IV SA/Gl 46/11
WyrokWSA w Gliwicach2011-10-27
Skład orzekający: Teresa Kurcyusz – Furmanik, Andrzej Matan, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu administracji publicznej wydana w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, która została wydana pomimo istnienia w obrocie prawnym innej decyzji rozstrzygającej tę samą sprawę, może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i tym samym podlegać stwierdzeniu nieważności?Ratio decidendi
Decyzja organu administracji publicznej wydana w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, która została wydana pomimo istnienia w obrocie prawnym innej decyzji rozstrzygającej tę samą sprawę, stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i podlega stwierdzeniu nieważności. Organ administracji nie może ponownie rozpatrywać wniosku, który został już rozstrzygnięty decyzją, nawet jeśli ta decyzja nie jest ostateczna.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku J.H. o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Po odmowie przyznania dodatku przez Prezydenta Miasta C. i pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) z powodu uchybienia terminu, WSA uchylił postanowienie SKO z uwagi na wadliwe doręczenie decyzji organu I instancji. Następnie Prezydent Miasta C. ponownie odmówił przyznania dodatku, a SKO utrzymało tę decyzję w mocy. J.H. kwestionował te decyzje, domagając się wykonania wyroków sądowych i przyznania dodatku. SKO stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. z uwagi na rażące naruszenie prawa proceduralnego, a następnie utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...]. J.H. zaskarżył decyzję SKO do WSA, domagając się uchylenia decyzji organów i przyznania dodatku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta C. odmówił J. H. przyznania dodatku mieszkaniowego, o który wystąpił on we wniosku z dnia [...]r.
Wskutek złożonego przez stronę odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., w ramach kontroli jego terminowości, postanowieniem z dnia [...]. nr [...], stwierdziło uchybienie terminu i pozostawiło odwołanie bez rozpatrzenia.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez J. H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Po rozpoznaniu skargi, wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] uchylono postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzając, iż decyzja organu I instancji nie została prawidłowo doręczona stronie.
Następstwem wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku stała się decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r., nr [...] , w której organ rozpatrzył ponownie wniosek strony z dnia [...]r. i odmówił, jak poprzednio, przyznania dodatku mieszkaniowego.
Równolegle, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. , biorąc pod uwagę pogląd prawny zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...]r. rozpoznało odwołanie strony od decyzji organu I instancji z dnia [...]. i utrzymało to rozstrzygnięcie w mocy (decyzja z dnia [...]r. nr [...]).
J.H. w piśmie z dnia [...]r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Naczelnika Wydziału Komunalnego Urzędu Miasta C., zatytułowanym "odniesienie dot. decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...]." przywołując, jako podstawę swego działania art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. wezwał organ do naprawienia doznanej szkody materialnej i wykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2009r. sygn. akt I OSK 1435/08, a także wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (sygn. akt IV SA/Gl 358/05, 461/06,462/06,95/08 i 437/09). Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, iż organ I instancji wydał kolejną decyzję, pomimo iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 4 grudnia 2009r. uchylił jedynie postanowienie Kolegium z dnia [...]r. Domagał się uznania decyzji Prezydenta z dnia [...]r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 156 § 1 K.p.a. i stwierdził, iż organ I instancji nie posiadał umocowania prawnego do wydania decyzji w przedmiocie już osądzonym po wyroku sądu.
Pismem Kolegium z dnia [...]r. J.H. został wezwany do wskazania, czy jego pismo z dnia [...]r. stanowi odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...], czy też jest żądaniem wszczęcia na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji.
W odpowiedzi J. H. podał, iż jego pismo z dnia [...]r. jest wezwaniem skierowanym do organów stosownie do art. 154 § 1 P.p.s.a. o wykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2009r., sygn. akt I OSK 1435/08. Wymienił szereg decyzji Prezydenta Miasta C., w tym decyzję z dnia [...]r. [...], uznając je za niedopuszczalne w aspekcie przywołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazał, iż zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § pkt 2 i 3 K.p.a.
Następnie, po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, J. H. w piśmie z dnia [...]r. zaprzeczył, by występował z wnioskiem uprawniającym organ do wszczęcia tego postępowania. Jego wolą było natomiast wezwanie organu do wykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i wypłacenie mu dodatku mieszkaniowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 17, art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 K.p.a. stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. nr [...].
Kolegium wskazało, iż w złożonym w dniu [...]r piśmie żądanie J.H. nie zostało w sposób jednoznaczny wyrażone. Również w odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowanie żądania J.H. nie dokonał precyzyjnego określenia przedmiotu wniosku. W ocenie organu analiza treści pisma pozwalała jednak przyjąć, iż strona powołując się na przepis art. 156 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a. kwestionuje poprawność decyzji Prezydenta z dnia [...]r. Z tej przyczyny zostało wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji.
Rozpatrując przesłanki określone w treści z art. 156 § 1 k.p.a organ odniósł się do pkt 2 tego przepisu i stwierdził, w powołaniu na doktrynę prawa administracyjnego oraz orzecznictwo sądowe, że rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości, co do jego rozeznania wydaje się decyzję, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Zdaniem Kolegium nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego. Natomiast organ administracji dopuścił się rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organ podał, że wyrokiem z dnia 4 grudnia 2009r., sygn. akt IV SA/Gl 437/09 tut. Sąd uchylił jedynie postanowienie Kolegium z dnia [...]r. Konsekwencją tego rozstrzygnięcia był powrót sprawy administracyjnej do etapu odwoławczego, a w obrocie prawnym pozostało rozstrzygnięcie organu I instancji, tj. decyzja z dnia [...]r. Zatem wydanie przez Prezydenta Miasta C. kolejnej decyzji z dnia [...]r, dotyczącej tego samego wniosku strony o przyznanie dodatku mieszkaniowego stanowi rażące uchybienie proceduralne. Wynika to z faktu, że w obrocie prawnym pozostawała decyzja rozstrzygająca tożsamą sprawę, tj. decyzja z dnia [...]r. nr [...].
Kolegium nie stwierdziło istnienia innych wad określonych art. 156 § 1 K.p.a. niż wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto ustaliło, iż nie zachodzą przesłanki negatywne z art. 156 § 2 K.p.a. Wyjaśniono nadto, iż przepis art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. wskazany przez stronę, określa przyczynę stwierdzenia nieważności decyzji, która dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Natomiast organ administracji wydał decyzję z dnia [...]r. w czasie, kiedy sprawa J.H. nie została jeszcze rozstrzygnięta w sposób ostateczny.
W piśmie z dnia [...]r. zatytułowanym "odniesienie do decyzji SKO z dnia [...]." J. H. stwierdził, iż przedmiotowa sprawa została już definitywnie zakończona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2009r, sygn. akt I OSK 1435-08. Ponadto organ odwoławczy nie odniósł się merytorycznie do jego pism z dnia [...],[...]oraz [...]r. Domagał się "weryfikacji zajętego stanowiska".
W odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania charakteru pisma, J.H. w piśmie z dnia [...]r. wskazał, iż podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko. Stwierdził dodatkowo, iż niezrozumiałym jest dlaczego organ odwoławczy dokonał jedynie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r., a pozostawił w obrocie prawnym decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]. nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...]., nr [...].
W pierwszej kolejności organ wskazał, iż po przeanalizowaniu treści pisma strony z dnia [...]r. oraz pisma z dnia [...]r. (data wpływu do organu) uznał pismo z dnia [...]r. jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Kolegium z dnia [...]r. Wprawdzie J.H. nie udzielił konkretnej odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania charakteru pisma z dnia [...] r., jednakże zarówno z treści tego pisma, jak i dodatkowych wyjaśnień wynika, że jest niezadowolony z dotychczasowych działań podejmowanych przez Kolegium. Zdaniem organu zasadne było więc przyjęcie, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji z dnia [...].
Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy, po analizie jej stanu faktycznego, Kolegium powtórzyło argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Stwierdziło, iż w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, natomiast organ administracji dopuścił się rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zauważono, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 4 grudnia 2009r., sygn. akt IV SA/Gl 437/09 uchylił jedynie postanowienie Kolegium z dnia 21 kwietnia 2009r. Konsekwencją tego rozstrzygnięcia był powrót sprawy administracyjnej do etapu odwoławczego. W obrocie prawnym pozostało zatem dotychczasowe rozstrzygnięcie organu I instancji, tj. decyzja z dnia [...]r., nr [...], a Kolegium zostało zobowiązane do merytorycznego rozpoznania sprawy wskutek odwołania J.H. złożonego od powyższej decyzji. Tymczasem Prezydent Miasta C. , nie będąc uprawniony do ponownego rozpatrywania sprawy wydał kolejną decyzję w dniu [...] r nr [...] w przedmiocie tego samego wniosku strony o przyznanie dodatku mieszkaniowego, który wpłynął do organu [...]r.
Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 104 § 2 K.p.a decyzje rozstrzygają sprawę co do istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Decyzja taka do czasu jej wyeliminowania z obrotu prawnego korzysta z domniemania prawidłowości (art. 16 § 1 K.p.a.). Dlatego też organ administracji nie może wydać kolejnej decyzji w danej sprawie, jeżeli sprawa została rozstrzygnięta, a rozstrzygnięcie to pozostaje w mocy. Dotyczy to zarówno sprawy zakończonej ostatecznie jak i nieostatecznie.
Rozpatrując niniejszą sprawę organ nie stwierdził innych wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. niż wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto ustalił, iż nie zachodzą przesłanki negatywne z art. 156 § 2 K.p.a. Wskazany przez stronę art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., określa przyczynę stwierdzenia nieważności decyzji, która dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Natomiast organ administracji wydał decyzję z dnia [...]r. w czasie, kiedy sprawa J.H. nie została jeszcze rozstrzygnięta w sposób ostateczny. Przymiot ostateczności sprawa uzyskała dopiero z chwilą wydania decyzji Kolegium z dnia [...]r. nr [...], która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. Wspomniana decyzja z dnia [...]r. definitywnie rozstrzyga o tym, że wniosek J.H. z dnia [...]r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie został uwzględniony. W ocenie organu nie można ponownie rozpatrywać ten sam wniosek i wydać rozstrzygnięcie, które przyznawałoby żądany przez stronę dodatek mieszkaniowy. Kolegium podkreśliło, iż obecne postępowanie dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia [...]r. Jedynymi rozstrzygnięciami, jakie mogą zapaść w ramach takiego postępowania mogą być albo stwierdzenie nieważności, albo odmowa stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący J.H. stwierdził, iż decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2009r., sygn. akt I OSK 1435/08 "w przedmiocie już osądzonym", a więc z rażącym naruszeniem prawa zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 3 K.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów administracji oraz zwrócił się do Kolegium o wykonanie cyt. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z lat 2005-2009 i dokonanie wypłaty należnego dodatku mieszkaniowego.
J.H. podkreślił, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 marca 2009r., sygn. akt I OSK 1435/08 oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. , uznając jego prawo do dodatku materialnego. Jego zdaniem ten wyrok oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administraycjnego w Gliwicach: z dnia 11 lipca 2006r. (sygn. akt IV SA/Gl 358/05), z dnia 23 marca 2007r. (sygn. akt IV SA/Gl 461/06 i IV SA/Gl 462/06), z dnia 10 czerwca 2008r. (sygn. akt IV SA/Gl 95/08) i z dnia 4 grudnia 2009r. (sygn. akt IV SA/Gl 437/09) nie zostały do tej pory wykonane, a świadczenie w postaci dodatku mieszkaniowego nie zostało przyznane. Skarżący wskazał, iż po tych wyrokach zostały wydane przez organy decyzje odmowne. Ponadto wymienił decyzje Prezydenta Miasta C. z innych postępowań administracyjnych, które "zapadły w przedmiocie już osądzonym".
W jego ocenie, pomimo iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 4 grudnia 2009r. sygn. akt IV SA/Gl 437/09 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego C. z dnia [...] r., to świadczenie w postaci dodatku mieszkaniowego nie zostało wypłacone.
J.H. zauważył, iż zaskarżona decyzja Kolegium z dnia [...]r. jest "rażącym odzwierciedleniem decyzji utrzymujących", a ponadto została wydana po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jego zdaniem wszelkie wątpliwości i zarzuty zostały wyjaśnione przed tym Sądem. Podniósł, iż obecny przedmiot postępowania jest tożsamy z tym, co w [...]r. i dotyczy wyłącznie przyznania dodatku mieszkaniowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach kontroli wydawanych przez organy administracji rozstrzygnięć oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność zastosowanej w sprawie interpretacji prawa materialnego. Do kompetencji sądów administracyjnych nie należy natomiast rozstrzyganie o konkretnych uprawnieniach lub obowiązkach stron postępowania.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej p.p.s.a.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. orzekało w trybie przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego. Postępowanie o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego jest postępowaniem szczególnym, gdyż jego przedmiotem jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 ust. 1 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można wzruszyć takie rozstrzygnięcie. Katalog przesłanek skutkujących nieważnością decyzji administracyjnych określa art. 156 § 1 K.p.a. Oznacza to, że prowadzone przez organ wyższego stopnia, czy też inaczej mówiąc organ nadzoru postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji sprowadza się jedynie do badania, czy akt administracyjny będący przedmiotem tego postępowania dotknięty jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Sądowa kontrola działania organu podejmowanego w tym szczególnym trybie, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji, jest również ograniczona do kwestii związanych z prawidłowością zastosowania nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznych. Wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają bowiem w granicach danej sprawy (art. 134 §1 p.p.s.a.), wyznaczonej przez jej przedmiot oraz podmiot, którego sprawa ta dotyczy.
Przystępując do kontroli zaskarżonego aktu zgodnie z przywołanymi regułami, w ocenie Sądu należało w pierwszej kolejności rozstrzygnąć czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. posiadało legitymację do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. nr [...], a przede wszystkim, czy uprawniał do takiego działania wniosek J.H. złożony w dniu [...].
Jak stanowi art. 157 § 2 k.p.a postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Postępowanie w sprawie wszczęte zostało na podstawie wniosku J.H. . Wniosek ten nie zawierał w pełni sprecyzowanego żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. W celu właściwego zakwalifikowania pisma J.H. z dnia [...]. organ wystąpił do strony o wyjaśnienie wątpliwości, czy pismo to stanowiło odwołanie, czy też wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Zdaniem Sądu treść pisma oraz jego uzupełnienie dawały podstawę do przyjęcia, iż strona domaga się wyeliminowania wskazanej decyzji w trybie nadzwyczajnym, w powołaniu na art. 156 § 1 k.p.a. a zatem organ zasadnie ocenił żądanie wszczynając postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji. Co prawda pismo uzupełniające J.H. nazwane "odniesieniem" wskazuje jeszcze 5 innych decyzji Prezydenta Miasta C. , które są jego zdaniem bezprzedmiotowe i spełniają przesłanki zawarte w art. 156 § 1 pkt 2 i 3. Fakt ten jednak nie odbierał organowi możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...].
Po wszczęciu postępowania i zawiadomieniu o tym wnioskodawcy organ otrzymał pismo J.H. , w którym zaprzeczał, by było jego wolą uruchomienie postępowania nadzorczego. Z formalnego punktu widzenia należałoby przyjąć, iż wszczęte do tej chwili postępowanie powinno zostać umorzone. Wobec jednak okoliczności sprawy, uzasadniającej prowadzenie postępowania nadzorczego z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał dostrzeżone uchybienie procesowe polegające na braku zmiany treści zawiadomienia o charakterze prowadzonego postępowania oraz, jak do tej pory, nie umorzeniu postępowania wszczętego z wniosku J.H. , jako uchybienie nie mające wpływu na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Tym samym nie było podstaw, by zauważone w ramach kontroli prowadzonej ex officio uchybienie natury procesowej mogło prowadzić do uwzględnienia skargi. Organ był natomiast uprawniony do kontynuowania postępowania, o czym stanowi art. 157 § 2 k.p.a.
Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny przeszedł do dalszej kontroli zaskarżonej decyzji.
Stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku rażącego naruszenia prawa chodzi o naruszenie oczywiste, bezsporne. "Można zatem mówić o nim tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność (wyr. NSA z 17 kwietnia 1996 r., III SA 565/95, Biul. Skarb. 1997, nr 2, s. 26). Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce w szczególności wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy, gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub obowiązki lub też odmówiono ich (wyr. NSA z 26 maja 1989 r., IV SA 339/89, ONSA 1989, nr 1, poz. 50)." – por. Łaszczyca Grzegorz, Martysz Czesław, Matan Andrzej komentarz LEX 2010 Komentarz do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r., nr [...]odmawiająca przyznania J.H. dodatku mieszkaniowego wydana została z oczywistym naruszeniem prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 104 § 2 k.p.a., co słusznie zauważone zostało w toku postępowania administracyjnego, decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Sprawa z wniosku J.H. z dnia [...] r. stosownie do przywołanej regulacji załatwiona została na poziomie organu I instancji decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r., nr [...]. Decyzja ta pozostawała w obrocie prawnym nie będąc w żadnym wypadku usunięta wskutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 grudnia 2009r, sygn. akt IV SA/Gl 437/09. Brak zatem było jakichkolwiek podstaw prawnych upoważniających organ I instancji do ponownego rozpatrywania wniosku J.H. z dnia [...] r. w kwestii przyznania mu uprawnień do dodatku mieszkaniowego za okres objęty wnioskiem .
Istnienie w obrocie prawnym dwóch równoległych decyzji tego samego organu rozstrzygających w tym samym przedmiocie w stosunku do tego samego podmiotu wywołało skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Organ wydający decyzję jest nią związany od chwili doręczenia stronie (art. 110 k.p.a.), a powtórne rozpatrzenie sprawy przyznane zostało generalnie organowi odwoławczemu (art. 127 § 2 k.p.a.). Zważyć też przyjdzie, iż postępowanie w sprawie dodatków mieszkaniowych wszczynane jest na wniosek strony i organ nie posiada tytułu prawnego do działania w tym przedmiocie z urzędu. Wydanie przeto przez Prezydenta Miasta decyzji dnia [...] r., nr [...] słusznie zakwalifikowane zostało, jako wydanie decyzji z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jest podstawą do stwierdzenia jej nieważności.
Sąd uznał również, jako zasadne ustalenie organu, co do tego, iż w sprawie nie występują inne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 K.p.a. i art. 156 § 2 K.p.a. Wskazany przez skarżącego art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. wymienia przyczynę stwierdzenia nieważności decyzji, która dotyczy sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Oceniając istnienie tej przesłanki należy stwierdzić, iż w czasie wydania decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...]. sprawa z wniosku J.H. o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Dopiero decyzją z dnia [...] r., nr [...], która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. sprawa uzyskała przymiot ostateczności, co trafnie wskazało Kolegium.
Odnosząc się natomiast do stanowiska prezentowanego przez J.H. zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak też w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przyjdzie zauważyć, iż wynika z niego mylne wyobrażenie o skutkach, jakie wywołują prawomocne wyroki sądów administracyjnych. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia jednakże podkreślić trzeba, iż związanie to występuje " w sprawie". Wymagana jest zatem tożsamość przedmiotowa i podmiotowa prowadzonego postępowania. Analizując treść przywoływanych przez skarżącego orzeczeń sądowych zauważa się tymczasem, iż wyrokiem z dnia 17 marca 2009r., sygn. akt I OSK 1435/08 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 czerwca 2008r., sygn. akt IV SA/Gl 95/08 w sprawie skargi J.H. na decyzję tego organu z dnia [...] r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. Sprawa wszczęta była wnioskiem J.H. złożonego w roku [...] i dotyczyła uprawnienia do dodatku mieszkaniowego objętego tym wnioskiem. Ponadto wymienionymi przez skarżącego wyrokami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił następujące decyzje SKO w C. i poprzedzające je decyzje organu I instancji - wyrokiem z dnia 11 lipca 2006r. (sygn. akt IV SA/Gl 358/05) decyzję SKO w C. z dnia [...] r, wyrokami z dnia 23 marca 2007r. (sygn. akt IV SA/Gl 461/06 i 462/06) decyzje organu odwoławczego z dnia 20 lutego 2006r. wyrokiem z dnia 10 czerwca 2008r. (SA/Gl 95/08) decyzję Kolegium z dnia [...]. Uchylone decyzje Kolegium oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji dotyczyły uprawnień do dodatku mieszkaniowego za okresy objęte złożonymi w różnych latach wnioskami. Wypada przypomnieć, że dodatek mieszkaniowy nie ma charakteru świadczenia przyznawanego na stałe lecz przyznaje się go na okres 6 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku (art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r o dodatkach mieszkaniowych publ. Dz. U. Nr 71 poz. 734). Decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...]. dotyczyła wniosku J.H. o przyznanie dodatku mieszkaniowego, który wpłynął do organu w dniu [...] r, zatem dotyczyła uprawnienia, jakie mogłoby przysługiwać stronie począwszy od [...] r.
Powtórzyć przeto należy, iż wskazane przez skarżącego związanie organów administracyjnych prawomocnym wyrokiem dotyczy tylko i wyłącznie konkretnej sprawy, w której Sąd ten orzekał. Związanie prawomocnym wyrokiem może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim rozstrzyga określoną kwestię prawną, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie. Jednakże powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych dotyczyły innych spraw administracyjnych o przyznanie dodatku mieszkaniowego i nie wiązały ani organów, ani tych sądów przy rozpatrywaniu innych, indywidualnych uprawnień strony. Nota bene, w przywołanych orzeczeniach sądów administracyjnych dostrzeżono uchybienia proceduralne wymagające ponownego rozpatrzenia spraw przez organy administracji. Uprawnienia do świadczenia w postaci dodatku mieszkaniowego nie zostały w żadnym z przypadków przesądzone.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło