IV SA/Gl 614/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 3 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. J. (J.) na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia adwokata. Wraz ze skargą z dnia [...] A. J. złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Równocześnie zadeklarował, że mieszka i gospodaruje samotnie albowiem sąd orzekł [...] pomiędzy nim i małżonką. Nadto oświadczył, że nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi. Posiada natomiast mieszkanie spółdzielcze własnościowe o powierzchni [...], garaż i samochód osobowy marki [...], rok produkcji [...]. Miesięczny dochód brutto skarżącego zadeklarowany został w kwocie [...], uzyskiwanej z tytułu [...]. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku (zarządzenie z dnia 20 sierpnia 2008 r.) strona nadesłała między innymi decyzję [...] ustalającą wysokość pobieranej przezeń [...] oraz dokumenty źródłowe potwierdzające wysokość kosztów ponoszonych z tytułu czynszu, opłat za tzw. media, składek ubezpieczeniowych a także wydatków związanych z pobytem w sanatorium oraz z zakupem leków. Nadesłał też pismo procesowe datowane na [...], w którym przedstawił swą trudną sytuację materialną oraz oświadczenie, w którym podał, iż orientacyjna wysokość miesięcznych kosztów obciążających jego gospodarstwo domowe (czynsz, tzw. media, składki ubezpieczeniowe, leki i leczenie, zakup środków czystości) to ogółem [...]. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy odnotować, że skarga w niniejszej sprawie wniesiona została na decyzję wydaną w przedmiocie choroby zawodowej. Zgodnie zaś z art. 239 pkt 1 lit. c p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskujący korzysta zatem w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie postępowanie w kwestii zwolnienia go z obowiązku ich uiszczenia było bezprzedmiotowe i z tego powodu należało je umorzyć działając na podstawie art. 161 §1 pkt 3 i §2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §3 tej ustawy. Odnosząc się natomiast do wniosku A. J. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego godzi się przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w tym kontekście analiza sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy doprowadziła do konkluzji, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. Trzeba bowiem zaznaczyć, że jego miesięczny dochód brutto wynosi [...] (netto: [...] - patrz: nadesłana decyzja [...] z dnia [...]), co znacznie przekracza aktualnie obowiązującą kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę, w wysokości [...], ustalonego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. (Dz. U. Nr 171, poz. 1209). Zgodnie zaś ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie (postanowienie z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). Z wywodów skarżącego nie wynika przy tym, aby zachodziły w jego przypadku szczególne okoliczności (np. niepełnosprawność w stopniu znacznym, niezdolność do samodzielnej egzystencji, nieprzewidziane zdarzenia losowe), powodujące wyjątkowo trudną sytuację życiową a tym samym mogące przemawiać za pozytywnym załatwieniem jego wniosku. Nie ma on także na utrzymaniu żadnych innych osób. Wyżej wymieniony powoływał się wprawdzie na fakt obciążenia relatywnie znacznymi wydatkami, które zostały przezeń częściowo udokumentowane. Trzeba jednak podkreślić, że prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie takiej osobie, która nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623). Tymczasem należy zwrócić uwagę, że wśród swoich wydatków A. J. wymienił między innymi wysoką składkę z tytułu ubezpieczenia na życie w kwocie aż [...] miesięcznie oraz koszt ubezpieczenia samochodu, które trudno uznać za wydatki związane z jego koniecznym utrzymaniem. Z oświadczeń skarżącego nie wynika bowiem, aby posiadany pojazd był mu niezbędny dla zaspokojenia koniecznych potrzeb komunikacyjnych (w swoim piśmie z dnia [...] sam wszak podał, że nie stać go na paliwo i dlatego "[...] stoi w garażu"). W konsekwencji, ewentualne zbycie rzeczonego samochodu, jak również posiadanego garażu nie spowodowałoby szkody dla jego istotnych potrzeb życiowych a równocześnie mogłoby zmniejszyć obciążenie finansowe, poprawić jego sytuację bytową a zarazem stanowić źródło pozyskania środków na opłacenie kosztów postępowania sądowego. Zważywszy powyższe uznano, że skarżący nie wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, że nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z udziałem w sprawie adwokata bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Skoro zatem wnioskodawca posiada stały dochód w kwocie znacznie przekraczającej wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę a równocześnie stać go na uiszczanie wysokich składek ubezpieczeniowych oraz na pokrywanie kosztów związanych z utrzymaniem samochodu, który nie jest mu niezbędny, to brak jest podstaw do zastosowania wobec niego dobrodziejstwa procesowego w postaci prawa pomocy. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 258 §3 oraz z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.