IV SA/Gl 360/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2017 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...] r. zmienił punkt I decyzji nr [...] z dnia [...]r. o przyznaniu skarżącej B. L. prawa do świadczenia wychowawczego na A. L. w ten sposób, że w związku z opieką naprzemienną świadczenie wychowawcze przysługuje w kwocie ustalonej za niepełne miesiące zgodnie z liczbą dni opieki nad dzieckiem: w kwietniu 2016 r. 400 zł, w maju 2016 r. 338,80 zł, w czerwcu 2016 r. 483,40 zł, w lipcu 2016 r. 435,50 zł, w sierpniu 2016 r. 0,00 zł, we wrześniu 2016 r. 433,40 zł, w październiku 2016 r. 403,30 zł, w listopadzie 2016 r. 400,00 zł, w grudniu 2016 r. 354,90 zł, w styczniu 2017 r. 387,10 zł, w lutym 2017 r. 392,90 zł, w marcu 2017 r. 403,30 zł, w kwietniu 2017 r. 350,00 zł. w maju 2017 r. 354,00 zł, w czerwcu 2017 r. 366,70 zł, w lipcu 2017 r. 161,30 zł, w sierpniu 2017 r 274,20 zł, we wrześniu 2017 r. 400,00 zł. Analogicznie organ zmienił pkt 2 decyzji z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. w wyniku rozpoznania odwołania skarżącej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2016r. B. L. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – A. L. Podała, że jest osobą rozwiedzioną. Organ podniósł, że na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w G. II Wydział Cywilny Ośrodek Zamiejscowy w R. rozwiązano przez rozwód związek małżeński B. L. i L. L., wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron J. L. ur. [...]r. i A. L. ur. [...]r. powierzono obojgu rodzicom z ustaleniem miejsca zamieszkania przy matce B. L., ustalono, że kontakty pozwanego z małoletnimi córkami będą się odbywały według wskazanego przez Sąd harmonogramu, nałożono na obie strony obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania małoletnich dzieci i zasądzono od pozwanego alimenty na każde dziecko w kwocie po 600 zł miesięcznie. Następnie organ podniósł, że decyzją z dnia [...]r. znak: [...] przyznano skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko – A. L. w okresie od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r. po 500zł miesięcznie. Natomiast decyzją Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych OPS w R. z dnia [...]r. odmówiono L. L. przyznania świadczenia wychowawczego na A. L. W wyniku rozpoznania odwołania L. L., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że świadczenie powinno być rozdzielone pomiędzy oboje rodziców. Organ odwoławczy wskazał, że B. L. złożyła w dniu 22 grudnia 2016r. oświadczenie dotyczące faktycznie realizowanych kontaktów L. L. z córkami oraz stwierdziła, że ponosi wszystkie koszty związane z utrzymaniem dzieci. Następnie organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ( Dz.U. z 2016 r. poz. 195), w tym art. 5 ust. 2 tej ustawy, według którego, w przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18. roku życia lub w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż rodzice dziecka sprawują faktycznie naprzemienną opiekę nad dziećmi. L. L. ma na mocy powołanego wyroku Sądu pełnię władzy rodzicielskiej nad A. L. Sąd ustalił mu sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Nie ograniczył jednakże władzy rodzicielskiej ojca do współdziałania w istotnych sprawach dziecka, co oznaczałoby brak uprawnień do pełnienia pieczy nad dzieckiem. Organ podkreślił, że sam fakt wskazania miejsca zamieszkania dziecka z matką, nie ma znaczenia dla sprawowania opieki naprzemiennej. Podniósł, że zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego można mieć bowiem tylko jedno miejsce zamieszkania. Dodał, że w tej sytuacji organ I instancji prawidłowo ustalił, iż świadczenie wychowawcze podlega odpowiednio podziałowi pomiędzy oboje rodziców sprawujących opiekę nad dzieckiem. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B. L. podniosła zarzut naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, a mianowicie: - art. 2 pkt. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że powierzenie obojgu rodzicom władzy rodzicielskiej oznacza pieczę naprzemienną, podczas gdy brzmienie tego przepisu wprost wskazuje na konieczność, aby opieka naprzemienna wynikała z orzeczenia sądu, a nie z samego faktu powierzenia władzy obojgu rodzicom. Zarzuciła również naruszenie przy rozpoznaniu sprawy, przepisów postępowania, a mianowicie art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa wskutek błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że rodzice dziecka sprawują pieczę naprzemienną, podczas gdy wnikliwa analiza okoliczności niniejszej sprawy prowadzi do wniosków odmiennych. Stawiając powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ odwoławczy błędnie ustalił, iż rodzice dziecka sprawują faktycznie opiekę naprzemienną nad dziećmi. Wskazała, że takie ustalenie nie znajduje uzasadnienia ani w treści wyroku Sądu Okręgowego w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia [...] r., sygn. akt: [...], ani w obowiązujących przepisach regulujących władzę rodzicielską, ani też nie wynika z oświadczeń złożonych przez stronę w toku postępowania administracyjnego. Podniosła, że w w/w wyroku rozwodowym, w punkcie 2, Sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej na małoletnimi córkami stron, obojgu rodzicom, ustalając jednocześnie miejsce ich zamieszkania przy matce B. L. W punkcie 3 wyroku Sąd szczegółowo ustalił kontakty ojca - L L. z małoletnimi córkami, a w punkcie 4 wyroku zasądził od L. L. na rzecz małoletnich córek alimenty we wskazanych tam kwotach. Skarżąca wskazała, że wszystkie powyższe rozstrzygnięcia przeczą ustaleniom organu, jakoby małoletnia A. miała pozostawać pod opieką naprzemienną. Ponadto podkreśliła, że art. 2 pkt. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wprost wskazuje, że "...w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców." Dodała, że w niniejszej sprawie brak jest rozstrzygnięcia Sądu, mocą którego ustalonoby pieczę naprzemienną. Następnie wskazała, że organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do zarzutów dotyczących błędnej oceny obowiązujących przepisów dotyczących władzy rodzicielskiej. Pominął okoliczność, że w dniu 29 sierpnia 2015 roku weszła w życie ustawa o zmianach do ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz kodeks postępowania cywilnego z dnia 25 czerwca 2015 roku. Podkreśliła, że obecnie według przepisów art. 58 kro oraz art. 107 § 1 do § 3 kro, w przypadku braku porozumienia rozwodzących się rodziców, Sąd w pierwszej kolejności orzeka o ich wspólnym wykonywaniu władzy rodzicielskiej, a jedynie w przypadku, gdy dobro dziecka tego wymaga, władza rodzicielska jednego z rodziców może być ograniczona do określonych uprawnień i obowiązków. Dodała, że ograniczenie władzy rodzicielskiej jest traktowane jako wyjątek od reguły i może zostać orzeczone jedynie, o ile wymaga tego "dobro dziecka". Sąd może także orzec, nawet przy braku zgody jednego z rodziców, że dziecko będzie mieszkać naprzemiennie u każdego z nich. W powyższym zakresie podkreśliła, że obecnie sam fakt powierzenia obojgu rodzicom władzy rodzicielskiej nie oznacza jeszcze sprawowania pieczy naprzemiennej. Podniosła, że definicja pieczy naprzemiennej znajduje się w art. 59822, art. 7562 art. 10501 i art. 10511 kodeksu postępowania cywilnego i że według treści tych przepisów, piecza naprzemienna to zamieszkiwanie dziecka z każdym z rodziców w powtarzających się okresach. Dodała, że w niniejszej sprawie Sąd ustalił miejsce zamieszkania córek przy matce i zasądził alimenty od pozwanego, co musi prowadzić do ustalenia, że bieżącą pieczę nad małoletnimi córkami sprawuje skarżąca. Ponadto to na matce spoczywa obowiązek zaspokojenia wszystkich bieżących, podstawowych potrzeb córek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do ustalenia, iż skarżąca i jej były mąż sprawują naprzemienną opiekę nad córką A. Uzasadniając powyższe organ podniósł, że L. L. ma na mocy wyroku rozwodowego pełnię władzy rodzicielskiej nad córką – A. L. i Sąd ustalił mu sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Nie ograniczył jednakże – jak podkreślił organ - władzy rodzicielskiej ojca do współdziałania w istotnych sprawach dziecka, co oznaczałoby – w ocenie organu - brak uprawnień do pełnienia pieczy nad dzieckiem. W związku z tym organ przyjął, że w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ( Dz.U. z 2016 r. poz. 195), według którego, w przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18. roku życia lub w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Podkreślenia wymagało, że w aktach znajduje się wyrok Sądu Okręgowego w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia [...]r., sygn. akt: [...] i według treści zawartej w punkcie 2 tego wyroku, Sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi córkami stron, obojgu rodzicom, ustalając jednocześnie miejsce ich zamieszkania przy matce – B. L. W punkcie 3 wyroku Sąd szczegółowo ustalił kontakty ojca – L. L. z małoletnimi córkami, a w punkcie 4 wyroku zasądził od L. L. na rzecz małoletnich córek alimenty we wskazanych tam kwotach. Wyrok powyższy nie zawiera zatem rozstrzygnięcia, według którego małoletnia A. L. ma pozostawać pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców. Natomiast według art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, uregulowanie o opiece naprzemiennej obydwojga rodziców, musi być zawarte wprost w orzeczeniu sądu. Nie ma możliwości domniemywania, czy też ustalania na podstawie jakichkolwiek okoliczności faktycznych, że występuje opieka naprzemienna, jeśli nie została w sposób wyraźny przewidziana w orzeczeniu sądu. Przepis art. 5 ust. 2 cytowanej ustawy określa bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że jego zastosowanie dotyczy sytuacji "gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców". Nieprawidłowa jest zatem wykładnia tego przepisu, zastosowana przez organ, według której zaistnienie powyższej przesłanki, może być ustalone pomimo braku uregulowania o opiece naprzemiennej, zawartego w orzeczeniu sądu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie podzielił przeciwnego poglądu wyrażonego w tym zakresie w cytowanym przez organ, w odpowiedzi na skargę, wyroku WSA w Łodzi z dnia 13 grudnia 2016 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 766/16, gdyż pogląd ten jest sprzeczny z treścią art. 5 ust. 2 i art. 2 pkt 16 wyżej wymienionej ustawy. W konsekwencji błędnej wykładni art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, organ dokonał nieprawidłowych ustaleń, stwierdził bowiem, że w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do ustalenia, iż skarżąca i jej były mąż sprawują naprzemienną opiekę nad córką A. Uzasadniając powyższe organ podniósł, że L. L. ma na mocy wyroku rozwodowego pełnię władzy rodzicielskiej nad córką i Sąd ustalił mu sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem, jednakże nie ograniczył władzy rodzicielskiej ojca do współdziałania w istotnych sprawach dziecka. W kwestii przytoczonej argumentacji organu podnieść należało, że – jak już była o tym mowa wyżej – o istnieniu opieki naprzemiennej decyduje treść orzeczenia Sądu, w którym musi być zawarte uregulowanie o opiece naprzemiennej obydwojga rodziców. Z tego powodu nie ma podstaw do czynienia ustaleń w tym zakresie na bazie innych rozstrzygnięć sądu, np. dotyczących władzy rodzicielskiej. Wbrew błędnemu przekonaniu organu – okoliczność, że Sąd w wyroku rozwodowym powierzył obojgu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi, nie może prowadzić do stwierdzenia, że rodzice sprawują naprzemienną opiekę nad dziećmi, gdyż musiałoby to być wprost zawarte w orzeczeniu sądu – jak stanowi art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a także art. 6, 7 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ulega przy tym wątpliwości, że naruszenie w wymieniony sposób przepisów prawa materialnego, a także postępowania administracyjnego, miało wpływ na wynik sprawy, dotyczyło bowiem podstaw rozstrzygnięcia, co uzasadnia uchylenie decyzji. Wobec tego – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.