IV SA/Gl 430/10

WyrokWSA w Gliwicach2011-05-09

Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kalaga - Gajewska, Teresa Kurcyusz - Furmanik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dochód małżonka, z którym osoba ubiegająca się o zasiłek rodzinny nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego i z którym orzeczono rozdzielność majątkową, powinien być wliczany do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego?
Ratio decidendi
Dochód małżonka, z którym osoba ubiegająca się o zasiłek rodzinny nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego i z którym orzeczono rozdzielność majątkową, powinien być wliczany do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego. Ustawa o świadczeniach rodzinnych definiuje rodzinę i dochód rodziny w sposób prawny, uwzględniając status prawny małżonków, a nie ich faktyczne relacje czy wspólne gospodarowanie. Dopiero prawomocnie orzeczona separacja może mieć wpływ na te uprawnienia.
Stan faktyczny
A.R. złożył wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego na córkę A.R. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczeń, wliczając do dochodu rodziny dochody żony wnioskodawcy, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego i która ma orzeczoną rozdzielność majątkową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A.R., uznając, że dochód żony powinien być wliczony do dochodu rodziny.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2011 r. sprawy ze skargi A.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. A.R. domagał się przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko A. R. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011. We wniosku podał, że w skład rodziny wchodzą: wnioskodawca, M.W. i ich wspólna córka A. R. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., odmówił wnioskodawcy – A.R. prawa do zasiłku rodzinnego na A.R. i jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia przez nią roku szkolnego 2010/2011. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił art. 6, art. 8, art. 20 w związku z art. 3 pkt 11, art. 32 ust. 2 i art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił sposób obliczenia dochodu rodziny wnioskodawcy za rok 2008, z którego wynika, że w skład rodziny wchodzą: wnioskodawca, M.W.- konkubina, A.R.- córka ze związku z M. W. oraz ze względu na fakt, że wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim z J. R., obliczając dochód rodziny, wliczono także dochód żony – J.R. oraz pełnoletniego syna – K.R., pomimo, iż wnioskodawca oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem. Organ wskazał, iż postąpił tak w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz orzeczenia sądowe między innymi: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2005 r. o sygn. akt I OSK 150/05; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2008 r. o sygn. akt I OSK 672/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 września 2007 r. o sygn. akt IV SA/Wr 178/07. Dalej podał, że powyższe wyroki potwierdzają, iż ustawodawca w przepisach ustawy "za istotny uznał status prawny osoby wnioskującej a nie sytuację faktyczną, w jakiej się ona znajduje". Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim nie pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym stanowią nadal rodzinę w rozumieniu przepisów cytowanej ustawy, co oznacza to, iż ustalając dochód rodziny należy uwzględnić również dochód małżonków nie zamieszkujących wspólnie. Organ podał, że dochód (netto) rodziny potwierdzony zaświadczeniami pełnoletnich członków rodziny wyniósł [...] -zł. Nadto dodał, iż w oparciu o przedstawione dokumenty potwierdzające utratę dochodu pochodzącego z zatrudnienia na umowę o pracę żony wnioskodawcy J.R. w [...] w Z., umowę zlecenie w [...] oraz zatrudnienie konkubiny M.W. na umowę o pracę w "A" i "B", odliczono od dochodu rodziny łączną kwotę [...] -zł, zatem pozostała kwota [...] -zł stanowi roczny dochód rodziny. Na podstawie oświadczenia wnioskodawcy i zgromadzonych dokumentów ustalono, że rodzina uzyskała dochód po 2008r., w związku z podjęciem przez konkubinę – M. W. pracy w "B" od dnia 1 czerwca 2009 r. Dochód za pierwszy pełny miesiąc pracy M.W., tj. czerwiec 2009 r. wyniósł (netto) [...] –zł., który doliczono do dochodu rodziny. Wyżej podaną kwotę dochodu za 2008 r., tj. [...] –zł. podzielono przez 12 miesięcy i dodano kwotę [...] –zł. (dochód uzyskany w 2009 r. przez M.W.), wówczas otrzymano łącznie dochód w wysokości [...] –zł., który podzielono przez liczbę (5) członków rodziny. Z dokonanych obliczeń wynika, iż miesięcznie na jednego członka rodziny, przypada kwota [...] -zł. Wskazano również, iż rozpatrzono wniosek strony z uwzględnieniem art. 5 ust. 3 ustawy, jednakże pomimo tego, że w poprzednim okresie zasiłkowym była strona uprawniona do zasiłku rodzinnego, to kwota przekroczenia jest wyższa od najniższego zasiłku rodzinnego, co spowodowało odmowę przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko wnioskodawcy – A.R. Od tej decyzji odwołanie wniósł A.R. wyrażając niezadowolenie z treści otrzymanego rozstrzygnięcia. Stwierdził, iż żąda pozytywnej decyzji przyznającej zasiłek rodzinny z wnioskowanym dodatkiem "wraz z ustalonymi odsetkami". Nie zgadza się z tym, iż wzięto pod uwagę dochód jego żony z którą nie ma wspólności majątkowej, bowiem została ona zniesiona sądownie, jak też nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Dodał, że córka A. R. pochodzi ze związku z M.W. a nie z J.R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wskazało, że zasady przyznawania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego reguluje treść art. 6 ust.1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy. Z powołanych przepisów wynika, że zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,- zł. (w przypadku osoby niepełnosprawnej w rodzinie 583,- zł.). Przez dochód rodziny, w myśl art. 3 pkt 2 ustawy, rozumie się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Natomiast w myśl art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniająca daną rodzinę lub osobę ucząca się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. W myśl art. 3 pkt 23 ustawy przez utratę dochodu rozumie się utratę dochodu spowodowaną: -uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego; -utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych; -utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło; -utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego; -wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Z kolei, w myśl art. 3 pkt 24 ustawy, przez uzyskanie dochodu rozumie się uzyskanie dochodu spowodowane: -zakończeniem urlopu wychowawczego; -uzyskaniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych; -uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło; -uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawa gospodarstwa rolnego; -rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej. W myśl art. 8 ustawy do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu urodzenia dziecka, opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, samotnego wychowywania dziecka, wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Jednakże dodatki mogą zostać przyznane o ile osoba posiada prawo do zasiłku rodzinnego. Zgodnie z § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm. ), w przypadku, gdy członek rodziny osiąga dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne, pomniejszającą dochód członka rodziny, oblicza się według wzoru: S = Sp (P - Sus), gdzie znaczenie poszczególnych symboli jest następujące: S - składka na ubezpieczenie zdrowotne wyrażona w złotych, Sp - stopa procentowa składki na ubezpieczenie zdrowotne, P - przychód wyrażony w złotych, a Sus - składka na ubezpieczenia społeczne wyrażona w złotych. Z kolei w myśl § 18 ust.1 powołanego rozporządzenia, w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Kolegium odnosząc się do kwestii dochodu rodziny stwierdziło, że w zakresie dochodu uzyskanego w 2008 r. przez M.W., odliczenia od dochodu wyniosły [...] -zł. Dochód roczny uzyskany w 2008 r. przez M.W., po odliczeniach wyniósł [...] -zł. Natomiast w zakresie dochodu uzyskanego w 2008 r. przez J. R., odliczenia od dochodu wyniosły [...] -zł. Dochód roczny uzyskany w 2008 r. po odliczeniach wyniósł [...] -zł. Łącznie dochód rodziny wyniósł [...] -zł. a miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] -zł. Od dochodu miesięcznego rodziny należało odjąć dochód utracony miesięcznie przez M.W. z "A" w kwocie [...] –zł. i dochód utracony z "B" w kwocie [...] -zł. Łącznie dochód utracony przez M.W. wyniósł [...] -zł. (miesięcznie) oraz dochód utracony miesięcznie przez J. R. ze [...] w kwocie [...] -zł. i z [...] (umowa zlecenie) w kwocie [...] -zł. Łącznie dochód utracony przez J.R. wyniósł [...] -zł. (miesięcznie). Ogółem dochód utracony rodziny wyniósł [...] -zł. (miesięcznie). Od dochodu miesięcznego rodziny (ogółem) [...] -zł. należy odjąć dochód utracony miesięcznie (ogółem) [...] -zł., wówczas kwota dochodu (miesięcznego) rodziny R. wyniosła [...] -zł. ([...] -zł. - [...] -zł.) i doliczyć dochód uzyskany (miesięczny) w wysokości [...] -zł. (netto) przez M. W. w 2009 r. u pracodawcy "B" Zatem miesięczny dochód rodziny w 2008 r. wyniósł [...] -zł., a miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł odpowiednio [...] -zł. ([...] -zł. : 5). Tymczasem, najniższy zasiłek rodzinny wynosi aktualnie [...] zł., a przekroczenie dochodu na osobę wynosi odpowiednio [...] -zł. Różnica pomiędzy dochodem rodziny osiągniętym w 2008 r. w przeliczeniu na osobę w rodzinie, a dopuszczalnym przekroczeniem jest wyższa niż najniższa kwota zasiłku rodzinnego ustalona na okres od [...]r. do [...]r., tj. [...] –zł. miesięcznie. Wobec tego w sytuacji odwołującego nie znajduje zastosowania wyjątek określony w art. 5 ust. 3 ustawy. Dlatego zasiłek rodzinny na okres zasiłkowy 2009/2010, a w konsekwencji i żądany do niego dodatek mu nie przysługują, bowiem dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują wyłącznie osobie uprawnionej do zasiłku rodzinnego. Odnosząc się do treści odwołania, Kolegium wyjaśniło, iż przy ocenie czy strona spełnia warunki ustawowe do otrzymania świadczenia rodzinnego brany jest pod uwagę stan faktyczny sprawy istniejący w dacie orzekania, w szczególności skład rodziny istniejący w tym czasie. W dacie orzekania odwołujący jest żonaty. Zatem do składu rodziny winna być wliczona również jego żona, a przy ustalaniu sytuacji dochodowej rodziny również dochód żony (niezależnie od tego czy strona deklaruje prowadzenie wobec żony odrębnego gospodarstwa domowego i czy nie posiada z nią wspólność majątkową). Kolegium zaznaczyło, że ustalenie dochodu rodziny z 2008 r. skutkuje na ustalenie uprawnień do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2009/2010. Jednocześnie ustosunkowując się do zarzutu, iż MOPR w Z. zignorował wcześniejsze "postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 2009 r.". Kolegium wskazało, iż obecne postępowanie prowadzone jest przez organ pierwszej instancji od początku na podstawie nowego wniosku, a tym samym w tym postępowaniu organ nie jest związany wcześniejszymi swoimi orzeczeniami chociażby z tego powodu, że w międzyczasie mogła nastąpić zmiana przepisów prawa lub zmiana poglądów organów administracji lub sądów administracyjnych na określone kwestie. Takowe zdarzenie miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Po okresie wahań, co do interpretacji pojęcia dochodu, obecnie ukształtowała się jednolita linia orzecznicza, z której to wynika, iż w wypadku, gdy sąd nie orzekł o rozwiązaniu związku małżeńskiego, to do dochodu uwzględnianego przy orzekaniu w sprawie świadczenia rodzinnego zalicza się również dochód drugiego małżonka. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.R. wyraził swoje niezadowolenie z powyższej decyzji, podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu. Argumentował, że przepisy prawa regulujące zasady przyznawania świadczeń nie mogą pozwalać na zaliczanie do dochodu również dochodu żony skarżącego, bowiem przez rodzinę nie jest on faktycznie uzyskiwany. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w motywach zakwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa materialnego i procesowego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi (stosownie do art. 134 p.p.s.a.), uznał iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. W myśl przepisu art. 2 pkt 1 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Jak wynika z treści art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny ma charakter świadczenia socjalnego, gdyż ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i uprawnionymi do tego zasiłku są rodzice lub opiekunowie dziecka a nie dziecko. Ustalając dochód rodziny, od którego zależy prawo do tego zasiłku, o jakim stanowi art. 5 ust. 1 i 2 ustawy organy obowiązane są wziąć pod uwagę dochód rodziny uprawnionego do zasiłku rodzinnego, czyli dochód rodziny rodzica lub opiekuna dziecka, co w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia dochodu rodziny skarżącego. Okolicznościami decydującymi o prawie do zasiłku są zatem stan rodziny osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny oraz wysokość dochodu rodziny. Definicję legalną rodziny zawiera przepis art. 3 pkt 16 powołanej ustawy stanowiąc, iż oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców, dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeśli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast w myśl art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W rozpoznawanej sprawie skarżący jest osobą ubiegająca się o zasiłek rodzinny i dodatki do tego zasiłku na dziecko A.R., którego matką jest M. W., przy czym pozostaje w związku małżeńskim z J.R., z którą ma pełnoletniego syna K. R. Małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej i razem nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego z synem. Skarżący podnosi ponadto, że siebie, córkę i jej matkę utrzymuje ze środków finansowych pozyskiwanych samodzielnie bez udziału żony. Żona skarżącego jest osobą obcą dla jego córki i nie ma w stosunku do niej żadnych praw i obowiązków. Tym samym, w ocenie skarżącego, organy błędnie wliczyły dochód żony do dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do zasiłku rodzinnego. Należy uznać powyższy pogląd skarżącego za błędny, a tym samym stanowisko organów, w tym zakresie, za prawidłowe. Z obu przytoczonych wcześniej ustawowych definicji pojęcia rodziny i dochodu rodziny wynika, iż członkiem rodziny skarżącego jest jego żona i uzyskiwany przez nią dochód składa się na dochód rodziny, od którego zależy prawo do zasiłku rodzinnego o przyznanie, którego ubiega się skarżący. W tej sytuacji stan relacji faktycznych między małżonkami nie ma wpływu na uprawnienia do świadczeń rodzinnych. Dopiero separacja orzeczona prawomocnym wyrokiem (art. 3 pkt 17 a ustawy) może mieć wpływ na te uprawnienia. W przypadku małżeństwa skarżącego nie toczyła się jednak sprawa sądowa w przedmiocie separacji ani też sprawa rozwodowa. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że bez znaczenia dla ustalenia czy określona osoba wchodzi w skład rodziny w rozumieniu przytoczonych przepisów jest fakt wspólnego gospodarowania. Jak słusznie zauważyły orzekające w sprawie organy administracji ustawodawca uwzględnia wyłącznie stan prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania, co znajduje wyraz w orzecznictwie sądów administracyjnych (tak też wyroki NSA: z dnia 23 września 2005 r. o sygn. akt I OSK 150/05; z dnia 5 kwietnia 2011 r. o sygn. akt I OSK 20099/10 - dostępne w Centralnej Bazie orzeczeń NSA). Przepisy omawianej ustawy w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny dotyczących na przykład wspólnego gospodarowania. Zatem ustalanie tej okoliczności w postępowaniu administracyjnym jest bez znaczenia, chyba że zachodziłyby okoliczności, o których mowa w art. 3 pkt 16 zdanie drugie ustawy, czyli dziecko znajduje się pod opieką opiekuna prawnego, pozostaje w związku małżeńskim, a także wówczas gdy pełnoletnie dziecko posiada własne dziecko. Bezspornie taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. W kontekście powyższych rozważań należy stwierdzić, że w sprawie prawidłowo ustalono skład rodziny skarżącego i jej dochód w rozumieniu przytoczonej definicji legalnej pojęcia rodziny utworzonej dla potrzeb omawianej ustawy. Należy mieć przy tym na uwadze, że jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym już wcześniej wyroku z dnia 23 września 2005 r. o sygn. akt I OKS 150/05 ustawodawca określając pojęcie rodziny uwzględnia status prawny nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Tak więc wszelkie podnoszone przez skarżącego argumenty, co do wzajemnych relacji faktycznych jego i jego żony oraz co do relacji jego żony i jego córki dla ustalenia dochodu rodziny skarżącego, dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego nie mają znaczenia, gdyż liczy się tylko status prawny skarżącego, który jest małżonkiem. Bezspornym jest, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim i bez znaczenia dla ustalenia dochodu rodziny skarżącego w tej sprawie ma fakt pozostawania małżonków w rozdzielności majątkowej, gdyż ustrój majątkowy małżeński jest bez wpływu na dochód rodziny ustalany dla potrzeb prawa do zasiłku rodzinnego. Nadto, zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Zatem należy podzielić przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykładnię przepisów prawa materialnego w zakresie pojęcia rodziny i dochodów rodziny. Dlatego też w zasadzie jedyny zarzut skargi, postulujący odstąpienie od ustawowo określonego pojęcia rodziny, a uwzględnienie zaistniałej sytuacji faktycznej, w jakiej znalazł się skarżący, nie mógł odnieść zamierzonego przez skutku. Reasumując należy stwierdzić, że w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawnionym do zasiłku rodzinnego jest skarżący jako rodzic. Obowiązkiem więc organów administracji orzekających w sprawie tego zasiłku było ustalenie stanu rodzinnego skarżącego oraz wysokości dochodu jego rodziny. Organy tych ustaleń dokonały prawidłowo, w szczególności zgodnie z przepisami ustawy zaliczyły do członków rodziny skarżącego jego żonę, zaś do dochodu jego rodziny wliczyły uzyskiwany przez nią dochód. Zasady przyznawania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego reguluje art. 6 ust.1 w związku z art. 5 ust.1 ustawy. Z powołanych przepisów wynika, że zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,- zł. (w przypadku osoby niepełnosprawnej w rodzinie 583,- zł.). Przez dochód rodziny, w myśl art. 3 pkt 2 ustawy, rozumie się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Natomiast w myśl art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniająca daną rodzinę lub osobę ucząca się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Ponieważ dochód rodziny skarżącego w 2008 r. w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę 504,-zł., to stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek nie przysługuje, co też prawidłowo zostało orzeczone w obu zaskarżonych decyzjach. Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu rodziny skarżącego, opierając się na stosownych zaświadczeniach. W konsekwencji należało uznać, że organy obu instancji zasadnie odmówiły przyznania skarżącemu wnioskowanych świadczeń w oparciu o dokumenty, których nie mogły kwestionować. Ustalenia, co do wysokości uzyskanego przez skarżącego w roku 2008 dochodu, świadczyły o przekroczeniu przez niego kryterium dochodowego ustalonego przez ustawodawcę, które uprawnia do przyznania świadczeń rodzinnych. Najniższy zasiłek rodzinny wynosi aktualnie 68,- zł., a przekroczenie dochodu na osobę wynosi odpowiednio 294,98 -zł. Różnica pomiędzy dochodem rodziny osiągniętym w 2008 r. w przeliczeniu na osobę w rodzinie, a dopuszczalnym przekroczeniem jest wyższa niż najniższa kwota zasiłku rodzinnego ustalona na okres od [...] r. do [...] r., tj. [...] -zł miesięcznie. Wobec tego w sytuacji skarżącego nie znajduje zastosowania wyjątek określony w art. 5 ust. 3 ustawy. Dlatego skarżącemu zasiłek rodzinny na okres zasiłkowy 2009/2010, a w konsekwencji i żądany do niego dodatek nie przysługują, bowiem dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują wyłącznie osobie uprawnionej do zasiłku rodzinnego. W tym zaś zakresie ustalenia organów administracyjnych mają pełne oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym i nie były przez skarżącego kwestionowane, podobnie zresztą jak i pozostałe ustalenia odnoszące się zwłaszcza do zmian w sytuacji dochodowej wywołanych utratą i uzyskaniem dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 i 24 omawianej ustawy. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć, również na podstawie art. 134 p.p.s.a., należy stwierdzić, że Sąd nie dopatrzył się w nich z urzędu takiego naruszenia prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi. Z powyższych względów, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło