IV SA/Gl 405/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego dla poszkodowanych w wyniku powodzi oddala skargę. Wnioskiem z dnia 21 listopada 2012 r. J. D. domagała się udzielenia pomocy "jako odszkodowania wyniku powodzi w maju 2010 r." (cytat). Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy K. odmówił przyznania wnioskodawczyni zasiłku celowego specjalnego dla poszkodowanych w wyniku powodzi z maja 2010 r. Zdaniem organu, brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem w momencie wystąpienia powodzi strona nie zgłaszała do Gminnego Centrum Zarządzania Kryzysowego podtopienia swojej posesji. Organ ustalił, że strona dysponuje dochodem w wysokości 691,25 zł. miesięcznie, który przekracza ustawowe kryterium wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej kwotę 542 zł., w rozumieniu art. 6 pkt 10 ustawy z dnia 12 marca 2009 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), a jej warunki mieszkaniowe są złe, mieszkanie jest zaniedbane i wymaga remontu. Dodatkowo, gruntowna przebudowa domu nie mieści się w możliwościach finansowych organu zwłaszcza, że z ograniczonych środków wypłacane są zasiłki celowe dla znacznej i ciągle rosnącej liczby podopiecznych. W odwołaniu strona podniosła, że w maju 2010 r. jej dom był podtopiony, a jego uszkodzenia wystąpiły w zimie i polegają na odkształceniu ścian, odpadaniu tynku i pojawieniu się otworów. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia i wnioski organu pierwszej instancji uznając, że brak jest podstaw do przyjęcia, by strona poniosła straty w wyniku powodzi, co wyklucza zastosowania w sprawie skorzystania z art. 40 ust. 1 i 3, jak i art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Dodatkowo, z dokumentacji będącej w posiadaniu organu pomocy społecznej, tj. inspektora ds. obrony cywilnej i wojskowości z dnia 13 września 2012 r. oraz z zaświadczenia członków Gminnej Komisji ds. szacowania szkód powodziowych w budynkach mieszkalnych na terenie gminy K.z dnia [...]r., nie wynika by powodzią została objęta miejscowość R., w której znajduje się dom odwołującej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła, że nie otrzymała środków na wykonanie opinii technicznej w sprawie uszkodzeń swojego domu, które pochodzą z podtopienia w maju 2010 r. Zdaniem skarżącej, jej dom ucierpiał najbardziej, a pomoc była udzielana w tajemnicy osobom o wiele mniej poszkodowanym niż ona. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne mogą w razie uznania kontrolowanego aktu za wadliwy, w rozumieniu przywołanych przepisów, uchylić ten akt lub stwierdzić jego nieważność. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. o odmowie przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego specjalnego dla poszkodowanych w wyniku powodzi z maja 2010 r. Kontrolowana decyzja wydana została na gruncie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie:"ustawa o pomocy społecznej". Zauważyć na wstępie przyjdzie, iż przy rozstrzyganiu o zasadności wniosku w kwestii przyznania wsparcia w formie zasiłku celowego (celowego specjalnego) celem organu jest umożliwienie osobom potrzebującym życia w warunkach odpowiadających godności człowieka poprzez zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej, a sytuacja wnioskującego oceniana być powinna każdorazowo, jako indywidualny przypadek. W tym przypadku organ ocenia całokształt sytuacji strony, mającej wpływ na zakres zaspokojenia zgłoszonych przez nią potrzeb, w tym wiek, stan zdrowia, możliwości zarobkowania, wysokość uzyskiwanych dochodów itp., uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków. Należy podkreślić, iż na gruncie obowiązującego prawa pomoc społeczna ukierunkowana jest na subsydiarność środków społecznych, które uruchamiane być powinny tylko wówczas, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji we własnym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2007 r. o sygn. akt I OSK 1851/06, nie publ.). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotne jest, iż zaskarżona decyzja, jako oparta na uznaniu administracyjnym, dlatego podlega ograniczonej kontroli sądowej, która sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r. o sygn. akt SA/Sz 2548/00 - dostępny w internetowej Bazie Orzeczeń NSA). Dodatkowo na decyzję organu mają wpływ zasady ogólne, wyrażone w treści art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu, organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie prawidłowo wypełniły dyspozycje wskazanych wyżej przepisów, podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego i nie przekraczając granic uznania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących jej sytuacji należy stwierdzić, że organy orzekające zbadały, czy w sprawie występują przesłanki określone w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Takie świadczenie należy traktować jako pomoc szczególną, ukierunkowaną na konkretny cel z zakresu pomocy społecznej. W ocenie Sądu pojęcie szczególnie uzasadnionego przypadku należy traktować bardzo wąsko i odnosić do zaspokajania wyłącznie podstawowych potrzeb bytowych. Wąskie ujęcie "szczególnych przypadków" uzasadnia również fakt, że ustawodawca nie uzależnił przyznania świadczenia na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej od kryterium dochodowego. Jest to więc świadczenie o charakterze szczególnym, wyjątkowym, związanym z pewnymi nadzwyczajnymi okolicznościami (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 49/11 - dostępny w internetowej Bazie Orzeczeń NSA). Co prawda skarżąca powołuje się na powódź, czym wskazuje na żądanie udzielenia pomocy w oparciu o art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, mówiący o klęsce żywiołowej, do kategorii której powódź się zalicza, jednakże w istocie powołuje się ona na szkody jakie powstały dopiero na skutek zimy po podtopieniu, a to można ewentualnie kwalifikować jako zdarzenie losowe z art. 40 ust. 1 tej samej ustawy. Kwestia zakwalifikowania sprawy do któregoś z tych przepisów nie ma jednak zasadniczego znaczenia w tej sprawie. Mianowicie na cele usuwania skutków powodzi z miesiąca maja 2010 r. przeznaczone były specjalne fundusze, których przyznawanie następowało w oparciu o ustalenia komisji ds. szkód powodziowych, dokonywane bezpośrednio po wystąpieniu powodzi. Skarżąca w tym czasie nie zgłaszała wystąpienia jakichkolwiek szkód na jej posesji. Natomiast występowanie z takim żądaniem dopiero po 2 latach od powodzi wyklucza skorzystanie przez skarżącą ze wspomnianych specjalnych funduszy. W tym miejscu zaakcentować przyjdzie, że nawet w przypadku normatywnie określonego programu pomocy dla rodzin rolniczych poszkodowanych przez powódź w 2010 r. przewidziane było składanie wniosków tylko do dnia 30 września 2010 r. (por. § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. - Dz. U. nr 132, poz. 889). Tymczasem nie ulega wątpliwości, że skarżąca posiada stały dochód, natomiast pomoc społeczna powinna być przede wszystkim kierowana do osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji materialnej, które np. nie posiadają w ogóle żadnych dochodów, czyli bez udzielonej pomocy nie mogłyby samodzielnie egzystować. Pomimo, że bezspornie sytuacja skarżącej jest trudna, to nie należy także tracić z pola widzenia faktu, że celem pomocy społecznej nie jest zastąpienie stron w uzyskiwaniu dochodów i zaspokajanie wszelkich ich potrzeb, a jedynie pomoc w tym zakresie (art. 2 ust. 1 ustawy). Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy, Sąd podzielił przyjętą przez organy obu instancji argumentację, gdyż w toku postępowania administracyjnego zebrano wyczerpująco materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty, nadto prawidłowo go oceniono, uzasadniając przy tym w sposób przekonywujący zajęte w sprawie stanowisko. Tym samym zaskarżona decyzja, jako oparta jest na ustalonych w sprawie faktach nie narusza zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, jak również nie stwierdzono w niej żadnych innych uchybień, których istnienie Sąd powinien uwzględnić z urzędu. Wydając rozstrzygnięcie organy miały na uwadze okoliczności sprawy istniejące po stronie skarżącej, jak również uwzględniające cele i możliwości pomocy społecznej. Zaakcentować też jeszcze raz przyjdzie ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to, oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia, (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2002 r. o sygn. akt: II SA/Gd 4332/01, publ. Lex 77665; z 21 grudnia 2005 r. o sygn. akt I OSK 658/05, publ. Lex nr 502005). W tym stanie rzeczy, w stanowisku organów orzekających w sprawie, nie można dostrzec przekroczenia granic uznania administracyjnego, ani innych naruszeń prawa, które mogłyby prowadzić do zakwestionowania zaskarżonej decyzji. Z tego powodu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.