IV SA/Gl 572/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku W. P. z dnia [...] r., odmówiono przyznania mu dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji znalazło się prawidłowe pouczenie o prawie do wniesienia odwołania, a jej doręczenie nastąpiło w dniu [...] r., co znajduje potwierdzenie w zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdującym się w aktach administracyjnych (k. 10) i od tej daty rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania, który upłynął w dniu [...] r. (piątek). Odwołanie od powyższej decyzji złożył W. P. w piśmie z dnia [...] r., nadanym listem poleconym za pośrednictwem Urzędu Pocztowego K. w dniu [...] r. (poniedziałek). Postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...]r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że odwołanie od wymienionej decyzji wniesione zostało z uchybieniem ustawowo określonego terminu. W piśmie z dnia [...]r., W. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. W uzasadnieniu skargi zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdził, że: "jeżeli nastąpiło uchybienie terminu wniesienia odwołania, to nastąpiło to w wyniku zaburzeń mej bieżącej pamięci, na którą dolegliwość z mocą rosnąć cierpię od kilku lat". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...]r., Nr [...], wydanym na podstawie art. 1 ust. 1, art. 17 ust. 1 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 z późn. zm.), art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwanej dalej jako: "K.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zaznaczyło, że zgodnie z art. 58 § 1-3 K.p.a. (cytaty): "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy" (§ 1); "Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin" (§ 2); "Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne" (§ 3). Cytowany przepis formułuje cztery przesłanki przywrócenia terminu. Pierwszą z nich jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, drugą przesłanką jest wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, trzecią dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku, przy czym termin ten rozpoczyna swój bieg od dnia ustania przeszkody, zaś czwartą przesłanką jest jednoczesne dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której przywracany termin był ustanowiony. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu. Wykazany fakt leczenia się w poradni zdrowia psychicznego nie usprawiedliwia jeszcze uchybienia terminu. Zdając sobie sprawę z swojego stanu sam skarżący winien przedsięwziąć wcześniej stosowne kroki, by zapobiec uchybieniu terminowi. Nadto, ciążył na nim obowiązek uprawdopodobnienia, że w związku z nagłym atakiem choroby nie był w stanie złożyć odwołania, a atak ten ustał po terminie złożenia odwołania. Natomiast z treści wniosku wynika, że nie zdawał sobie sprawy i nadal nie zdaje z tego, kiedy powinien złożyć odwołanie. Nie bez znaczenia jest fakt, że nie odbierał korespondencji pod wskazanym przez siebie adresem, a decyzja została mu doręczona na postawie art. 44 § 4 K.p.a. Zatem powoływane okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy, lecz uzasadniają zarzut niedołożenia odpowiedniej staranności. Natomiast jak stwierdzono w wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 września 2011 r. (II SA/Wa 1145/11, Lex nr 965457) (cytat): "Odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. Konieczne jest zatem uwiarygodnienie przez stronę, stosowną argumentacją, swojej staranności, faktu, że przeszkoda było niezależna od niej i istniała przez cały czas aż do chwili złożenia wniosku o przywrócenie terminu, tzn., że powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem". W piśmie z dnia [...] r. W. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. W jej uzasadnieniu zawarł kolejny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i zaznaczył, że ma 70-lat i jest osobą bardzo chorą cierpiącą na zaniki pamięci, przez co uchybił terminowi do złożenia odwołania. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zaznaczyło, że skarżący uchybił terminowi nie w wyniku nagłego ataku choroby, a tylko taka okoliczność mogłaby uzasadnić przywrócenie terminu. Nadto, skarżący zdawał sobie sprawę ze swojego stanu zdrowia i problemów z pamięcią, dlatego mógł powołać pełnomocnika lub sam przedsięwziąć kroki do tego, by o terminie nie zapomnieć ze swej winy. To pozwoliłoby przyjąć, że uchybienie terminu mogłoby nastąpić bez jego winy, co na podstawie art. 58 § 1 K.p.a., stanowi niezbędną przesłankę przywrócenia terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) wykazała, że w tej sprawie nie naruszono wymogów prawa. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jednocześnie stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiot niniejszej skargi stanowi postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...], odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności przez stronę (uczestnika) postępowania. Instytucji tej nie można stosować do terminów materialnoprawnych, ma bowiem zastosowanie jedynie do terminów procesowych i do terminów dokonania czynności procesowych. Równocześnie zgodnie z art. 58 K.p.a. organy administracji publicznej mogą orzec o przywróceniu uchybionego terminu, na wniosek strony, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, oraz dopełni czynności, dla której termin był określony jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Z treści powołanego powyżej art. 58 K.p.a. wynika, że główną przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenia terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. wyr. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 07 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Po 61/11; B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. Wyd. 11, Warszawa 2011, str. 281). Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się miedzy innymi przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji, czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że zdaniem organu odwoławczego, doręczenie decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r., którą odmówiono przyznania mu dodatku mieszkaniowego nastąpiło w dniu [...] r., w ramach trybu uregulowanego w art. 44 K.p.a., co znajduje potwierdzenie w zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdującym się w aktach administracyjnych (k. 10). Analiza przedłożonych akt administracyjnych wskazuje, że skarżący odwołanie od powyższej decyzji złożył w piśmie z dnia [...] r., nadanym listem poleconym za pośrednictwem Urzędu Pocztowego K. w dniu [...] r. (poniedziałek). W tym okresie podnoszona przez skarżącego okoliczność choroby nie została udokumentowana, dlatego nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do argumentacji skarżącego, wobec całości zebranych w sprawie materiałów dowodowych oraz podnoszonych przez niego okoliczności, należy wskazać, że skarżący nie spełnił kumulatywnie przesłanek umożliwiających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i nie uprawdopodobnił, że uchybienie to było spowodowane przyczynami niezależnymi, a także nie wykazał, kiedy powstała i ewentualnie ustała przyczyna powodująca uchybienie przedmiotowego terminu. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, czyli powinna stosowną argumentacją wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wstąpienia z wnioskiem). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, czyli powinna stosowną argumentacją wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wstąpienia z wnioskiem). Ocena wiarygodności twierdzeń nie może bowiem być dowolna, musi opierać się na obiektywnych przesłankach. Ciężar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na samym zainteresowanym. Biorąc pod uwagę powyższe, skarżący nie wykazał należytej staranności w dopełnieniu czynności procesowej, którą było złożenie odwołania. Stosownie do art. 59 § 1 K.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej, zaś na postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. W art. 59 § 2 K.p.a. przewidziano jednak specjalne uregulowanie odnoszące się do trybu orzekania o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia, o czym postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Tym samym, zgodnie z tym przepisem, postanowienie organu odwoławczego w kwestii przywrócenia terminu (zarówno o przywróceniu, jak i odmowie przywrócenia) jest ostateczne z momentem jego wydania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy przyjdzie stwierdzić, że zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest zgodne z prawem. Zdaniem składu orzekającego, organ odwoławczy prawidłowo zastosował obowiązujące i omówione powyżej przepisy prawa, jak też ustalił ich znaczenie oraz następstwa prawne. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalono skargę.