IV SA/Gl 481/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2018 r. sprawy ze skargi D.C. na decyzję Prezesa A w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie informacji publicznej oddala skargę. Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2017 r. D. C. (dalej również wnioskodawca lub skarżący), zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w T. o udostępnienie informacji publicznej w postaci wydania odpisów czterech wyroków wydanych przez Sąd Rejonowy w T. w okresie od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. w sprawach, w których oskarżonym postawiono zarzut określony we wniosku w następujący sposób: " W dniu...na blankiecie mandatu o numerze....podrobił podpis....poprzez odręczne nakreślenie w miejscu- czytelny podpis osoby ukaranej - treści..." tj. czyn z art. 270 § 1 k.k. oraz informacji dotyczącej prowadzenia w okresie od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 5 grudnia 2017 r. postępowania karnego odnośnie osób, objętych europejskim nakazem aresztowania (ENA). Pismem z dnia 3 stycznia 2018 r. Prezes Sądu Rejonowego w T. poinformował wnioskodawcę, na podstawie informacji dostępnych w systemie informatycznym, oświadczeń sędziów orzekających w II i III Wydziale Karnym Sądu Rejonowego w T., że nie toczyły się sprawy sądowe wskazane we wniosku. Jednocześnie wezwał wnioskodawcę do wykazanie, w terminie 7 dni, że uzyskanie przez wnioskodawcę żądanych we wniosku informacji ma szczególne znaczenie interesu publicznego. Wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na wskazane pismo w zakreślonym terminie. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezes Sądu Rejonowego w T. odmówił udostępnienia informacji w zakresie wnioskowanym przez D. C., wskazując że informacja o którą on wnioskował stanowi informację przetworzoną, a pomimo wezwania do wykazania interesu publicznego w pozyskaniu informacji przetworzonej wnioskodawca interesu tego nie wykazał. W odwołaniu wnioskodawca wyjaśnił, że udzielił odpowiedzi na zobowiązanie dotyczące wykazania interesu publicznego w pozyskaniu informacji publicznej, ale zakład karny, w którym przebywa odmówił wysłania korespondencji. Nadto podnosił, że żądana przez wnioskodawcę informacja nie jest informacją przetworzoną, a wyszukanie dwóch orzeczeń nie zajmie więcej niż jeden miesiąc i nie będzie konieczne poszukiwanie informacji w kolejnych orzeczeniach. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezes Sądu Okręgowego K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, zaś jego realizacja odbywa się na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Wyjaśnił, że z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j .Dz.U. z 2018 r., poz. 1330- dalej "u.d.i.p.") wynika, iż uzyskanie informacji publicznej przetworzonej jest możliwe wtedy, gdy istnieje szczególnie istotny interes publiczny. Zauważył wobec powyższego, że w pierwszym rzędzie należało ustalić, czy żądana informacja ma charakter informacji prostej, czy też przetworzonej, ponieważ ustawodawca wyraźnie rozróżnia te dwie sytuacje. Stwierdził, że informacja o jaką wnosił wnioskodawca nie ma charakteru informacji prostej, ponieważ nie wystarczy prosta selekcja dokumentów, ale niezbędne jest sięgnięcie do dokumentów źródłowych. Działania jakie musieliby podjąć pracownicy przygotowujący żądaną informację wymagają więc nie tylko intelektualnego wkładu w celu jej stworzenia, ale przede wszystkim poświęcenia temu odpowiedniej ilości czasu i nakładu pracy. W tym zakresie wskazał na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 977/11, zgodnie z którym w sytuacji, gdy utworzenie zbioru informacji prostych wymaga takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, które negatywnie wpływa na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, a w szczególności gdy wymaga to analizowania całego zasobu posiadanych dokumentów w celu wybrania tylko tych, których oczekuje wnioskodawca, to jest to informacja przetworzona. Zbiór takich informacji nie stanowi informacji przetworzonych tylko wówczas, gdy jego wytworzenie nie wymusza analizowania podanego zasobu dokumentów i wyboru tylko niektórych dokumentów z tego zasobu według określonych kryteriów. Wskazał, że w art. 3 ust 1 pkt 1 u.d.i.p. ustawodawca przewidział ograniczenie w udzielaniu informacji przetworzonej przez wprowadzenie przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji. Zauważył, że pojęcie interesu publicznego jest pojęciem niedookreślonym, nie posiadającym na gruncie obowiązującego prawa zapisanej formuły. Natomiast w zakresie prawa dostępu do informacji publicznej oznacza to, że interes publiczny istnieje wtedy, gdy uzyskanie określonych informacji mogłoby mieć znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa i na przykład w konsekwencji usprawniałoby działanie jego organów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 2225/04, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1721/05, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 466/10). Wobec powyższego stwierdził, że Wiceprezes Sądu Okręgowego w T. prawidłowo uprzednio pismem z dnia 3 stycznia 2018 r. wezwał wnioskodawcę do wykazania w terminie 7 dni, że uzyskanie informacji przetworzonej w takim zakresie jak we wniosku jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Odnosząc się do treści odwołania zauważył, że wnioskodawcy prawidłowo doręczono wezwanie do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji przetworzonej, a czego w wyznaczonym terminie wnioskodawca nie wykazał. Nie wpłynęło pismo, zawierające stanowisko wnioskodawcy w tym zakresie. Nadto wnioskodawca nie dołączył do odwołania pisma, na które się powołuje, a które rzekomo nie zostało wysłane przez zakład karny, na którym to piśmie byłaby adnotacja o odmowie przyjęcia do wysłania. Prezes Sądu Okręgowego podkreślił, że interes określonej osoby lub nawet grupy, aczkolwiek dla tej osoby lub grupy istotny i ważny, nie stanowi jednak interesu publicznego. Uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu wobec niewykazania przez wnioskodawcę, że uzyskanie informacji przetworzonej w takim zakresie jak we wniosku jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnioskodawca zaskarżył w całości decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia [...]r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że "szczegółowe wskazanie powodów i argumentów nastąpi niezwłocznie po zapoznaniu się z orzeczeniami wskazanymi w uzasadnieniu decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w K.". Dodatkowo podnosił, że jest zmuszony oczekiwać na udostępnienie tych orzeczeń na stanowisku komputerowym w zakładzie karnym. Oświadczył, że gdy to udostępnienie nastąpi to prześle szczegółowe uzasadnienie skargi. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w K. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną W piśmie procesowym z dnia 7 sierpnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego poparł jego osobistą skargę zarzucając ponadto decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 1 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię wynikającą z uznania, że niewskazanie przez skarżącego zaistnienia szczególnego interesu publicznego stanowi przesłankę do odmowy udzielenia informacji publicznej. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, że organ bezpodstawnie odmówił udzielenia informacji opierając się na argumentacji, że skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie Prezesa Sądu Rejonowego w T. zobowiązujące go do wykazania interesu publicznego, a ponadto organ nie wykazał w decyzji braku przesyłki ustawowej wskazanej w art. 3 ust. 1pkt 1 u.d.i.p. Dalej stwierdził, że informacja której domaga się skarżący jest ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców i nie dotyczy wyłącznie jego interesu, albowiem może służyć innym osobom skazanym na popełnienie czynu z art. 270 § 1 k.k., które były objęte europejskim nakazem aresztowania (ENA) w celu skorzystania z przysługującego im prawa do obrony (art. 6 k.p.k.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 z późn. zm.) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w K. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w T. o odmowie udostępnienia informacji w zakresie wnioskowanym przez D. C. W rozpatrywanej sprawie istota sprawy sprowadzała się do tego, czy przedmiotowe postępowanie było prowadzone w sposób zgodny z przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1330-dalej "u.d.i.p."), przy czym zdaniem skarżącego żądana przez niego informacja jest informacją prostą. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Na mocy art. 173 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej sądom przyznano przymiot władzy publicznej, a jak stanowi art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 23), organem sądu rejonowego jest prezes tego sądu, a sądu okręgowego również odpowiednio jego prezes (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1938/11 i z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 933/11, CBOS). Jest poza sporem, że wniosek skarżącego z dnia 5 grudnia w 2017 r. dotyczył informacji publicznej, a jego adresat należy do podmiotów zobowiązanych, w rozumieniu przepisów omawianej ustawy. Prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, która w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej). Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej). Generalną zasadą wyrażoną w art. 2 u.d.i.p. jest nieograniczony dostęp do informacji publicznej. Osoba żądająca dostępu do informacji publicznej nie musi wykazywać istnienia po jej stronie interesu prawnego lub faktycznego w uzyskaniu tej informacji. Pewne odstępstwo od powyższej reguły wprowadził art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowiąc, że informacja publiczna nosząca znamiona informacji przetworzonej, może być udostępniona w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Sformułowanie powyższej normy prawnej prowadzi więc do konkluzji, że w sytuacji gdy przedmiotem wniosku składanego w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej jest informacja przetworzona to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ciężar dowodowy w tym zakresie obciąża wnioskodawcę, bowiem tylko on posiada wiedzę na temat tego, jak chce wykorzystać zdobytą informację. Kluczowe zaś znaczenie dla oceny istnienia szczególnie istotnego interesu w udostępnieniu tej informacji ma sposób w jaki wnioskodawca zamierz spożytkować otrzymaną informację. Wyjaśnić również należy, że ocena żądanej informacji publicznej pod kątem tego, czy posiada ona cechy informacji przetworzonej czy jest informacją prostą, należy zawsze do organu, do którego trafia wniosek. Tak więc to dopiero adresat żądania dokonuje kwalifikacji tej żądanej informacji jako prostej lub przetworzonej. W sytuacji zaś gdy dojdzie do przekonania, że żądana informacja jest informacją przetworzoną, musi poinformować o tym wnioskodawcę, wzywając jednocześnie do wykazania, że udzielenie tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera legalnej definicji pojęcia "informacja przetworzona". Wykładni tego pojęcia dokonało jednak w szerokim zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym przedmiocie już ujednolicone. Podsumowanie wniosków szerokiego orzecznictwa, odnoszącego się do interpretacji pojęcia "informacji przetworzonej" zawiera uzasadnienie wyroku NSA z dnia 19 grudnia 2017 r., I OSK 1362/17, pub. CBOSA. Naczelny Sąd Administracyjnych wskazał w nim, że informacją przetworzoną jest informacja, która: - w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, ponieważ niezbędnym, podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste; - jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego, wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniania w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów; - jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu; - może być jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego; - nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją, bowiem może składać się z już istniejących informacji ale wydobytych w odpowiedni sposób, odpowiadający kryteriom wskazanym przez wnioskodawcę (np. uzyskanych informacji cząstkowych z posiadanych zbiorów dokumentów, które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) oraz przygotowanych w sposób wskazany przez wnioskodawcę. A zatem suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników – może być potraktowana jako informacja przetworzona; - której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem wniosku (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym), wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej ilości dokumentów. Skład orzekający w pełni podziela te wnioski a odnosząc przytoczone wyżej wzorcowe cechy charakterystyczne "informacji przetworzonej" do treści wniosku skarżącego, stwierdza, że treść żądania wymagała od pracowników organu wytworzenia, na potrzeby załatwienia wniosku, nie istniejącego dotychczas dokumentu. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że jak wynika z oświadczenia organu nie posiadał on gotowej - wytworzonej informacji będącej odpowiedzią na wniosek strony. Informacja ta nie była bowiem dostępna wprost z systemu informatycznego czy z innych zestawień prowadzonych przez organ. Powyższe świadczy więc już o tym, że nie posiadając w sposób wyodrębniony informacji będącej przedmiotem wniosku, organ byłby zobligowany do jej wytworzenia. Byłaby to więc informacja jakościowo nowa, a więc nosząca już znamiona informacji przetworzonej. Należy także zwrócić uwagę na fakt, że wytworzenie przedmiotowej informacji wiązałoby się z pracochłonnymi działaniami organu. W tym zakresie tutejszy Sąd podziela stanowisko organu, że zakres przedmiotowy wniosku wymaga sięgnięcia do dokumentów źródłowych. Zauważyć należy, że uzyskanie danych objętych wnioskiem wymagało nakładu pracy, zaangażowania pracowników, gdyż koniecznym było przeanalizowanie treści orzeczeń w sprawach, w których podstawą orzeczenia był art. 270 § 1 k.k. Działania organu przy przygotowaniu odpowiedzi na wniosek wymagałoby odnalezienia w całości posiadanej dokumentacji te dokumenty, które dotyczyłyby wniosku. Następnie musiałby poddać te dokumenty analizie dla wyodrębnienia z nich danych, będących zakresie zainteresowania wnioskodawcy. Ponadto koniecznym byłoby również dokonanie analizy dokumentów pod kątem ewentualnej potrzeby anonimizacji pewnych danych, z punktu widzenia ochrony danych wrażliwych. Dopiero więc wykonanie powyższych działań przez organ doprowadzić by mogło do uzyskania informacji, których udostępnienia domagał się skarżący we wniosku. Tutejszy Sąd nie ma więc żadnych wątpliwości, że organ prawidłowo zakwalifikował żądaną informację jako informację publiczną przetworzoną. Wniosek taki usprawiedliwia bowiem znaczny zakres nakładu pracy koniecznej do wykonania przez organ, jak też fakt, że efektem tych prac będzie informacja nowa jakościowo i nieistniejąca w chwili składania wniosku. W świetle powyższego, gdy organ poprawnie zakwalifikował żądaną informację jako należącą do kategorii informacji przetworzonej, jako zasadne jawi się działanie organu polegające na wezwaniu wnioskodawcy do wykazania, że uzyskanie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zauważyć należy, że w sytuacji, gdy przedmiotem wniosku o udzielenie informacji publicznej jest informacja przetworzona, wnioskodawca bądź we wniosku bądź na żądanie podmiotu zobowiązanego do wytworzenia informacji, winien wykazać, że udostępnienie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przez "szczególnie istotny interes publiczny" w uzyskaniu informacji przetworzonej, orzecznictwo sądów administracyjnych rozumie informację, która służyłaby uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z prawidłowym funkcjonowaniem struktur państwowych i publicznych. Chodzi o informację, która byłaby istotna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, co do której wnioskodawca jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu i to w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Na ocenę istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego ma wpływ realna możliwość wykorzystania uzyskanej informacji, a nie wyłącznie indywidualne przekonanie wnioskodawcy co do istnienia takiej możliwości. Celem uzyskania informacji publicznej przetworzonej nie jest zaspokojenie indywidualnych potrzeb handlowych, zawodowych czy innych (vide: wyrok NSA z 26 stycznia 2017 r., I OSK 2124/16 oraz WSA w Poznaniu z 9 listopada 2017 r. II SA/Po 690/17, pub. CBONSA). Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji w szerokim tego słowa znaczeniu (vide: Komentarz do ustawy o dostępie do informacji publicznej autorstwa I. Kamińskiej i M. Rozbickiej- Ostrowskiej, LexisNexis, 2012, str. 53). Bezspornym jest, że w treści swego wniosku o udostępnienie informacji skarżący w ogóle nie zawarł uzasadnienia dla potrzeby wykorzystania żądanej informacji dla dobra ogólnego. Wezwany przez organ do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego żądanej informacji, nie odniósł się do wezwania. W takiej sytuacji, organ miał uzasadnioną podstawę do wydania decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej stosownie do treści art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Rozważania organu co do braku istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji przetworzonej, tutejszy Sąd uznał za prawidłowe i wyczerpujące. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji. (art. 151 p.p.s.a.).