IV SA/Gl 512/04

Sygn. akt IV SA/Gl 512 /04 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia WSA Teresa Kurycusz - Furmanik WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Protokolant st. sekret. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w 16 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi L.S.-P. na decyzję Państwowej Inspekcji Pracy - Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. z dnia [...]r. nr [...]; 2/ określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Sygn. akt IV SA/Gl 512 /04 U Z A S A D N I E N I E Nakazem z dnia [...]r., nr [...], wydanym na podstawie art. 9 pkt 2a w związku z art. 21 pkt 1 oraz art. 21a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1362 z późn. zm.), Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji - Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. - Oddział w B.-B., po przeprowadzeniu kontroli w dniach [...] i [...]r. nakazał L.S.-P., właścicielce Hurtowni A w B., wypłacić wynagrodzenie zasadnicze następującym pracownikom: K.S. za miesiąc [...]r. – [...],- zł. i za miesiąc [...]r. – [...],- zł., O.M. za miesiąc [...]r.– [...],- zł. i za miesiąc [...]r. –[...],- zł. oraz O.K. za miesiąc [...]r.– [...],- zł. i za miesiąc [...]r. – [...],- zł. oraz nadał temu nakazowi rygor natychmiastowej wykonalności w oparciu o art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu nakazu podniósł, iż L.S.-P., będąc pracodawcą, nie wypłaciła na rzecz wymienionych pracowników w pełnej wysokości wynagrodzenia zasadniczego za wskazane miesiące. Dlatego, zdaniem organu administracyjnego, naruszyła przepisy art. 85 § 2 i art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) oraz wyczerpała przesłankę określoną w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem w interesie społecznym było wypłacenie świadczeń wynikających ze stosunku pracy. L.S.-P. pismem z dnia [...]r. wniosła odwołanie od powyższego nakazu. Akcentowała, że jej sytuacja jest wyjątkowa, ponieważ wymienieni w nakazie pracownicy spowodowali w pracy szkodę na jej rzecz, dokonując [...] "towarów [...]", a tolerowanie ich nagannego zachowania nie leży w interesie społecznym, jak i pracodawcy. Zatem powinni być zwolnieni dyscyplinarnie, ale po rozmowie z nimi doszło do ugodowego załatwienia sprawy, z uwagi na ewentualne trudności ze znalezieniem pracy, po otrzymaniu przez nich niekorzystnych świadectw pracy i dlatego zostali zwolnieni przez pracodawcę za wypowiedzeniem. Dodała, iż z powodu [...] poniosła wymierne straty finansowe oraz uważa, iż wypłata dodatkowych wynagrodzeń zawartych w nakazie jest nagrodą dla [...], a dla niej jako pracodawcy podwójną karą. Okręgowy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 16 ust.1 pkt 4 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1362 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako uzasadnienie przyjętego rozstrzygnięcia przywołał treść obowiązujących przepisów Kodeksu pracy, a w szczególności art. 80, art. 85, art. 91 i art. 94 pkt 5, nakładających na pracodawcę obowiązek wypłaty wynagrodzenia oraz innych elementów z nim związanych. Zdaniem organu odwoławczego zebrany w toku czynności kontrolnych materiał dowodowy pozwolił jednoznacznie stwierdzić, że pracownicy objęci nakazem nie otrzymali należnych wynagrodzeń za pracę w miesiącu [...] i [...]r. W odwołaniu natomiast nie przedstawiono okoliczności, które mogłyby wzruszyć przedmiotowy nakaz i miałyby wpływ na ocenę dokonanych przez pracodawcę naruszeń prawa pracy. Ponadto organ ten wskazał, że problematyka wypłaty wynagrodzenia oraz innych elementów z nim związanych regulowana jest przepisami bezwzględnie obowiązującymi, których przestrzeganie nie może być uzależnione od posiadanych środków finansowych, czy też kompensat, jeżeli nie doszło do prawnie skutecznej, pisemnej zmiany warunków pracy i płacy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie i wyjaśnienie istoty jej sprawy oraz przywołała takie same argumenty, jak w odwołaniu od rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, a mianowicie poniesienie straty finansowej w skutek [...] dokonanych przez wymienionych w nakazie pracowników i niesłuszne nałożenie kary na skarżącą. Okręgowy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ ten wskazał, że argumenty podnoszone przez skarżącą nie zasługują na uwzględnienie, bowiem pracownicy skarżącej nie wyrazili na piśmie zgody na potrącenie z wynagrodzenia jakichkolwiek należności, a także nie zawarli ugody, na którą powołuje się skarżąca. Nadto, przepisy nie nadają pracodawcy uprawnień do pokrywania z wynagrodzenia za pracę szkód powstałych w jego mieniu, nawet wówczas, gdy nie ma wątpliwości, którzy z pracowników ponoszą za nią odpowiedzialność. Istnieje też odrębny tryb dochodzenia odszkodowania w sytuacji, gdy pracownicy nie wyrażają zgody na pokrycie szkody (art. 114-122 Kodeksu pracy). Skoro zatem pracodawca był bezwzględnie obowiązany do wypłacenia wynagrodzenia, to odnośnie praw i obowiązków pracowników jest całkowicie obojętne, z jakich przyczyn nie doszło do realizacji tego obowiązku tym bardziej, że do orzekania o naruszeniu przepisów karnych przy [...] uprawiony jest wyłącznie sąd karny. Na rozprawie w dniu 16 grudnia 2005 r. skarżąca podkreśliła, iż wynagrodzenie, którego dotyczy zaskarżona decyzja jest sporne, a pracownicy nie wystąpili do sądu pracy z pozwem o jego wypłatę. Pełnomocnik organu administracyjnego akcentował na rozprawie, iż skarżąca sama przyznała, że zaniżyła pracownikom wynagrodzenie. Dlatego nie można twierdzić, że istnieje spór w tym zakresie pomiędzy pracownikami a skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zatem do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "ustawą p.p.s.a.") sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Przeprowadzając, w oparciu o powyższe uregulowania, ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że decyzje organów administracyjnych obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy oraz przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie podstawę materialnoprawną podjętych w niej rozstrzygnięć stanowił art. 9 ust. 1 pkt 2a ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tj. z 2001 r. Dz. U. Nr 124, poz. 1362 z późn. zm.). Dlatego w pierwszej kolejności należy przywołać ten przepis, który mówi, iż w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innych składników z nim związanych. Zadaniem nakazu wystawionego przez inspektora pracy jest zatem "wymuszenie" na pracodawcy wypełnienia obowiązku, wynikającego z umowy zawartej z pracownikiem w zakresie wypłaty wynagrodzenia wówczas, gdy ten obowiązek jest wymagalny. Oznacza to, że nakaz może być wydany tylko w takich sprawach, w których istnieje przewidziane przepisami prawa pracy "należne wynagrodzenie". W przypadku zaś wystąpienia sporu co do zasadności wypłaty należnego pracownikowi wynagrodzenia ze stosunku pracy, w tym też co do jego wysokości, inspektor pracy nie może nałożyć na pracodawcę obowiązku jego wypłaty. Przy czym zgodnie z przepisami prawa pracy spór może zaistnieć tylko między pracownikiem i pracodawcą, jako stronami stosunku pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny reprezentuje pogląd, iż przepis art. 9 ust. 1 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy nie jest przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 2 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, wyłączającym rozstrzyganie sporów między pracodawcą a pracownikiem z kompetencji sądu powszechnego i przenoszącym to uprawnienie do organu administracji publicznej – Państwowej Inspekcji Pracy. Nadto sądy powszechne w dalszym ciągu są jedynym organem państwa uprawnionym do rozstrzygania ewentualnych roszczeń wynikających ze stosunku pracy, w tym sporów o wypłatę wynagrodzenia między pracownikiem i pracodawcą, ponieważ są to sprawy cywilne podlegające ich kognicji. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, zaistniał spór co do wypłaty części wynagrodzenia na rzecz pracowników skarżącej, a samą okoliczność jego istnienia potwierdziła skarżąca zarówno w odwołaniu, w skardze, jak i na rozprawie. Z tego powodu wystawiony przez Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w B.-B. nakaz z dnia [...]r., nr [...] nie jest prawidłowy. W tej sytuacji, organy orzekające były uprawnione tylko do wnikliwego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie, odebrania stosownych oświadczeń zarówno od pracowników, jak i skarżącej, celem wyjaśnienia okoliczności zasadniczej dla rozstrzygnięcia sprawy i nie wykazanej innymi środkami dowodowymi, dotyczącej istnienia między tymi stronami sporu oraz ewentualnie do zobowiązania skarżącej, aby we wskazanym terminie go rozwiązała i wywiązała się z ciążących na niej obowiązków. Tym samym organy orzekające obu instancji rozstrzygnęły sprawę w oparciu o materiał dowodowy nie wystarczający do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego, który miał miejsce w sprawie. Takie działanie stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności dotyczących postępowania dowodowego (art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.), zasady praworządności (art. 6 K.p.a.), zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) i pogłębienia zaufania do organów państwa (art. 8 K.p.a.). Odnosząc się do twierdzenia pełnomocnika organu administracyjnego zaprezentowanego na rozprawie, iż skarżąca sama przyznała, że zaniżyła pracownikom wynagrodzenie nie wyklucza to możliwości istnienia sporu w tym zakresie pomiędzy pracownikami a skarżącą. Nie jest zatem obojętne dla rozstrzygnięcia sprawy, z jakich przyczyn nie doszło do wypłacenia wynagrodzenia za poszczególne miesiące określone w nakazie. Zauważyć należy, iż do orzekania o odpowiedzialności pracownika za umyślnie, jak i nieumyślnie wyrządzenie szkody uprawniony jest tylko sąd powszechny – sąd pracy w trybie art. 122 i art. 114-121 Kodeksu pracy. Przedstawione powyżej rozważania są niezbędne do wydania w rozpoznawanej sprawie prawidłowego rozstrzygnięcia, przy ponownym jej rozpatrzeniu przez organ pierwszej instancji. Reasumując zauważyć należy, że skoro w przedmiotowej sprawie zaistniał spór pomiędzy stronami stosunku pracy, czyli skarżącą i pracownikami wymienionymi w nakazie, co do wypłaty na ich rzecz części wynagrodzenia to organy orzekające nie były uprawnione do przyjęcia, iż ta część wynagrodzenia była "wynagrodzeniem należnym". W rezultacie decyzje organów administracyjnych obu instancji naruszyły art. 9 ust.1 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, który miał wpływ na wynik sprawy oraz przepisy postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 70, art. 77 i art. 80 K.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługuje zatem na uwzględnienie z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy p.p.s.a. i wpływa na wykonanie zaskarżonej decyzji administracyjnej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 152 ustawy p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji i orzekł, jak w sentencji.