IV SA/Gl 616/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2009 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...] r. Nr [...] wydaną w oparciu o art. 104 § 1 i 2 Kpa i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851) nie stwierdzono u E. S. choroby zawodowej - [...] powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za [...] u ludzi - [...], wymienionej pod poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwanego dalej "rozporządzeniem". Podniesiono, iż dwie orzekające w sprawie kompetentne placówki medyczne nie rozpoznały u badanego choroby zawodowej. Skarżący został poddany badaniu epidemiologicznemu w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S., w wyniku którego wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania [...] pochodzenia zawodowego. W związku ze złożeniem wniosku o przeprowadzenie ponownego badania, placówka orzecznicza II stopnia - Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wydała zaocznie orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., w którym również nie rozpoznano choroby zawodowej. W orzeczeniu lekarskim stwierdzono, iż dane o przebytym przez stronę narażeniu zawodowym nie wykazuje kontaktu z czynnikami o udowodnionym działaniu [...] u ludzi, co tym samym nie pozwala na uznanie etiologii zawodowej rozpoznanego [...]. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że E. S. pracował w gospodarstwie rolnym w latach [...] położonym na terenie gminy S. i gminy P. Wykonywał on różnorodne czynności robocze związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego - m.in. orka, siew, siew roślin uprawnych, zbiór płodów rolnych, wysiewanie ręczne nawozów mineralnych, opryski upraw z zastosowaniem środków ochrony roślin, omłoty, prace związane z obrządkiem zwierząt gospodarskich i in. W pracy był narażony na działanie pyłów organicznych pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz pozostawał w kontakcie ze środkami roślin i nawozami mineralnymi. Wyniki przeprowadzonego postępowania wskazują, iż podczas pracy w gospodarstwie rolnym strona nie była narażona na działanie czynników uznanych za [...] u ludzi. E. S. w odwołaniu od powyższej decyzji wniósł o dalsze prowadzenie sprawy nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu. Powiatowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyjaśniono, że zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej został szczegółowo uregulowany w rozporządzeniu i został on, zdaniem organu, w niniejszej sprawie zachowany. Organ sanitarny podkreślił, iż dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby ujętej - zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. W sprawie odwołującego lekarze specjaliści dwóch kompetentnych placówek diagnostycznych (WOMP i IMPiZŚ w S.) w wydanych orzeczeniach orzekli o braku podstaw do rozpoznania u niego zawodowej etiologii [...]. Powyższe przesłanki - brak narażenia zawodowego na czynniki o udowodnionym działaniu [...] u ludzi oraz brak rozpoznania zawodowej etiologii schorzenia przez lekarzy specjalistów kompetentnych placówek diagnostycznych musiały zdaniem organu skutkować odmową stwierdzenia u E. S. choroby zawodowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach E. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów § 6 ust. 2 pkt 2 i pkt 3, ewentualnie pkt 5 rozporządzenia. Skarżący podniósł, iż zgodnie z powołanymi przepisami, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego lekarz występuje o ich uzupełnienie do lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej w zakresie dokonania uzupełniającej oceny narażenia zawodowego oraz o udostępnienie dokumentacji medycznej pracownika wraz z wynikami poprzednich badań profilaktycznych. Lekarz orzecznik może również wystąpić do lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie tego pracownika o udostępnienie dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie lekarze orzecznicy nie wystąpili o uzupełnienie dokumentacji lekarskiej i nie wzięli pod uwagę, że [...] został u niego rozpoznany i poddany leczeniu. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż placówka orzecznicza II stopnia wydała orzeczenie lekarskie w sposób zaoczny. Odpowiadając na skargę, organ inspekcji sanitarnej nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia i przytaczając dotychczasowo podnoszone argumenty wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów procesowych, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Otóż stwierdzanie chorób zawodowych następuje na podstawie przepisów rozporządzenia, wydanego w oparciu o delegację ustawową z art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł wprawdzie o niezgodności przepisów art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kp i rozporządzenia z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, jednocześnie jednak określił, że utracą one moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia tego wyroku, co nastąpiło w dniu 2 lipca 2008 r. Termin ten jeszcze nie upłynął, w związku z czym rozporządzenie jest obowiązujące i winno być stosowane (szerzej na ten temat por. np. wyrok tut. Sądu z dnia 14.11.2008 r., sygn. IV SA/Gl 288/08, dostępny w internecie). Słusznie zatem organy administracji sanitarnej powołały w swoich decyzjach przepisy rozporządzenia, jednak nie dopełniły przewidzianych w nim wymogów. Należy bowiem podzielić zarzut skarżącego, że kwestia jego narażenia zawodowego nie została należycie wyjaśniona, a jest ona w sprawie kluczowa. Mianowicie wydane w niej orzeczenia lekarskie rozpoznały u skarżącego [...], natomiast nie zakwalifikowały go do choroby zawodowej ujętej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia, wyłącznie w oparciu o informacje organu sanitarnego I instancji, według której skarżący nie był narażony na działanie czynników uznanych za [...] u ludzi. Z kolei uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje na brak rozpoznania choroby zawodowej, natomiast kwestię narażenia zawodowego kwituje stwierdzeniem, że takiego narażenia nie było. Tymczasem w sytuacji rozpoznania schorzenia, którego rodzaj jest wymieniony w wykazie chorób zawodowych, stwierdzenie istnienia takiej choroby, jako zawodowej, uzależnione jest od właściwej oceny narażenia zawodowego, a więc okoliczności związanych ze środowiskiem pracy lub sposobem jej wykonywania (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Przeprowadzenie takiej oceny należy właśnie do organu inspekcji sanitarnej (§ 2 ust. 5 pkt 3 i § 8 rozporządzenia). Ocena ta musi być należycie przedstawiona i omówiona w decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, gdyż w tym zakresie obowiązują ogólne przepisy procedury administracyjnej, formułujące też wymogi decyzji administracyjnej. Wśród nich znajduje się uzasadnienie faktyczne, które winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 1 i 3 Kpa). Pełne ustalenia winny znaleźć się również w decyzji II instancji, zwłaszcza gdy odwołanie kwestionuje stan faktyczny ustalony przed organem podstawowego stopnia. Organ odwoławczy nie pełni bowiem roli typowo kasacyjnej, lecz jest organem merytorycznym, zobowiązanym do rozpatrzenia sprawy w całości, niejako na nowo. Jak już natomiast wcześniej wskazano zaskarżona decyzja pozbawiona jest jakichkolwiek motywów usprawiedliwiających ustalenie o braku narażenia skarżącego na działanie czynników uznanych za [...] u ludzi. Jest to więc arbitralne stwierdzenie, wymykające się kontroli zastrzeżonej dla sądu administracyjnego. Dlatego też należało uznać, że z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 1 i 3 Kpa sprawa administracyjna nie została dostatecznie wyjaśniona, co musi zatem nastąpić przy ponownym jej rozpatrzeniu. Konieczne ustalenia winne dotyczyć rodzaju pracy wykonywanej przez skarżącego i występujących podczas niej czynników szkodliwych. W tym ostatnim zakresie nie wystarczy powołać używanych przez skarżącego substancji, ale przy ustalaniu ich szkodliwości lub jej braku należy wskazać przesłanki, na których takie ustalenia są czynione. Niewątpliwie wykorzystać wypadnie rozporządzenie wykonawcze do art. 222 § 3 Kp, zawierające wykaz substancji i preparatów o działaniu [...], nie stanowiący jednak wykazu zamkniętego (co podano w objaśnieniu do tego wykazu - Dz. U. Nr 280 z 2004 r., poz. 2771 ze zm.). Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organ orzekający zwróci również uwagę na właściwą podstawę prawną decyzji, która nie dotyczy choroby zawodowej pracownika, lecz rolniczej choroby zawodowej, której stwierdzenia dokonuje się w trybie rozporządzenia, w związku z art. 46 ust. 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (j.t. Dz. U. Nr 50 z 2008 r., poz. 291 ze zm.). Wyjaśnienia wymaga więc także, czy skarżącego obejmuje regulacja tej ustawy. Z powyższych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. SW