IV SA/Gl 395/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie WSA Stanisław Nitecki, NSA Szczepan Prax (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej – "A" w G. na decyzję Państwowej Inspekcji Pracy - Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty pracownikom dodatkowego wynagrodzenia rocznego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Nakazem z dnia [...] r., wydanym przez Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy – Okręgowego Inspektoratu Pracy w K., na podstawie art. 9 pkt 2a w związku z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy ( j.t. Dz. U. Nr 124 z 2001 r., poz. 1362, ze zm.) nakazano Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej "A" w G. wypłacenie, wymienionym w nakazie pracownikom Zakładu, dodatkowego wynagrodzenia rocznego za lata 2000 – 2002. W uzasadnieniu podniesiono, że niewypłacenie wskazanych należności stwierdzono w toku przeprowadzonej kontroli. Tymczasem w dniu przekształcenia zakładu w samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej pracownicy byli uprawnieni do dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Uprawnienie to weszło z mocy prawa w skład treści wiążącego strony stosunku pracy. Wymieniony Zakład nie wypowiedział pracownikom dotychczasowych warunków wynagrodzenia, w związku z czym zachowali oni prawo do tego wynagrodzenia, mimo że ustawa z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej ( Dz. U. Nr 160, poz. 1080, ze zm.) nie obejmuje pracowników samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej. Swoje stanowisko Inspektor Pracy wsparł powołaniem orzecznictwa sądowego. Decyzję opatrzył rygorem natychmiastowej wykonalności ze względu na upływ terminu wymagalności roszczeń oraz działając w interesie społecznym, który wymaga, by pracownik otrzymywał należne świadczenia w przewidzianych prawem terminach. W odwołaniu "A" wniósł o uchylenie powyższego nakazu i wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Odwołujący się nie kwestionował, że po przekształceniu z dniem [...] 1998 r. Miejskiego Zakładu [...] w Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej "A" pracownicy zachowali prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Powołał się jednak na porozumienie zawarte z pracownikami w dniu [...] 2001 r., w którym zrzekli się oni wszelkich roszczeń finansowych w zakresie 13 –tek pod warunkiem wypłacenia należności za 1998 i 1999 r. do dnia [...] .2001 r. Zapis ten odnosił się też do zmiany stosunku pracy, polegającej na odejściu od wypłacania dodatkowego wynagrodzenia na zasadach obowiązujących w jednostkach sfery budżetowej, a przejściu na zasady wynikające z Regulaminu Wynagradzania z dnia [...].1999 r., który przewiduje możliwość wypłacenia nagrody rocznej w przypadku posiadania środków finansowych. Po zawarciu porozumienia "A" nie naliczył przedmiotowych świadczeń za rok 2002, a pracownicy nie domagali się wypłat z tego tytułu. "A" zarzucił nadto, że skierował sprawę do Sądu pracy w G. w zakresie zasadności wypłat owych świadczeń za okres po [...] 2001 r. Na drogę sądową wystąpili też pracownicy. Zaskarżoną decyzją Okręgowy Inspektor Pracy w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. Organ odwoławczy prawne aspekty powołanego przez stronę porozumienia z dnia [...] 2001 r. Wskazał, że zostało ono zawarte pod warunkiem zawieszającym, który się nie ziścił, gdyż pracodawca nie wypłacił pracownikom wszystkich należności przewidzianych w porozumieniu. Ponieważ miał to uczynić do [...] 2001 r. to upływ tego terminu powoduje, że nie ma już możliwości zaistnienia warunku znoszącego zawieszenie. Tym samym nie może nastąpić skutek w postaci zrzeczenia się roszczeń finansowych oraz zmiany warunków pracy i płacy. Ponadto zawarte w porozumieniu oświadczenie woli pracowników jest w świetle art. 84 Kodeksu pracy nieważne, gdyż zrzekli się w nim wynagrodzeń już nabytych. Nieważność porozumienia wyraża się również w zmianie ustawowych terminów wymagalności świadczeń pracowniczych. W tym stanie rzeczy wydanie nakazu było prawidłowe, podobnie jak nadanie mu rygoru natychmiastowej wykonalności. W skardze pracodawca wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 9 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz art. 108 kpa. Skarżący podniósł w szczególności, że brak było podstaw do uznania, że tzw. 13-tki za lata 2000 – 2002 są albo należnym wynagrodzeniem, albo świadczeniem przysługującym, w rozumieniu wskazanego art. 9 pkt 2a. Okoliczność ta jest sporna i winna być rozstrzygnięta przed sądem powszechnym. Skarżący ponownie zakwestionował też nadanie nakazowi rygoru natychmiastowej wykonalności. W końcu powołał się na zawisłe przed Sądem Rejonowym w G. sprawy dotyczące uprawnień pracowników skarżącego do przedmiotowych świadczeń pieniężnych. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie sądowej skarżący podniósł, że część spraw sądowych została zakończona wyrokami zasądzającymi wynagrodzenie roczne na rzecz pracowników. Natomiast pełnomocnik organu odwoławczego nie był w stanie udzielić informacji co do tego, należności których pracowników wymienionych w nakazie są przedmiotem postępowań sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Przeprowadzona sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie pozwala na jej zaakceptowanie. Należy bowiem stwierdzić, że z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa organ odwoławczy nie wyjaśnił należycie, czy i w jakim zakresie spełnione zostały przesłanki do wydania nakazu opartego na przepisie art. 9 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Przepis ten rozszerzył kompetencje tej Inspekcji o orzekanie w formie decyzji administracyjnej o obowiązku wypłaty wynagrodzenia za pracę i innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Przepis ten należy jednak interpretować w sposób nie powodujący kolizji z normami konstytucyjnymi i całym systemem prawa, ustanawiającym zasadę podziału władzy i sądowego wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie zaś z art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy z zakresu prawa pracy zaliczone zostały do spraw cywilnych, do rozpoznawania których powołane są sądy powszechne o ile nie są przekazane do właściwości innych organów ( art. 2 kpc ) Przepis art. 262 Kodeksu Pracy wprost podaje sądom powszechnym – sądom pracy spory o roszczenia ze stosunku pracy, obejmujące oczywiście również sprawy o wynagrodzenia i inne należności wynikające ze stosunku pracy. Zasadnicza kognicja sądów powszechnych w powyższym zakresie wpływa na granice kompetencji organów Inspekcji Pracy stosujących art. 9 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Tutejszy Sąd stoi na stanowisku, że w przypadku zawiśnięcia sądowego sporu między pracodawcą a pracownikiem, do czasu zakończenia tego sporu organy PIP nie mogą rozstrzygać o obowiązku wypłaty przez pracodawcę należności objętych tym sporem, a w konsekwencji do wydania nakazu na podstawie art. 9 pkt 2a cyt. ustawy. Tymi względami chyba kierował się też organ I instancji, który w wydanym nakazie nie ujął pracowników pozostających w sądowym sporze ze skarżącym, co wynika z "opinii" sporządzonej w związku z odwołaniem. Natomiast organ odwoławczy pominął tę okoliczność, czym naruszył ostatnio wymieniony przepis. Organ ten jest przy tym zobowiązany rozpatrzeć sprawę w całym zakresie niejako "na nowo", a zatem winien był zaktualizować ustalenia odnośnie tego, w stosunku do których toczy się postępowanie przed sądem powszechnym. Jak już wyżej wywiedziono jest to ustalenie istotne dla oceny, czy określone świadczenie może być uznane za "należne" w rozumieniu cyt. art. 9 pkt 2a. Skarżący przedłożył przy tym wyroki świadczące o tym, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji takie postępowania sądowe się toczyły. Zachodzi zatem konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy celem jej wyjaśnienia w omówionym zakresie. Zwrócić jednocześnie należy uwagę jeszcze na uchybienie organu odwoławczego. Mianowicie w uzasadnieniu decyzji zamieścił wykazy pracowników, nie pokrywające się z wykazami zawartymi w nakazie organu I instancji. Powoduje to wewnętrzną sprzeczność zaskarżonej decyzji, która przecież utrzymała w całości w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Z drugiej strony za bezprzedmiotowe należy uznać zarzuty skargi odnośnie rygoru natychmiastowej wykonalności, bowiem rygor ten dotyczy wyłącznie decyzji I instancji i obowiązuje jedynie do czasu wydania decyzji przez organ odwoławczy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 i art. 205 § 2 oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.