IV SA/Gl 501/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi I. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia [...] nr [...] Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza K. na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 20, art. 16 ust. 1-3, art. 19 ust. 4, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 1-3 oraz art. 4 pkt 4 lit.b, art.,24 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 139 poz. 992 ze zm.) odmówiono I.R. przyznania świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego przysługującego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Jako przyczynę odmowy świadczenia wskazano brak spełnienia się przesłanek określonych w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wnioskodawczyni legitymowała się bowiem orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 26 stycznia 2012r. wydanym na okres do dnia 31 stycznia 2014r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C., w którym stwierdzono, iż nie da się ustalić daty, od kiedy istnieje niepełnosprawność. Organ wymienił również złożone do akt sprawy przez wnioskodawczynię dokumenty – orzeczenie Komisji Lekarskiej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...]r. uznające wnioskodawczynię za stale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym od maja 2000r., orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z dnia [...]r. uznające wnioskodawczynię za długotrwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym, orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z dnia [...]r. wydane na okres do czerwca 2000r. uznające wnioskodawczynię za długotrwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym od dzieciństwa, orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w C. z dnia [...]r. wydane na okres do lipca 1997r. zaliczające wnioskodawczynię do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia i uznające, że niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym istnieje od dzieciństwa, orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w C. z dnia [...]r. oraz z dnia [...]r. wydane na stałe, zaliczające wnioskodawczynię do trzeciej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia i uznające, że inwalidztwo istnieje od dzieciństwa oraz orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w C. z dnia [...]r. wydane na okres do września 1993r. zaliczające wnioskodawczynię do trzeciej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia i uznające, ze inwalidztwo istnieje od 2 roku życia. Organ uznał, że przedłożone dokumenty nie pozwalają na ustalenie, że wnioskodawczyni jest osobą legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, która powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. W odwołaniu od opisanej decyzji I.R. wniosła o jej uchylenie zarzucając organowi rażące naruszenie prawa. Stwierdziła, iż sprawa nie została należycie wyjaśniona z uchybieniem art. 7 i art. 77, a postępowanie nie było prowadzone zgodnie z art. 8 k.p.a. Uniemożliwiono jej nadto wzięcie czynnego udziału w postępowaniu, nie wezwano do uzupełnienia danych ( art. 50 § 1 k.p.a.), a także naruszono art. 16 ust. 1-3 oraz 3 pkt 20 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem odwołującej przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wskazują w wyraźny sposób, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności przedkładane do zasiłku pielęgnacyjnego musi zawierać datę istnienia niepełnosprawności, a więc nie zabraniają innego udokumentowania daty powstania niepełnosprawności, gdyż co nie jest prawem zabronione, jest dozwolone. Zaznaczyła, iż gdyby organ zażądał innego orzeczenia o niepełnosprawności, uzupełnionego datą, zdążyłaby złożyć odwołanie. Opisała sytuację poprzedzającą złożenie wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego twierdząc, iż zasięgała informacji w organie co do tego, czy konieczna jest data określająca istnienie niepełnosprawności. Wbrew udzielonej jej informacji otrzymała decyzję odmowną, a decyzja ta wydana została już po upływie terminu do odwołania się od orzeczenia o niepełnosprawności. W takim zachowaniu organu odwołująca upatrywała pozbawienie jej podstawowych praw, a w tym prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a wobec niezagwarantowania możliwości udziału w sprawie i wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów uznała, że dowody te nie mogły być uznane za udowodnione, o czym stanowi art. 81 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ przedstawił stan faktyczny sprawy stwierdzając, iż odwołująca do wniosku załączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia [...]r. o zaliczeniu jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na czas określony do 31 stycznia 2014r. a także orzeczenia Komisji Lekarskiej KRUS z roku 1997, 2000 oraz Komisji Lekarskiej do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z lat 1991,1992,1994. Przywołał treść przepisu art.16 ust 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych podkreślając, iż wymogiem ustawowym do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego jest posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności lub o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeśli niepełnosprawność ta powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Organ zaznaczył, iż jedynie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stanowi dokument uprawniający do ustaleń w zakresie spełniania przez stronę warunku zaliczenia do osób niepełnosprawnych. Wskazując na treść § 13 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139 poz. 1328) stwierdził, iż w orzeczeniu o niepełnosprawności ustala się datę lub okres jej powstania. Brak określenia daty początkowej niepełnosprawności, potwierdzającej jej powstanie przed 21 rokiem życia uniemożliwia przyznanie świadczenia. Na potwierdzenie swego stanowisko Kolegium przywołało wyroki sądów administracyjnych – wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2009r. sygn. IV SA/Wr 576/08 publ. LEX nr 553525 i WSA w Bydgoszczy z dnia 2 marca 2010r. sygn. II SA/Bd 101/10 publ. LEX nr 605154. Odnosząc się do treści odwołania Kolegium wskazało na art. 6 k.p.a. stwierdzając, iż organy administracji upoważnione są do działania na podstawie przepisów prawa. Skoro strona nie spełnia ustawowych wymogów koniecznych do uzyskania wnioskowanego świadczenia, to organ nie może go jej przyznać. Podniesiono, iż strona nie zgadzając się z treścią orzeczenia o niepełnosprawności może wystąpić o jego zmianę. Przyznano, ze strona nie została wezwana przez organ I instancji przed wydaniem decyzji do osobistego zaznajomienia się z materiałami sprawy ale zdaniem Kolegium uchybienie to nie miało wpływu na treść wydanej decyzji, gdyż wydaną ją na podstawie dokumentu dostarczonego przez wnioskodawczynię. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach I.R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do jej ponownego rozpoznania zarzucając naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a w zakresie zgodności z prawem oraz ze względu na kryteria celowościowe i słuszności tego rozstrzygnięcia, art. 24 ust. 2 i art. 16 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art.6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 69 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi przywołano treść wymienionych w petitum przepisów k.p.a oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponad powyższe, skarżąca, tak jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, przedstawiła swoje stanowisko, co do możliwości wywiedzenia przesłanek opisanych w art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie tylko na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności z określoną datą jej powstania ale także na podstawie innych dokumentów. Przepis ten, jej zdaniem nie wprowadza powinności udokumentowania orzeczeniem o niepełnosprawności jej powstania lecz jedynie udowodnienie, iż wystąpiła przed określoną datą. Powołując się na złożone do akt sprawy orzeczenia komisji lekarskich stwierdziła, iż dokumenty te pozwalają na ustalenie powstania jej inwalidztwa już w dzieciństwie. Zdaniem skarżącej organ pominął w uzasadnieniu decyzji fakty wynikające z przedłożonych przez nią orzeczeń Komisji Lekarskiej czy Lekarza Orzecznika potwierdzającego powstanie jej niepełnosprawności w dzieciństwie, co wpłynęło w istotny sposób na treść rozstrzygnięcia. Skarżąca wskazała na obowiązek organu współdziałania ze stroną, która nie zawsze ma możliwość uzyskania właściwych dokumentów, czy też wskazania wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy. W takiej sytuacji organ powinien podjąć czynności mające na celu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego realizując w tym zakresie zasady prawidłowego postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko prezentowane w postępowaniu administracyjnym. W dniu 20 września 2012r. skarżąca dołączyła do akt sądowych orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...]r. o zmianie ostatecznego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]r. W orzeczeniu tym, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 155 k.p.a. zmieniono wskazania, co do istnienia niepełnosprawności określając, iż nastąpiło to przed 16 rokiem życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach kontroli wydawanych przez organy administracji rozstrzygnięć sądy administracyjne oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność dokonanej w sprawie interpretacji prawa materialnego. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a. Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji, co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialno-prawną wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z tym aktem prawnym wsparcie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego przeznaczone jest dla określonego kręgu podmiotów, który to krąg wyznacza treść art. 16 ust. 2 i ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepisy te jednoznacznie wskazują, w jakiej sytuacji osobie niepełnosprawnej, która ukończyła lat 16 przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, a ustawodawca nie dopuścił żadnych wyjątków od zasad wyrażonych we wskazanych normach. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje bowiem wyłącznie osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli jej niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (art. 16 ust. 3 ustawy), względnie osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy). Wskazać nadto należy, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych zawiera w swojej treści słowniczek pojęć użytych w tym akcie prawnym (art. 3 ustawy). W słowniczku tym znajduje się między innymi zdefiniowane na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych pojęcie "umiarkowany stopień niepełnosprawności" i "znaczny stopień niepełnosprawności". Obowiązujące przepisy nie pozwalają zatem ustalać w inny sposób, niż wskazany w treści art. 3 pkt 20 i pkt 21 tego aktu prawnego, wymaganej dla przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego przesłanki niepełnosprawności. Umiarkowany stopniu niepełnosprawności - oznacza dla potrzeb ustawy o świadczeniach rodzinnych - niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów. Znaczny stopień niepełnosprawności oznacza natomiast niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach albo posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów. Rozpoznając sprawę w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania stopnia niepełnosprawności, a także czasu, od którego niepełnosprawność ta istnieje. Uprawnienia takie przyznane zostały na mocy art. 6 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. (t.j. Dz. U.z 2011 poz. 127, Nr 721) powiatowym zespołom do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja i wojewódzkim zespołom do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja. Orzeczenie Zespołu do Spraw Niepełnosprawności wydane na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie może być zatem zastąpione żadnym innym dokumentem i stanowi podstawę wydania decyzji w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego. Na podstawie zebranego w kontrolowanej sprawie materiału dowodowego organy orzekające trafnie ustaliły, że skarżąca składając wniosek o przyznanie jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie spełniała warunków do zakwalifikowania jej do którejkolwiek z grup uprawnionych podmiotów określonych w art. 16 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołały się słusznie na przedstawione przez wnioskodawczynię orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, w którym I.R. zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Wskazać nadto trzeba, iż zgodnie z treścią § 14 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, pozwalającemu w przypadku braku możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności dokonać wpisu - " nie da się ustalić", Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zamieścił w treści orzeczenia wydanego w sprawie skarżącej takie właśnie sformułowanie. Nie można zatem zarzucić, by kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach decyzje wydane zostały bez należytego oparcia w materiale dowodowym, jak również by organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Zważyć jednak przyjdzie, iż w toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca przedstawiła orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...]r. o zmianie ostatecznego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]r. które to orzeczenie stanowiło podstawę wydania zaskarżonej i utrzymanej nią mocy decyzji. Zmiana orzeczenia o niepełnosprawności nastąpiła w trybie art. 155 k.p.a. i dotyczyła kwestii zasadniczej dla kontrolowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji. W miejsce wpisu "nie da się ustalić" od kiedy niepełnosprawność istnieje wpisano bowiem – "niepełnosprawność istnieje przed 16 rokiem życia". Taka zmiana orzeczenia o niepełnosprawności stanowi przesłankę wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzja administracyjną, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Związek, o którym mówi art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., to pewna sekwencja "działań prawnych" organu administracyjnego, zgodnie z logiką których jedna decyzja lub orzeczenie sądu stanowi podstawę wydania innej decyzji (ta druga decyzja zależna jest od decyzji pierwszej). Podkreślić przy tym trzeba, iż wydanie drugiej decyzji nie będzie możliwe bez wcześniejszego wydania decyzji pierwszej (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2006 r., II GSK 156/06, Lex nr 276701), co ma miejsce w przypadku sprawy w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego wymagającej wcześniejszego rozstrzygnięcia w kwestii niepełnosprawności. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu znany jest pogląd orzecznictwa i piśmiennictwa prawniczego, zgodnie z którym możliwość uchylenia kontrolowanej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. zachodzi w tylko w przypadku tych podstaw wznowienia postępowania, które są tożsame z naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2045/04, z dnia 23 września 2004 r., FSK 641/04, LEX nr 133764 oraz z dnia 25 listopada 2005 r., I FSK 306/05, LEX nr 187617, J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, OSP 2000, z. 1, s. 51 i n.). W piśmiennictwie prawniczym, występuje jednak drugi pogląd, według którego sąd administracyjny jest obowiązany uchylić decyzję (postanowienie), jeżeli stwierdzi jedną z przesłanek wznowienia postępowania (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne., 2007, s. 452, 453) i T. Woś , H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 2005, s. 453). Wskazani autorzy uważają, że sąd administracyjny jest obowiązany uchylić decyzję (postanowienie), jeżeli stwierdzi jedną z przesłanek wznowienia postępowania. Podobne stanowisko zajmuje T. Kiełkowski (por. Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego jako przesłanka uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, PPP 2008, nr 4, s. 59 i n.). Co prawda użyty w treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a termin "naruszenie prawa", można kojarzyć wyłącznie z sytuacją, w której organowi orzekającemu w sprawie administracyjnej zarzuca się działanie sprzeczne z obowiązującymi go przepisami prawa procesowego lub wyjątkowo materialnego, jednakże możliwe jest również rozumienie tego pojęcia w sposób bardziej zobiektywizowany, "nawiązujący do szeroko pojmowanych wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków, które mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet okoliczności poniekąd zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego (np. wadliwego prejudykatu). W takim wypadku każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa", a zatem powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji (T. Kiełkowski, op. cit., s. 61). Za przyjęciem, iż każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego może być przesłanką uchylenia decyzji przez sąd, przemawia również to, że takie rozwiązanie przyspieszy i uprości osiągnięcie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zbliżone stanowisko zajmuje J.P.Tarno (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi., 2008, s. 360–361). Mając na względzie, iż sprawa dotyczy zasiłku pielęgnacyjnego, a więc świadczenia z zasady przysługującego osobom niepełnosprawnym, w stosunku do których szczególnie istotnym jest działanie zmierzające do uproszczenia i ułatwienia niezbędnych dla załatwienia sprawy formalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za stosowne przychylić się w konkretnej, kontrolowanej obecnie sprawie, do drugiego z przywołanych poglądów prawnych i orzec na podstawie art. 145 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a, jak w sentencji.