IV SA/Gl 585/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] NR [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. , na podstawie art. 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej, nie stwierdził u A. M. choroby zawodowej - [...] - wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że na podstawie orzeczeń lekarskich; Poradni Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy M. Ośrodka Medycyny Pracy w K. oraz Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. , dotyczących A. M. , zatrudnionego w latach [...] w Kopalni A w L. , na stanowiskach robotnika niewykwalifikowanego pod ziemią, górnika pod ziemią, stwierdził brak podstaw do rozpoznania [...] wywołanego narażeniem zawodowym na [...]. Pomimo, że aktualnie stwierdzono u wyżej wymienionego, [...], to jednak z uwagi na brak udokumentowania występowania tej nieprawidłowości w okresie do 1 roku od ustania w [...] narażenia zawodowego - zgodnie z kryteriami zawartymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. - nie ma podstaw do uznania etiologii zawodowej [...] . Z oceny narażenia zawodowego wynika, że podczas zatrudnienia w latach [...] A. M. pracował w warunkach narażenia na [...]. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia, zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić nie później niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. W przypadku [...] okres, w którym wystąpienie objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego wynosi 1 rok. W odwołaniu z dnia [...] A. M. podniósł, że przez okres wykonywania pracy zawodowej był narażony na [...], które spowodowały wystąpienie obecnej choroby. Decyzją z dnia [...] Nr [...] , Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest zakwalifikowanie przez lekarzy orzeczników kompetentnej placówki diagnostycznej służby zdrowia występującego schorzenia jako choroby wymienionej w odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, iż narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie nastąpiło w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem. W sprawie A. M. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że pracował w latach [...] w KWK A w L. jako robotnik niewykwalifikowany i górnik pod ziemią i był eksponowany na działanie [...] powstającego przy [...] urabianiu węgla. Jednakże we wnioskach orzeczeń lekarskich; Poradni Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy M. Ośrodka Medycyny Pracy w K. oraz Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. , nie rozpoznano u niego choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W uzasadnieniu orzeczeń stwierdzono, że brak udokumentowanego narażenia zawodowego A. M. na działanie czynników drażniących [...] oraz brak udokumentowania występowania schorzenia w okresie do 1 roku od ustania narażenia zawodowego nie pozwala - zgodnie z obowiązującymi kryteriami orzeczniczymi na uznanie etiologii zawodowej choroby. Nie ma zatem merytorycznych podstaw do wiązania przyczynowego rozpoznanej choroby [...] z przebytą w latach [...] ekspozycją zawodową na działanie [...]. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej u A. M. zostało wszczęte w czasie obowiązywania przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, A. M. wskazał, że przez [...] zatrudnienia w Kopalni A w L. , pracował w narażeniu na działanie [...] powstającego przy [...]. Ponadto z orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w S. wynika, że stwierdzono u niego [...]. Podniósł, że po przejściu na emeryturę nie podjął pracy zarobkowej, w związku z tym stan jego zdrowia nie mógł pogorszyć się na skutek pracy w innych trudnych warunkach. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanego dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Natomiast na podstawie art. 134 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona w tych ramach kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 z 2002 r.), zwane dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego zostało bowiem rozpoczęte po dniu wejścia w życie wymienionego rozporządzenia. Zgodnie z § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przedmiotem postępowania organu administracji jest więc ustalenie, czy są spełnione przesłanki takie jak; wystąpienie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz stwierdzenie, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Postępowanie w sprawie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r., tj. [...] , które spowodowało [...] ([...]), wywołane [...]. Organy sanitarne obu instancji - w oparciu o wyniki oceny narażenia zawodowego - zgodnie przyjęły, że skarżący podczas zatrudnienia w latach [...] - [...] w Kopalni A w L. , na stanowiskach robotnik niewykwalifikowany i górnik pod ziemią, pracował w ekspozycji na działanie [...]. Nie ulegała zatem wątpliwości okoliczność wykonywania przez niego pracy w warunkach stwarzających ryzyko powstania schorzenia wymienionego w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Jednakże lekarze specjaliści obu jednostek orzeczniczych (I i II szczebla) nie rozpoznali u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., pomimo, że aktualnie stwierdzono u niego, [...] ([...]) . W uzasadnieniu orzeczeń lekarskich; Poradni Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy M. Ośrodka Medycyny Pracy w K. oraz Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. , stwierdzono, że brak udokumentowania występowania schorzenia w okresie do 1 roku od ustania narażenia zawodowego, nie pozwala - zgodnie z obowiązującymi kryteriami orzeczniczymi na uznanie etiologii zawodowej choroby. Na podstawie orzeczeń lekarskich wyżej wymienionych jednostek orzeczniczych, organy administracji obydwu instancji nie stwierdziły u A. M. choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Odnosząc się do powyższego należało wskazać, iż w myśl § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Tymczasem w sporządzonym w formie tabelarycznej wykazie, stanowiącym załącznik do przedmiotowego rozporządzenia, dla poszczególnych chorób zawodowych w kolumnie drugiej określono "okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego", a nie okres, w jakim może nastąpić zgłoszenie lub rozpoznanie choroby zawodowej po zakończeniu pracy w narażeniu, tak jak stanowi § 2 ust. 2 cyt. rozporządzenia. Zaistniała w tym zakresie rozbieżność ma istotne znaczenie, bowiem zgodnie z art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, Rada Ministrów została upoważniona do określenia wykazu chorób zawodowych oraz szczegółowych zasad postępowania dotyczących zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w tych sprawach. Delegacja ustawowa, wskazana w tym przepisie, nie zawiera natomiast upoważnienia dla Rady Ministrów do określenia okresu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Ponadto do takiego okresu nie nawiązuje § 2 ust. 2 rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2007 r. wyraził pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela, że analiza treści przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w zestawieniu z treścią przepisu art. 237 § 1 K.p., daje podstawę do stwierdzenia niezgodności z tym przepisem jako aktem wyższego rzędu regulacji zawartej w załączniku rozporządzenia, w zakresie, w jakim określono w nim okres wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Regulacja ta została wydana mimo braku upoważnienia ustawowego w art. 237 § 1 K.p. i wbrew dyspozycji przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia, co stanowi o braku zgodności w tym zakresie postanowień załącznika do rozporządzenia, z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Powyższy stan prawny daje zatem sądowi administracyjnemu podstawę do odmowy zastosowania w sprawie, uregulowań zawartych w kolumnie drugiej tabeli wykazu chorób zawodowych. ( por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1614/06 nie publ.) Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku stwierdził, iż przedmiotowe rozporządzenie nie wskazuje okresu, w jakim po zakończeniu pracy w narażeniu, winno nastąpić zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie, a więc regulacji do jakiej odsyła § 2 ust. 2 rozporządzenia. Tym samym ocena czy strona zachowała termin do wystąpienia ze zgłoszeniem choroby czy nie, staje się bezprzedmiotowa (por. również wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2007 r. sygn. akt II OSK 479/07 nie publ.). Powracając na grunt rozpoznawanej sprawy przyjdzie stwierdzić, iż wskazane w orzeczeniach lekarskich - jako przesłanka negatywna do rozpoznania choroby zawodowej - ustanie zatrudnienia w [...] oraz brak udokumentowanych objawów chorobowych w okresie narażenia zawodowego i jednego roku od ustania tego narażenia - nie może stanowić podstawy wykluczenia zawodowej etiologii schorzenia. Z przytoczonych względów, należało uchylić zaskarżoną decyzję - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ orzekający - będąc związany powyższą oceną prawną wyrażoną przez Sąd - ponownie przeprowadzi ustalenia w zakresie tego, czy rozpoznana u A. M. choroba, została spowodowana (bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem), działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W tym celu uzupełni materiał dowodowy poprzez dołączenie orzeczenia lekarskiego na okoliczność etiologii, rozpoznanego u skarżącego schorzenia. Następnie rozpatrzy cały materiał dowodowy i oceni na podstawie jego całokształtu, czy zostały udowodnione okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, które wymieniono wyżej - w ramach analizy § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W uzasadnieniu organ wskaże, na podstawie jakich dowodów uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich powodów ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich przyczyn odmówił wiary poszczególnym dowodom. W rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 P.p.s.a., gdyż zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności.