IV SA/Gl 485/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska(spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. decyzją z dnia [...] Nr [...] stwierdził u T.M. chorobę zawodową - pylicę płuc - pylicę krzemową - wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Wskazano, iż stwierdzenia choroby zawodowej dokonano na podstawie orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] wystawionego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. Poradnię Chorób Zawodowych w S., w którym stwierdzono obecność zagęszczeń ogniskowych odpowiadających efektom oddziaływania pyłów zwłókniających pod postacią pylicy drobnoguzkowej. Nadto z karty narażenia zawodowego wynika, że podczas zatrudnienia w A oraz w B S.A. w K. na stanowisku [...], T.M. był narażony na pyły przemysłowe zawierające wolną krystaliczna krzemionkę. Tym samym istnieje związek przyczynowy pomiędzy warunkami pracy a rozpoznaną chorobą zawodową. Odwołanie od powyższej decyzji złożył pracodawca - B S.A. w K. argumentując, iż w związku z modernizacją zakładu dokonaną w 2006 r. poziom stężenia pyłów przemysłowych na stanowisku pracy T.M. pozostawał w granicach przewidzianych właściwymi przepisami. Dodatkowo pomiary zapylenia przeprowadzone w 2008 r. wykazały pełne bezpieczeństwo miejsca pracy T.M. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Podniósł, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia, jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, to jest ustalenie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie wystąpiło w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem. W sprawie T.M. przeprowadzone postępowanie epidemiologiczne wykazało, że pracował on w latach [...]-[...], [...]-[...] w A, a od [...] do nadal w B S.A. w K. Oddział A w O. jako [...], gdzie był eksponowany na działanie pyłów zwłókniających zawierających wolna krystaliczną krzemionkę. Tym samym uznano, iż T.M. w okresie swojej aktywności zawodowej pracował i pracuje do nadal w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Nadto był on badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. gdzie lekarze specjaliści rozpoznali u niego krzemową pylicę płuc i zakwalifikowali rozpoznane schorzenie do poz. [...] wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych. Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu organ wyjaśnił, że nawet jeżeli pomiary kontrolne nie wykazały w zakładzie pracy przekroczenia poziomu czynników szkodliwych dla zdrowia (NDS), to nie oznacza to braku narażenia T.M. na działanie tych szkodliwych czynników. Nie można kategorycznie stwierdzić, iż brak przekroczenia poziomu NDS nie może spowodować w organizmie pracownika zmian prowadzących do powstania choroby mającej charakter zawodowy. W konsekwencji uznano decyzję organu I instancji za prawidłową. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B S.A. w K. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo. Zdaniem skarżącego organy administracji błędnie oceniły stan faktyczny sprawy wskazując na istnienie związku przyczynowego pomiędzy środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. W opinii skarżącego warunki pracy T.M. były na tyle dobre, że brak jest podstaw do uznania, iż stwierdzona choroba została spowodowana szkodliwym wpływem środowiska pracy. W rezultacie nie zostały wyczerpane przesłanki umożliwiające stwierdzenie choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę organ sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z póżn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawie niniejszej podstawowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma fakt, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W odniesieniu zaś do tych przepisów Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) orzekł o ich niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że żaden z przepisów Kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego oraz że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku było uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 K.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Także wydane na tej podstawie rozporządzenie Rady Ministrów - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - uznane zostało za niezgodne z Konstytucją. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że te przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, które nastąpiło w dniu 2 lipca 2008 r. Zatem z dniem 3 lipca 2009 r. przepisy stanowiące podstawę prawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji utraciły moc obowiązującą. Z tym samym dniem tj. 3 lipca 2009 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Mając powyższe na uwadze uznać należy, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania, zaś w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Przyjmuje się, że podstawa wznowienia określona w art. 145a K.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (por. J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1, z 2000, poz. 16). Wydanie aktu administracyjnego z powołaniem się na przepis ustawy, który został uznany za niezgodny z Konstytucją oraz na przepisy rozporządzenia, które są niezgodne z ustawą, oznacza wydanie aktu z naruszeniem przepisów wyższej rangi. Zasady te znaleźć muszą zastosowanie także w niniejszej sprawie tym bardziej, że decyzje organów administracyjnych w niniejszej sprawie wydane wprawdzie zostały jeszcze w czasie obowiązywania zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów ustawy i rozporządzenia, ale już po wydaniu przez Trybunał wyroku, a więc już po obaleniu domniemania zgodności tych przepisów z Konstytucją RP. Zatem stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oznacza dla niniejszej sprawy, iż przepisy te nie mogą być uznane za prawidłową podstawę prawną wydanych decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Z powołanej normy konstytucyjnej w zestawieniu jej z przytoczoną treścią art. 145a § 1 K.p.a. jednoznacznie wynika, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji jest powinność uchylenia takiej decyzji. Jest bowiem zasadą, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt II SA 1027/99, Lex nr 4680; także wyrok WSA w Gdańsku z 21 czerwca 2006 r., III SA/Gd 282/06, Lex 203309). Wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących w niniejszej sprawie podstawę prawną zaskarżonej decyzji Sąd nie dokonał merytorycznej jej oceny. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy, mając na uwadze brzmienie § 11 ust. 1 obowiązującego obecnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych oraz zebrany dotychczas materiał dowodowy, rozpatrzy odwołanie skarżącej od decyzji wydanej w pierwszej instancji i wyda stosowne rozstrzygnięcie, które we właściwy sposób uzasadni. Mając powyższe na względzie, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 145a K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i z uwagi na jej charakter nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.