IV SA/Gl 38/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia: zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, w części przekraczającej kwotę [...] zł ([...] złotych), zaś w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, J.K. nadała do sądu pismo procesowe datowane na [...] r., w którym wniosła o zwolnienie z rzeczonej opłaty sądowej powołując się na trudną sytuację materialną i zły stan zdrowia. Wobec faktu, iż omawiane żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, zarządzeniem z dnia [...] r. skarżącą wezwano do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. J.K. złożyła rzeczony formularz w dniu [...] r. Jakkolwiek przy tym w rubryce nr 4 tego formularza nie sprecyzowała zakresu swojego żądania, to jednak uczyniła to w uzasadnieniu wniosku (rubryka nr 5) potwierdzając, iż żąda zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Równocześnie strona oświadczyła, że gospodaruje samotnie, jest osobą schorowaną, w podeszłym wieku i ponosi znaczne wydatki na zakup leków. Zadeklarowała również, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, nieruchomości ani przedmiotów wartościowych, zaś wysokość jej miesięcznego dochodu brutto uzyskiwanego z tytułu renty rodzinnej wynosi [...] zł. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych wykazanych we wniosku (zarządzenie z dnia [...] r.) wnioskodawczyni nadesłała między innymi pismo procesowe, w którym określiła kwotę ponoszonych kosztów wyżywienia i zakupu środków czystości, faktury VAT, dowody wpłaty i paragony obrazujące wysokość czynszu i opłat za tzw. media, decyzję organu rentowego ustalającą aktualną wysokość pobieranej przez nią renty rodzinnej oraz potwierdzenie rezerwacji na pobyt kuracyjny w uzdrowisku, w którym określono koszt turnusu rehabilitacyjnego na [...] zł. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei po myśli art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do żądania zgłoszonego przez J.K. godzi się podkreślić, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 p.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w tym kontekście ocena stanu majątkowego i sytuacji życiowej wnioskodawczyni doprowadziła do konkluzji, że zachowała ona wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy, aczkolwiek tylko w stopniu uzasadniającym częściowe zwolnienie z wpisu od skargi. Należy w tym miejscu podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (zasada ta znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie omawianej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko orzecznictwa sądowego - patrz.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8; z 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 586/08 niepubl. oraz z 25 maja 2009 r., sygn. akt II OZ 460/09, niepubl.). W świetle powyższego stwierdzić przyjdzie, że prawo pomocy w zakresie obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych może zostać przyznane wyłącznie wtedy, gdy wnioskodawca, pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków nawet na pokrycie części omawianych należności. Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, sytuacja taka nie ma w niniejszym przypadku miejsca. Jakkolwiek bowiem z oświadczeń wyżej wymienionej wynika, że nie posiada ona żadnych zasobów finansowych ani łatwego do spieniężenia majątku, to jednak analiza relacji pomiędzy wysokością jej miesięcznego dochodu a ponoszonymi przez nią kosztami bieżącego utrzymania prowadzi do wniosku, że jest w stanie poczynić oszczędności pozwalające na przynajmniej częściową partycypację w kosztach niniejszego postępowania sądowego. W tym miejscu należy podnieść, że miesięczny dochód netto wnioskującej to [...] zł (kwota renty "do wypłaty" ujęta w nadesłanej decyzji ZUS z dnia [...] r. o waloryzacji omawianego świadczenia). Równocześnie jej twierdzenia oraz nadesłane dokumenty źródłowe wskazują, że wydatkuje miesięcznie: [...] zł z tytułu czynszu, [...] zł za energię elektryczną, [...] zł za gaz (nadesłana faktura opiewa na [...] zł lecz dotyczy opłaty za dwa miesiące), [...] zł za telefon, [...] zł za abonament rtv (nadesłany dowód wpłaty opiewa na [...] zł, lecz dotyczy opłaty za 6 miesięcy), [...] zł za ubezpieczenie (nadesłany dowód wpłaty opiewa na [...] zł, lecz dotyczy opłaty za 3 miesiące), [...] zł na zakup leków (suma z nadesłanych faktur i paragonu wystawionych w [...] r.) oraz - zgodnie z oświadczeniem strony zawartym w piśmie procesowym z dnia [...] r.- [...] zł na zakup środków czystości i [...] zł na żywność. Jak zatem wynika z powyższego, suma ponoszonych miesięcznie przez wnioskodawczynię koniecznych kosztów utrzymania zamyka się kwotą [...] zł. W konsekwencji, po ich wydatkowaniu, do jej dyspozycji pozostaje kwota nieco ponad [...] zł, a tym samym nie budzi wątpliwości, że strona jest w stanie wygenerować środki na opłacenie przynajmniej połowy wymaganego wpisu od skargi, jaką jest kwota [...] zł. Równocześnie uznano jednak, że sytuacja materialna i życiowa, w jakiej znajduje się skarżąca, uzasadnia zastosowanie wobec niej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie jej od części wspomnianej opłaty sądowej, która przekracza powyższą kwotę. Uwzględniono bowiem fakt, że J.K. jest osobą w podeszłym wieku, przebyła w ostatnim okresie poważny uraz (patrz: nadesłana karta informacyjna leczenia szpitalnego) i obciąża ją konieczność opłacenia kosztów pobytu na turnusie rehabilitacyjnym w kwocie [...] zł, w okresie od [...] do [...] r., jako że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. odmówił jej sfinansowania tego wydatku z uwagi na brak środków finansowych (vide: nadesłane potwierdzenie rezerwacji z dnia [...]r. oraz pismo MOPS w S. z dnia [...]r.). Skarżąca wpłaciła w tym zakresie zaliczkę w kwocie [...] zł i jest jeszcze obowiązana do uiszczenia pozostałej części w kwocie [...] zł Mając na uwadze wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.