyscyplinarnego obrońcy obwinionego uznać należy za uchybienie, które wyczerpuje przesłankę uwzględnienia skargi do sądu administracyjnego przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" - inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że następstwem wyroku jest powrót sprawy na etap postępowania dyscyplinarnego przed organem odwoławczym, który kierując się postanowieniami ustawy o Policji, jak również zgromadzonym materiałem dowodowym podejmie stosowne orzeczenie, które następnie doręczy obwinionemu jak również ustanowionemu przez niego obrońcy. Ponownie rozpoznając sprawę [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w C. z dnia [...] r. nr [...]. Odniesiono się do wytycznych wyroku WSA w Gliwicach z dnia 3 września 2013 r. sygn. akt IV SA/GL 30/13, który wskazał na pominięcie przez organ odwoławczy ustanowionego w sprawie obrońcy, poprzez niedoręczenie mu wydanego rozstrzygnięcia. Jednocześnie rozpatrując ponownie sprawę stwierdzono, że stosownie do art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu etyki zawodowej odpowiada policjant. Ponadto na podstawie art. 135j ust. 4 ustawy o Policji przełożony dyscyplinarny wydaje orzeczenie o umorzeniu postępowania, gdy stało się one bezprzedmiotowe. W sytuacji zwolnienia A.O. zez służby w Policji, prowadzone przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne stało się bezprzedmiotowe, przez co umorzenie postępowania dyscyplinarnego było uzasadnione. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego braku otrzymania przez skarżącego postanowienia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w C., stwierdzono, że jest on bezzasadny. W aktach sprawy znajduje się karta 25, która jest potwierdzeniem odbioru wskazanego postanowienia, którego odbiór w dniu 2 lipca 2010 r. potwierdziła I.K. – teściowa skarżącego. Argumentacja skarżącego dotycząca braku odniesienia się do zmiany zarzutów w treści orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w C. również nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ pierwszej instancji nie rozpoznał bowiem sprawy co do meritum, a wyłącznie umorzył postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość. A.O. wniósł od powyższego orzeczenia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się jej uchylenia. Stwierdził, że stosownie do wyroku Sądu sprawa winna wrócić do etapu postępowania przed organem odwoławczym, w którym wykonano czynności dowodowe bez jego udziału. Dodatkowo nie powiadomiono go prawidłowo o decyzji Komendanta Miejskiego Policji w C. nr [...] zwalniającej go ze służby w Policji, co uniemożliwiło mu podjęcie dalszych czynności w sprawie. W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że uwzględniając wydany przez Sąd wyrok organ dokonał ponownego rozpoznania sprawy i wydał nową decyzję, którą doręczono obrońcy obwinionego w dniu 5 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a". Jednocześnie należy zaznaczyć, że zaskarżona decyzja wydana została w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 30/13. W uzasadnieniu tego wyroku zostały zawarte wskazania co do dalszego postępowania, które zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a. wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Zatem badając legalności zaskarżonej decyzji należało skontrolować, czy organ odwoławczy dostosował się do zaleceń zawartych w wydanym wcześniej wyroku Sądu. Stosownie bowiem do art. 153 P.p.s.a. orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres kontrolowanego postępowania administracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne i sądwoadministarcyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (por. liczne orzecznictwo m.in. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999 r. sygn. akt IV SA 527/97 oraz wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2014 r. II FSK 1889/12 – dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych – "CBO"). Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania. Nieaktualność, a co za tym idzie - ustanie mocy wiążącej oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu orzeczenia sądu administracyjnego powstaje w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy. W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego mogąca uzasadniać nieaktualność wyrażonej oceny prawnej. Nie został też uchylony ani nie uległ zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 3 września 2013 r. Reasumując, wytyczne zawarte w treści wskazanego wyżej wyroku były wiążące dla organu w toku ponownego postępowania, a także są wiążące dla Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę. Niezbędne jest zatem odniesienie się i przytoczenie wytycznych zawartych w przywołanym wyroku sądu administracyjnego z dnia 3 września 2013 r. Sąd zwrócił organowi odwoławczemu uwagę, że A.O. w dniu 1 grudnia 2011 r. ustanowił w prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu dyscyplinarnym adwokata I.K. Obrońca ten aktywnie uczestniczył w postępowaniu, a organ zapewniał mu czynny udział w postępowaniu. W konsekwencji orzeczenie organu odwoławczego o umorzeniu postępowania powinno zostać również doręczone ustanowionemu obrońcy. Sąd zaznaczył, że następstwem wyroku jest powrót sprawy na etap postępowania dyscyplinarnego przed organem odwoławczym, który kierując się postanowieniami ustawy o Policji, jak również zgromadzonym materiałem dowodowym podejmie stosowne orzeczenie, które doręczy obwinionemu jak również ustanowionemu przez niego obrońcy. Wytyczne były wobec tego jednoznaczne, Sąd nie zakwestionował merytorycznej poprawności orzeczenia, a wyłącznie doszukał się uchybienia o charakterze procesowym (formalnym) polegającym na braku prawidłowego doręczenia orzeczenia obrońcy skarżącego. Wbrew zarzutom skarżącego organ nie został zobowiązany do dokonania jakichkolwiek dodatkowych czynności dowodowych, w tym przesłuchania świadków. Analiza przedłożonych akt administracyjnych wskazuje, że organ odwoławczy orzeczenie nr [...] z dnia [...] r. doręczył obrońcy skarżącego I. K. w dniu 5 lutego 2014 r. oraz skarżącemu w dniu 12 lutego 2014 r. (korespondencję odebrała A. O. – żona skarżącego). Nie ulega wobec tego wątpliwości, że organ odwoławczy w pełni wypełnił wytyczne wyroku z dnia 3 września 2013 r. Ponownie rozpoznał sprawę i dokonał prawidłowego doręczenia swojego orzeczenia. Umorzenie postępowania dyscyplinarnego było niewątpliwie uzasadnione. Jak bowiem stanowi art. 135j ust. 4 ustawy o Policji przełożony dyscyplinarny umarza postępowanie dyscyplinarne, w przypadkach o których mowa w art. 135 ust. 1 (gdy inne czynności wyjaśniające nie potwierdziły zaistnienia przewinienia dyscyplinarnego – przypis Sądu), albo gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innej przyczyny. Skoro skarżący rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w C. z dnia [...] r. został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] r., to prowadzenie przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego było bezprzedmiotowe. Oczywistym jest, że nie można prowadzić tego rodzaju postępowania przeciwko osobie, która już nie pełni służby w Policji. Innymi słowy prowadzenie postępowania nie ma już celu dla którego zostało ono wszczęte. Należy skarżącemu wyjaśnić, że kwestionowanie zaskarżonego orzeczenia, nawet w przypadku ewentualnego jego uchylenia nie pozwoli na wydanie satysfakcjonującego dla niego orzeczenia, jakim wydaje się przywrócenie do służby w Policji. Skarżący ten rezultat mógł osiągnąć wyłącznie poprzez podważenie rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby. Pozostałe zarzuty skarżącego dotyczą właśnie odrębnego postępowania, które poprzedziło wydanie rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby w Policji i samego rozkazu, przez co nie mogą odnieść oczekiwanego skutku. Skarżący mógł swoje zarzuty zgłosić w postępowaniu dotyczącym zwolnienia ze służby. Na marginesie można zauważyć, że organ odwoławczy odniósł się do poniesionych kwestii i udzielił skarżącemu szczegółowych wyjaśnień. Sąd jednakże nie będzie się do tego szerzej odnosił, gdyż jak już wcześniej wskazano nie mają one bezpośredniego związku ze sprawą. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.