IV SA/Gl 594/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, , , po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej p o s t a n a w i a odrzucić wniosek. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony stronie skarżącej dnia 29 marca 2016 r. (k. 34). W dniu 5 kwietnia 2016 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Starszy referendarz sądowy w tut. Sądzie postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2016 r. ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu. W wykonaniu powyższego postanowienia, pismem z dnia 26 kwietnia 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka w K. zawiadomiła tut. Sąd, iż w sprawie niniejszej wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata L.N. W dniu 9 maja 2016 r. aplikant adwokacki M.P. z upoważnienia adwokata L.N. przeglądała akta sądowe i administracyjne w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 24 maja 2016 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 stycznia 2016 r., jednocześnie załączając skargę kasacyjną. W piśmie pełnomocnik podniósł, że zarządzenie o wyznaczeniu zostało mu doręczone w dniu 29 kwietnia 2016 r., tj. już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej podlegał odrzuceniu jako spóźniony. Na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu i równocześnie dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie. Z kolei zgodnie z art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym, a na postanowienie w tej kwestii służy zażalenie. Z brzmienia powyższych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie, tj. wniesienie wniosku w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dopełnienie (wraz z wnioskiem) czynności, dla której był ustanowiony termin oraz brak winy w uchybieniu terminu. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Badając wskazane wyżej przesłanki przywrócenia terminu należy stwierdzić, że wraz z wnioskiem pełnomocnik dopełnił czynności, której nie dokonano w terminie – wniósł bowiem skargę kasacyjną. W ocenie Sądu pełnomocnik strony skarżącej nie ponosi także winy w uchybieniu terminu, skoro o fakcie wyznaczenia go dowiedział się już po upływie terminu przewidzianego na wniesienie skargi kasacyjnej. Sąd podziela w tym względzie pogląd wyrażony w postanowieniu z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. III SA/Kr 498/07 (powołane orzeczenia są dostępne w CBOiS – www.orzeczenia.nsa.gov.pl), przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, że uprawdopodobniony jest brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sytuacji gdy fachowy pełnomocnik, niezbędny do skutecznego dokonania tej czynności procesowej, został stronie przydzielony po upływie tego terminu; strona nie ma bowiem wpływu na termin rozpatrzenia jej wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu przez sąd administracyjny. Rozwijając powyższą myśl można dodać, że strona nie ma także wpływu na termin wyznaczenia pełnomocnika przez właściwy organ samorządu zawodowego, ani tym bardziej na termin zawiadomienia pełnomocnika o fakcie jego wyznaczenia. Te okoliczności, jak również funkcjonujący w stosunku do środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej przymus adwokacko-radcowski, uprawniają do stwierdzenia, że strona istotnie nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W tym miejscu ze wskazanych pozytywnych przesłanek przywrócenia terminu pozostała przesłanka złożenia wniosku w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu. Godzi się zwrócić uwagę, że pełnomocnik strony skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu nie wskazał dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu. Jednak z faktu, że upoważniony przez pełnomocnika aplikant adwokacki przeglądał akta w dniu 9 maja 2016 r. (k. 57-58) można wnioskować, że przynajmniej w tej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro bowiem aplikant adwokacki jest osobą, którą profesjonalny pełnomocnik posługuje się przy wykonywaniu czynności, to pełnomocnik ten odpowiada jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i zaniechania aplikanta (M. Grego-Hoffmann, Rola pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym, LEX 2012). Można więc stwierdzić, że dnia 9 maja 2016 r., a więc w dziesiątym dniu od otrzymania zawiadomienia o wyznaczeniu, pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy i mógł rozpocząć prace nad skargą kasacyjną. Ustalenie daty ustania przyczyny uchybienia terminu ma kapitalne znaczenie dla oceny spełnienia ostatniej z wymienionych przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej – przesłanki złożenia wniosku w ciągu siedmiu dni od czasu ustania tej przyczyny. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 listopada 2006 r., sygn. akt I FZ 515/06, przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd w postępowaniu międzyinstancyjnym ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej. Odnosząc tezę powyższego orzeczenia do niniejszej sprawy trzeba wskazać, że wobec badania akt w dniu 9 maja 2016 r. pełnomocnik miał możliwość wniesienia skargi kasacyjnej jeśli nie tego samego dnia, to przynajmniej dzień później. Z dniem, w którym wniesienie środka zaskarżenia stało się możliwe, ustała przyczyna uchybienia terminowi i jednocześnie rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Mając na uwadze powyższe trzeba stwierdzić, że wniosek o przywrócenie terminu wniesiony 25 maja 2016 r. do tut. Sądu był spóźniony co najmniej o osiem dni. Jeśli bowiem przyjąć, że ze względu na czas potrzebny do sporządzenia skargi kasacyjnej jej wniesienie stało się możliwe 10 maja 2016 r., a więc dzień po zapoznaniu się z aktami sprawy, to siedmiodniowy termin upływał 17 maja 2016 r. We wniosku pełnomocnik strony skarżącej odwołał się do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt I FZ 198/06, zwracając uwagę, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzeczniczym przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje w dniu, w którym adwokat miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Treść tego orzeczenia nie stoi jednak w sprzeczności z orzeczeniem wydanym w niniejszej sprawie. Pełnomocnik co prawda złożył wniosek i dokonał czynności w terminie 30 dni od zawiadomienia go o wyznaczeniu, jednak przesłanka rzeczywistej możliwości wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy zaktualizowała się wcześniej. Na marginesie należy podkreślić, że sprawa została wszczęta w dniu 10 czerwca 2015 r. (dzień wniesienia skargi), a zatem należało stosować do niej poprzedni stan prawny – sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Nowelizacja w analizowanym zakresie wprowadziła istotne zmiany, m.in. że termin do wniesienia skargi kasacyjnej w przypadku ustanowienia w ramach prawa pomocy profesjonalnego pełnomocnika biegnie od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu. W niniejszym postępowaniu jednak, jako wszczętym przed graniczną datą 15 sierpnia 2015 r., należało stosować poprzedni stan prawny. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że pełnomocnik strony skarżącej uchybił siedmiodniowemu terminowi na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wobec niezłożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Sąd jest zobligowany do odrzucenia przedmiotowego wniosku jako spóźnionego na podstawie art. 88 p.p.s.a.