IV SA/Gl 414/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 2351, art. 2352 ustawy Kodeks pracy oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie stwierdził u J.R. choroby zawodowej pylicy płuc wymienionej w poz. 3/2 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji organ ten stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – pylicy płuc. Rozstrzygnięcie takie podjęte zostało na podstawie orzeczenia nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wystawionego przez Przychodnię Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., przy równoczesnym uznaniu, że strona pracowała w narażeniu na powstanie tego schorzenia. W dalszej części uzasadnienia organ ten zaznaczył, że podstawą rozpoznania pylicy płuc są zmiany stwierdzone w pełnowymiarowym zdjęciu radiologicznym klatki piersiowej ocenione zgodnie z klasyfikacją Międzynarodowej Organizacji Pracy, natomiast przeprowadzone badania nie potwierdziły występowania zmian odpowiadających tej klasyfikacji. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J.R., który wniósł odwołanie do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. W odwołaniu tym wystąpił o ponowne rozpatrzenie jego wniosku, jak również podkreślił, że nie czuje się dobrze i stale ma kłopoty z oddychaniem oraz wymaga ustawicznego leczenia przez lekarza pulmonologa. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania oraz przybliżył motywy, którymi kierował się organ pierwszej instancji podejmujący kwestionowaną decyzję, a następnie przytoczono przepisy prawa warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej. W tej części uzasadnienia organ ten zwrócił uwagę na konieczność występowania związku przyczynowego między warunkami pracy, a stwierdzoną przez lekarzy orzeczników chorobą. Odnosząc się do kwestii związanej z wykonywaniem pracy w narażeniu na powstanie przedmiotowej choroby organ ten stwierdził, że strona pracowała w takich warunkach, ponieważ narażona była na pył węglowo-krzemowy, jak również wykonywała prace pomocy dołowej oraz jako cieśla ruchowy pod ziemią. W dalszej części uzasadnienia przybliżono orzeczenia obu placówek medycznych wypowiadających się w sprawie, a w szczególności orzeczenie [...] Ośrodka Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy w K. z dnia [...] r. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. Podkreślono, że w następstwie przeprowadzonych badań nie stwierdzono zmian radiologicznych uzasadniających rozpoznanie pylicy płuc. Organ odwoławczy zaakcentował, że podstawą rozpoznania klinicznego pylicy płuc jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu RTG klatki piersiowej w pozycji tylno-przedniej zmian ogniskowych w płucach mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. W podsumowaniu zauważono, że pomimo zatrudnienia w warunkach stwarzających ryzyko wystąpienia pylicy płuc lekarze orzecznicy obu placówek medycznych nie rozpoznali u strony pylicy płuc pochodzenia zawodowego. W konkluzji swojego stanowiska organ ten podkreślił, że postępowanie prowadzone było w oparciu o postanowienia rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r., jak również w sprawie tej wypowiedzieli się orzecznicy obu placówek medycznych. Nadto zaznaczono, że badanie wykonane przez placówkę nieuprawnioną do wypowiadania się w sprawie choroby zawodowej nie może być brane pod uwagę i stanowić podstawy kwestionowania orzeczeń uprawnionych placówek. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł J.R., uznając decyzję organu odwoławczego za krzywdzącą. W skardze tej ponownie podkreślił, że praca w warunkach szkodliwych jest główną przyczyną jego choroby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt IV SA/GL 1005/11 uwzględnił wniesioną skargę i uchylił decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu wyroku Sąd ten wskazał, że przedmiotowe rozstrzygnięcie oparte zostało na orzeczeniach uprawnionych placówek medycznych, które wypowiadały się w sprawie i zamieściły stwierdzenia, że brak jest u badanego zmian radiologicznych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej zgodnie z klasyfikacją Międzynarodowego Biura Pracy, jednocześnie nie dokonano opisów wykonanych zdjęć rentgenowskich, nie opisano zaobserwowanych zmian i nie nadano im nazw przyjętych w stosunku do standardowych zdjęć RTG, a tym samym żadne z tych orzeczeń nie odpowiada wymogom wynikającym z postanowień art. 84 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wskazanego wyroku podniesiono, że powołując się na powyższą klasyfikację lekarze orzecznicy wskazać powinni, w jaki sposób zgodnie z nią, zakwalifikowali do właściwej kategorii zaobserwowane u skarżącego zmiany. Dodatkowo zobowiązani byli do wskazania z jakich przyczyn nie można tych zmian zdiagnozować jako pylica płuc. Nadto w uzasadnieniu tego wyroku podniesiono naruszenie przez organy administracji postanowień art. 7 i art. 77 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 11 tego aktu. W podsumowaniu zamieszczono stwierdzenie, iż rolą organu będzie więc uzyskanie takiego orzeczenia lekarskiego, które odniesie się do dokumentacji medycznej przedstawionej przez skarżącego w toku postępowania, jako że stanowi ona dowód w sprawie, a także, które zawierać będzie uzasadnienie wyjaśniające z jakiego względu, z powołaniem na wiedzę medyczną stwierdzone u badanego objawy nie mogą uchodzić za charakterystyczne objawy pylicy płuc, nie odpowiadają jednostce chorobowej zamieszczonej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania oraz przybliżył motywy, którymi kierował się organ pierwszej instancji podejmujący kwestionowaną decyzję. Istotne miejsce w uzasadnieniu zajęło przedstawienie stanowiska sądu administracyjnego wyrażonego w wyżej wymienionym wyroku. W szczególności zwrócono uwagę na nałożone na organy administracji obowiązki w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, w tym na zawartość orzeczeń wypowiadających się w sprawie placówek medycznych. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił okresy zatrudnienia strony i stwierdził, że pracowała ona w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej. Następnie przywołany organ skupił się na orzeczeniach obu wypowiadających się w sprawie placówek medycznych, przy czym w pierwszej kolejności zaprezentował orzeczenia podejmowane w ramach pierwszego postępowania dowodowego, a następnie zaprezentowano orzeczenia uzupełniające [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] r. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. W obu opiniach uzupełniających lekarze orzecznicy ponownie nie rozpoznali u strony choroby zawodowej – pylicy płuc górników kopalń. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zamieścił stanowiska prezentowane przez obie placówki medyczne, jak również wskazał na wymogi, jakie muszą być spełnione, aby na zdjęciach RTG rozpoznano przedmiotową chorobę zawodową. Przeprowadzone badania jak również zestawienie ich z klasyfikacją radiologiczną pylic przyjętą przez Międzynarodowe Biuro Pracy wraz z rewizjami dokonanymi w 2000 r. i w 2011 r. nie dały podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W konkluzji organ stwierdził, że pomimo pracy w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej lekarze orzecznicy nie stwierdzili zagęszczeń ogniskowych odpowiadających efektom oddziaływania pyłów zwłókniających upoważniających bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem do rozpoznania u strony choroby zawodowej. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy zaznaczył, iż proces pylicy przebiega powoli i w przypadku rozpoznania u strony tego schorzenia będzie mogła wystąpić ze stosownym wnioskiem. Nadto ponownie przypomniano główne ustalenia poczynione w ramach przeprowadzonego postępowania. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie przedstawić stan prawny jaki stanowił podstawę do podjęcia rozstrzygnięć przez organy administracji w sprawie. Stosownie do postanowień art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W świetle powyższego przepisu z chorobą zawodową spotykamy się jedynie wówczas, gdy wystąpi związek przyczynowo-skutkowy między zdiagnozowaną chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych a "narażeniem zawodowym", czyli występowaniem szkodliwych dla zdrowia czynników w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tym samym rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, bez występowania narażenia zawodowego, oznaczać będzie, że dana choroba nie została spowodowana czynnikami występującymi w środowisku pracy i nie będzie mogła być uznana za chorobę zawodową. Analogiczne rozstrzygnięcie zapadnie także wówczas, gdy pomimo rozpoznania schorzenia odpowiadającego chorobie zawodowej oraz zatrudnienia w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby uprawnione placówki medyczne wskażą w sposób nie budzący wątpliwości inne powody schorzenia niż związane z wykonywaniem pracy w warunkach narażenia. Dodatkowo przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, iż spełnianie norm przewidzianych przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy nie jest równoznaczne z tym, że praca na określonym stanowisku nie jest wykonywana w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej, ponieważ szereg schorzeń związanych jest z osobniczymi uwarunkowaniami, które powodują, że występująca u danej osoby choroba uznana zostanie za chorobę zawodową. Nadto w rozpatrywanej sprawie istotną rolę odgrywa fakt, iż wyrokiem z 5 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sygn. akt IV SA/GL 1005/11 uchylił decyzję organu odwoławczego i wskazał w nim, że powołując się na klasyfikację Międzynarodowego Biura Pracy lekarze orzecznicy wskazać powinni, w jaki sposób zgodnie z nią, zakwalifikowali do właściwej kategorii zaobserwowane u skarżącego zmiany, jak również z jakich przyczyn nie można tych zmian zdiagnozować jako pylica płuc. Z uwagi na treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powyższy wyrok jest wiążący dla składu orzekającego w niniejszej sprawie i przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności należy odnieść się do wskazań w nim zamieszczonych oraz przeprowadzić weryfikację działań podjętych przez organ odwoławczy w kontekście jego postanowień. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych organ odwoławczy zwrócił się do [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. o ponowne wypowiedzenie się w sprawie i wskazany Ośrodek orzeczeniem z dnia [...] r. podtrzymał wcześniej sporządzoną opinię. W motywach tego orzeczenia w sposób jednoznaczny wskazano, odwołując się do Międzynarodowej Klasyfikacji Zdjęć Radiologicznych Pylicy opracowanej przez Międzynarodowe Biuro Pracy, że w przypadku skarżącego brak jest podstaw do rozpoznania pylicy płuc. Opinię uzupełniającą w ramach prowadzonego postępowania sporządził Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który w orzeczeniu z dnia [...] r. nie rozpoznał u skarżącego choroby zawodowej. Na podkreślenie zasługuje to, że w motywach tego orzeczenia przybliżono w sposób pogłębiony metodologię prowadzonych badań, jak również akcentowano brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Przedstawione powyżej działania organu odwoławczego dokonane po uchyleniu jego pierwszego rozstrzygnięcia wskazują na to, że organ ten wystąpił do uprawnionych placówek medycznych o sporządzenie opinii uzupełniających w kierunku wskazanym w przywoływanym powyżej wyroku tutejszego Sądu. W świetle powyższego przyjdzie uznać, że organ ten we wskazanym zakresie wypełnił ciążący na nim obowiązek wynikający z postanowień art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do rozważenia pozostaje zatem, czy wskazany organ uzyskał opinie odpowiednich placówek medycznych odpowiadające wymogom określonym w przywołanym powyżej wyroku, a nadto czy zawierają one wyczerpujące uzasadnienie występujących u skarżącego objawów wyjaśniając czy nie są one objawami choroby zawodowej pylicy płuc. Przeprowadzona pod tym kątem analiza obu przywołanych powyżej opinii pozwala uznać, że o ile w pierwszym orzeczeniu wskazano jedynie, że na podstawie oceny aktualnego zdjęcia rtg klatki piersiowej nie stwierdzono zmian radiologicznych, regularnych, okrągłych o odpowiedniej gęstości uzasadniających rozpoznanie pylicy płuc, o tyle w orzeczeniu placówki odwoławczej w sposób pogłębiony odniesiono się do oceny zdjęć stanowiących podstawę podejmowanego rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że ocena ta sporządzona została w taki sposób, że uwzględnia również zmiany klasyfikacji radiologicznej pylic dokonanej w 2010 r. i w 2011 r. W konkluzji tej części rozważań przyjdzie uznać, że także ten aspekt wymogów sformułowanych w powyższym wyroku został dopełniony. Zatem przyjąć należy, że organ odwoławczy w sposób właściwy przeprowadził zalecone postępowanie dowodowe. Tym samym sformułowany w skardze zarzut pominięcia wskazań zamieszczonych w przywołanym wyroku tutejszego Sądu nie może być uwzględniony. Podkreślić należy, że w skardze pełnomocnik skarżącego nie wymienił elementów wynikających z uzasadnienia wyroku, a pominiętych przez organ odwoławczy. Zatem zamieszczenie w skardze ogólnego stwierdzenia o pominięciu wskazań zamieszczonych w wyroku sądu administracyjnego nie może być uwzględnione. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że nowa decyzja jest w swej treści taka sama jak ta, która została przez Sąd uchylona. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że we wskazanym wyroku nie można było zamieścić stwierdzenia nakazującego rozpoznanie choroby zawodowej. W wyroku tym wskazano na występujące uchybienia o charakterze procesowym i nakazano ich usunięcie, natomiast rodzaj rozstrzygnięcia pozostawiony został organowi odwoławczemu, bez przesądzania jego treści. Zatem w tym zakresie organ ten nie był zobligowany do wydania decyzji stwierdzającej występowanie u skarżącego choroby zawodowej. W przywołanej skardze zarzucono organom administracji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuprawnionym przyjęciu, że dolegające skarżącemu schorzenie nie jest pylicą płuc, mimo że na fakt występowania tego schorzenia wskazuje dokumentacja medyczna. Sygnalizowany błąd także nie może być uwzględniony, ponieważ organy administracji nie kwestionują tego, że skarżący pracował w warunkach narażenia na powstanie przedmiotowej choroby, jednakże dla jej rozpoznania niezbędne jest wypowiedzenie się uprawnionych placówek medycznych i w rozpatrywanej sprawie placówki takie wypowiedziały się. Jak było to już podnoszone obie placówki medyczne nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych. Tym samym także i ten zarzut skarżącego nie może być uwzględniony, ponieważ pozostaje on w opozycji do opinii sporządzonych przez uprawnione placówki medyczne. Podkreślić należy, że dla organów wypowiadających się w sprawie kluczowe znaczenie posiadają opinie uprawnionych placówek medycznych, natomiast dokumentacja pochodząca od osoby ubiegającej się o rozpoznanie u niej choroby zawodowej ma znaczenie jedynie na etapie diagnostyki medycznej przed uprawnionymi placówkami orzeczniczymi, natomiast organy administracji publicznej obowiązane są do kierowania się treścią przedmiotowych orzeczeń. Przeprowadzona z urzędu przez tutejszy Sąd kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i prawa materialnego w stopniu, który upoważniałby do uwzględnienia wniesionej skargi. Podkreślić przyjdzie, że Sąd nie będąc związany granicami skargi we własnym zakresie przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W następstwie tych działań nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również nie dostrzeżono uchybień w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, które uzasadniałyby uwzględnienie wniesionej skargi. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie działania organów administracji w tym zakresie nie naruszały obowiązujących unormowań prawnych, ponieważ analiza obu orzeczeń wypowiadających się w sprawie placówek medycznych prowadzi do wniosku, że oba orzeczenia są praktycznie jednobrzmiące. Z ich treści nie wynikają rozbieżności, a wnioski są identyczne. Zatem brak jest podstaw do uznania ewentualnego naruszenia przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. W konkluzji przeprowadzonych rozważań przyjdzie uznać, że zarzuty skarżącego nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym oraz nie mają umocowania w przepisach prawa. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. sw