IV SA/Gl 367/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2010 r. sprawy ze skargi G.P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. odmówił stwierdzenia u G. P. choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu rowka nerwu łokciowego, wymienionej w poz. 20/2 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115). Rozstrzygnięcie oparto o orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – nr [...] z dnia [...] r. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S. oraz nr [...] z dnia [...] r. Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Na skutek wniesionego odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił w powyższą decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w T. uznając, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga wydania dwóch odrębnych decyzji administracyjnych oraz uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego – uzupełnienia dochodzenia epidemiologicznego, dokonania oceny narażenia zawodowego, zwrócenia się do placówki orzeczniczej pierwszego szczebla w celu wydania w przedmiotowej sprawie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u G. P. choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy- zespołu rowka nerwu łokciowego, wymienionej w poz. 20/2 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Organ I instancji wskazał, że uzupełniającym orzeczeniem lekarskim z dnia [...] r. nr [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S. nie rozpoznał u G. P. choroby zawodowej, ponieważ w oparciu o wyniki badania podmiotowego, przedmiotowego, konsultację neurologiczną, ortopedyczną oraz analizę dokumentacji medycznej rozpoznano u niej wyłącznie stan po uwolnieniu nerwu pośrodkowego prawego, przeprowadzonego w dniu [...] r. i uwolnieniu nerwu pośrodkowego lewego w dniu [...] r. z aktualnie występującym zespołem rowka nerwu łokciowego lewego. Jednakże biorąc pod uwagę opis sposobu wykonywania pracy brak jest podstaw do wykazani związku przyczynowo – skutkowego między w/w schorzeniem a warunkami pracy. Kolejne orzeczenie lekarskie nr [...] wydane przez tą jednostkę w dniu [...] r. również neguje istnienie u strony choroby zawodowej. Podkreślono, iż charakter wykonywanych czynności zawodowych nie był wyłącznie związany z wykonywaniem ruchów monotypowych, lecz przeważały czynności zróżnicowanych prac manualnych. Organ zaznaczył, że z dokumentacji pracowniczej G. P. wynika wykonywanie przez nią pracy powtarzalnej kończyn górnych w latach 1975-1977 jako operator pras. Natomiast w pozostałym okresie zatrudnienia wykonywane przez nią czynności nie miały charakteru stałego obciążenia stawów łokciowych. W odwołaniu od powyższej decyzji G. P. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania lub rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. W ocenie odwołującej organ ponownie rozpoznając sprawę nie wykonał zaleceń organu odwoławczego, którymi był związany. Dowody zebrane w latach 2006-2007 są nieaktualne, co wpływa na wadliwość przedmiotową decyzji, która nie opiera się na aktualnych wynikach badań. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Podniósł, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia, jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, to jest ustalenie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie wystąpiło w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem. Organ odwoławczy ustalił za organem I instancji, iż G. P. pracowała w latach 1975-2005 w Zakładach [...] "A" S.A. (obecnie "B" S.A. w B.) jako operator pras, samodzielna księgowa, samodzielny referent, specjalista, gdzie sposób wykonywania czynności zawodowych nie był wyłącznie związany z wykonywaniem ruchów monotypowych lecz przeważały czynności wymagające zróżnicowanych prac manualnych. Sposób wykonywania pracy obejmował zróżnicowane czynności manualne i nie łączył się z istotną monotypią ruchów w zakresie nadgarstków, ani też z długotrwałym uciskiem w obrębie stawów łokciowych. Tym samym w ponowie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym wykazano, iż odwołująca nie pracowała w warunkach ryzyka powstania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego pod postacią zespołu rowka nerwu łokciowego. Nadto lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych I i II szczebla (Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. – orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...] i nr [...] z dnia [...] r. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. – orzeczenie lekarskie z [...] r. nr [...] i nr [...] z dnia [...] r.) na podstawie przeprowadzonych badań nie rozpoznali u strony choroby zawodowej wymienionej w poz. 20/2 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Organ ostatecznie wskazał, iż wobec braku narażenia G. P. na czynnik szkodliwy w środowisku pracy oraz wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych (WOMP i IMPiZŚ w S.) nie miał podstaw od kwestionowania prawidłowej decyzji i uwzględnienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. P. wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 kpa oraz przewlekłość postępowania, która miała wpływ na wynik postępowania. Zdaniem skarżącej miało również miejsce naruszenie przepisów prawa materialnego, co do przyjęcia i oceny schorzenia nerwów, mięśni i ścięgien wg. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz do udokumentowania okresu wystąpienia objawów choroby zawodowej. Skarżąca argumentowała, że do tego okresu pominięto wykonywanie przez nią czynności monotypowych jako kierowca i zaopatrzeniowiec w latach 1998 -2005, pomimo zawarcia stosownych zapisów w karcie narażenia zawodowego. W odpowiedzi na skargę organ sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z póżn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawie niniejszej podstawowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma fakt, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W odniesieniu zaś do tych przepisów Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) orzekł o ich niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że żaden z przepisów Kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego oraz że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku było uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 K.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Także wydane na tej podstawie rozporządzenie Rady Ministrów - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - uznane zostało za niezgodne z Konstytucją. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że te przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, które nastąpiło w dniu 2 lipca 2008 r. Zatem z dniem 3 lipca 2009 r. przepisy stanowiące podstawę prawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji utraciły moc obowiązującą. Z tym samym dniem tj. 3 lipca 2009 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Mając powyższe na uwadze uznać należy, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania, zaś w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Przyjmuje się, że podstawa wznowienia określona w art. 145a K.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (por. J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1, z 2000, poz. 16). Wydanie aktu administracyjnego z powołaniem się na przepis ustawy, który został uznany za niezgodny z Konstytucją oraz na przepisy rozporządzenia, które są niezgodne z ustawą, oznacza wydanie aktu z naruszeniem przepisów wyższej rangi. Zasady te znaleźć muszą zastosowanie także w niniejszej sprawie tym bardziej, że decyzje organów administracyjnych w niniejszej sprawie wydane wprawdzie zostały jeszcze w czasie obowiązywania zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów ustawy i rozporządzenia, ale już po wydaniu przez Trybunał wyroku, a więc już po obaleniu domniemania zgodności tych przepisów z Konstytucją RP. Zatem stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oznacza dla niniejszej sprawy, iż przepisy te nie mogą być uznane za prawidłową podstawę prawną wydanych decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Z powołanej normy konstytucyjnej w zestawieniu jej z przytoczoną treścią art. 145a § 1 K.p.a. jednoznacznie wynika, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji jest powinność uchylenia takiej decyzji. Jest bowiem zasadą, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt II SA 1027/99, Lex nr 4680; także wyrok WSA w Gdańsku z 21 czerwca 2006 r., III SA/Gd 282/06, Lex 203309). Wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących w niniejszej sprawie podstawę prawną zaskarżonej decyzji Sąd nie dokonał merytorycznej jej oceny. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy, mając na uwadze brzmienie § 11 ust. 1 obowiązującego obecnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych oraz zebrany dotychczas materiał dowodowy, rozpatrzy odwołanie skarżącej od decyzji wydanej w pierwszej instancji i wyda stosowne rozstrzygnięcie, które we właściwy sposób uzasadni. Mając powyższe na względzie, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 145a K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i z uwagi na jej charakter nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.