IV SA/Gl 65/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2007r. sprawy ze skargi W.Ś. na uchwałę Rady Miasta C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utworzenia placówki kształcenia ustawicznego oddala skargę Rada Miasta C., na podstawie art. 12 pkt 8 lit.i w związku z art. 92 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 z późn. zm.), art. 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 5a, art. 58 ust. 6 oraz 68a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), podjęła Uchwałę Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie utworzenia [...] Uniwersytetu [...] wchodzącego w skład [...] w C. przy ul. [...] oraz nadania statutu. W § 1 uchwaliła o utworzeniu z dniem [...] r. publicznej placówki kształcenia ustawicznego o nazwie [...] oraz o nadaniu statutu w brzmieniu określonym w załączniku do uchwały. W § 2 uchwały przyjęto, że [...] wchodzi w skład [...] w C. przy ul. [...]. Natomiast w § 3 powierzono wykonanie uchwały Prezydentowi Miasta C. Zgodnie z § 4 uchwała weszła w życie z dniem podjęcia. Wśród celów i zadań placówki, w § 5 Statutu, stanowiącego załącznik do wymienionej uchwały ustalono, że celem [...] jest: 1 – stymulowanie rozwoju osobowego oraz intelektualnej, psychicznej i fizycznej sprawności osób starszych; 2 - prowadzenie działalności edukacyjnej ( w tym w zakresie ochrony i promocji zdrowia), kulturalnej, twórczej i krajoznawczo - turystycznej dla osób starszych; 3 – aktywizacja społeczna osób starszych i propagowanie aktywnego trybu życia; 4 – upowszechnianie profilaktyki gerontologicznej. Natomiast w § 6 Statutu przyjęto, że [...] realizuje powyższe cele poprzez: 1 – wykłady, seminaria, dyskusje, konferencje naukowe z różnych dziedzin nauki; 2 – konwersatoria z języków obcych; 3 – zajęcia informatyczne; 4 – warsztaty psychologiczne i artystyczne; 5 – spotkania z przedstawicielami nauki, kultury, sztuki, polityki, gospodarki; 6 – zajęcia z kultury fizycznej i rehabilitację zdrowotną; 7 – aktywną działalność turystyczno-krajoznawczą; 8 – działalność w zespołach, klubach i sekcjach zainteresowań; 9 – samopomoc koleżeńską i pracę społeczną słuchaczy; 10 – prowadzenie akcji informacyjnej i wydawniczej, propagującej działalność [...]. W § 14 Statutu określono, że słuchaczem może być każda osoba w wieku poprodukcyjnym, która pragnie wnieść swój wkład pracy społecznej w urzeczywistnienie celów [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Wojewoda Ś., na podstawie art. 93 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. Nr 142 z 2001 r., poz. 1591 z późn. zm.) i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie utworzenia [...] wchodzącego w skład [...] w C. przy ul. [...] oraz nadania statutu, zarzucając jej naruszenie przepisu art. 68a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 256 z 2004 r. poz. 2572 z późn. zm.), ewentualnie o stwierdzenie nieważności uchwały w części dotyczącej § 6 pkt 5 –10 Statutu [...] wchodzącego w skład [...] w C., stanowiącego załącznik do tej uchwały. W uzasadnieniu skargi podniósł, że realizacja kształcenia ustawicznego może odbywać się: - w oparciu o przepisy oświatowe; - na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807); - w formach i na zasadach określonych odrębnymi przepisami (art. 68a ust. 3 i 83a ust. 2 ustawy o systemie oświaty). Jednakże organizacja i prowadzenie placówki kształcenia ustawicznego przez jednostkę samorządu terytorialnego jest możliwa tylko i wyłącznie w trybie i na zasadach przewidzianych w przepisach ustawy o systemie oświaty i jej przepisach wykonawczych (art. 5 ust. 3 ustawy o systemie oświaty). Oznacza to, że placówka taka musi spełniać wszelkie warunki przewidziane przepisami dotyczącymi systemu oświaty. Uregulowania rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 13 czerwca 2003 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 1225) w sprawie rodzajów, organizacji oraz sposobu działania publicznych placówek kształcenia ustawicznego i publicznych placówek kształcenia praktycznego, w tym publicznych ośrodków dokształcania i doskonalenia zawodowego przewidują, że do publicznych placówek, które umożliwiają uzyskanie i uzupełnienie wiedzy ogólnej oraz umiejętności i kwalifikacji zawodowych, należą: - 1 publiczne placówki kształcenia ustawicznego, którymi są; centra kształcenia ustawicznego i ośrodki dokształcania i doskonalenia zawodowego – 2 publiczne placówki kształcenia praktycznego, którymi są centra kształcenia praktycznego. Do zadań centrum kształcenia ustawicznego, zgodnie z powyższym rozporządzeniem, należy przede wszystkim kształcenie, dokształcanie i doskonalenie osób dorosłych w szkołach wchodzących w skład centrum i w formach pozaszkolnych. Natomiast ośrodki dokształcania i doskonalenia zawodowego prowadzą dokształcanie młodocianych pracowników oraz realizują zadania z zakresu doskonalenia zawodowego osób dorosłych. Z powyższego wynika, iż w przedmiotowym przypadku placówka kształcenia ustawicznego mogłaby zostać utworzona tylko w formie centrum kształcenia ustawicznego. [...] nie jest szkołą w rozumieniu ustawy o systemie oświaty, jedyną przewidzianą dla niego formą byłaby zatem forma pozaszkolna. Tym samym jego forma organizacyjno-prawna musi odpowiadać dyspozycji normy zawartej w § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3 lutego 2006 r. (Dz. U. Nr 31 z 2006 r., poz. 216) w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych, który przewiduje, że uzyskiwanie i uzupełnianie przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych odbywa się w następujących pozaszkolnych formach kształcenia: kurs, kurs zawodowy, seminarium, praktyka zawodowa. Tymczasem zadania wymienione w § 6 Statutu [...], stanowiącego załącznik do przedmiotowej uchwały, w szczególności zadania opisane w punktach 5 – 10, nie stanowią form wymienionych w przywołanym wyżej rozporządzeniu. Jeśli więc utworzona jednostka nie stanowi, zgodnie z przepisami dotyczącymi systemu oświaty, placówki kształcenia ustawicznego, nie może równocześnie wchodzić w skład [...] w C. Nie została również utworzona w formie odpowiedniej dla prowadzenia działalności gospodarczej, jak i nie opiera się na żadnych przepisach odrębnych. Wobec tego [...] nie może zostać utworzony w formie i trybie określonym w zaskarżonej uchwale. Prezydent Miasta C. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że żądanie dotyczące stwierdzenia nieważności uchwały w całości, z uwagi na sprzeczność z prawem, ewentualnie o stwierdzenie nieważności § 6 pkt 5 – 10 Statutu, pozostają w istotnej sprzeczności. Wniosek skargi o stwierdzenie nieważności § 6 pkt 5 – 10 Statutu pozwala bowiem na stwierdzenie, iż zaskarżona uchwała w przeważającej mierze odpowiada przytoczonym w skardze unormowaniom. Wobec tego nie ma przeszkód do uwzględnienia wniosku skargi odnośnie stwierdzenia nieważności § 6 pkt 5 - 10 Statutu, stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały, natomiast całkowicie bezzasadny jest wniosek o stwierdzenie nieważności uchwały w całości jako sprzecznej z prawem. [...] spełnia bowiem zadania, które są zadaniami [...] – kształci, doskonali i dokształca osoby dorosłe. Na rozprawie skarżący zmodyfikował żądanie skargi, wnosząc o stwierdzenie nieważności kwestionowanej uchwały w całości, z uwagi na to, że z całości uchwały wynika, iż celem Uniwersytetu miałoby być stymulowanie rozwoju intelektualnego osób starszych – zgodnie z § 14 "w wieku poprodukcyjnym", natomiast według § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 3 lutego 2006 r. "w pozaszkolnych formach kształcenia ustawicznego odbywa się uzyskiwanie i uzupełnianie przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych". Skarżący wniósł o stwierdzenie, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie przepisu art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Podkreślić należało, że zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. Nr 142 z 2001 r., poz. 1591 ze zm.), zwanej dalej ustawą o samorządzie gminnym, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia mu uchwały lub zarządzenia. Po upływie powyższego terminu – jak stanowi przepis art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym - organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Natomiast na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Według art. 94 ust. 2 tej ustawy, jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. W wyniku przeprowadzenia kontroli w zakresie określonym przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o samorządzie gminnym, uznać należało, że wnioski organu nadzoru o sprzeczności z prawem uchwały Nr [...] Rady Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie utworzenia [...] wchodzącego w skład [...] w C. przy ul. [...] oraz nadania statutu są bezzasadne, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Ponadto zgodnie z art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, z powodu upływu terminu jednego roku od dnia podjęcia zaskarżonej uchwały, przedmiotem oceny w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie, czy są podstawy orzeczenia o jej niezgodności z prawem. Kwestionowana uchwała nie jest bowiem aktem prawa miejscowego i nie uchybiono obowiązkowi jej przedłożenia organowi nadzoru w terminie określonym w art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, tj. w ciągu 7 dni od dnia jej podjęcia, a zatem nie mogło podlegać rozważeniu, zastosowanie stwierdzenia nieważności uchwały. Zaskarżonym aktem, Rada Miasta C. uchwaliła o utworzeniu z dniem [...] r. [...] - w formie publicznej placówki kształcenia ustawicznego - wchodzącej w skład [...] w C. przy ul. [...] oraz o nadaniu statutu wyżej wymienionej placówce. Wśród celów i zadań [...] - w § 5 Statutu - stanowiącego załącznik do wymienionej uchwały ustalono, że celem tym jest m. in. prowadzenie działalności edukacyjnej ( w tym w zakresie ochrony i promocji zdrowia), kulturalnej, twórczej i krajoznawczo - turystycznej dla osób starszych. Natomiast w § 6 Statutu przyjęto, że [...] realizuje cele poprzez: 1 – wykłady, seminaria, dyskusje, konferencje naukowe z różnych dziedzin nauki; 2 – konwersatoria z języków obcych; 3 – zajęcia informatyczne; 4 – warsztaty psychologiczne i artystyczne; 5 – spotkania z przedstawicielami nauki, kultury, sztuki, polityki, gospodarki; 6 – zajęcia z kultury fizycznej i rehabilitację zdrowotną; 7 – aktywną działalność turystyczno-krajoznawczą; 8 – działalność w zespołach, klubach i sekcjach zainteresowań; 9 – samopomoc koleżeńską i pracę społeczną słuchaczy; 10 – prowadzenie akcji informacyjnej i wydawniczej, propagującej działalność [...]. W § 14 Statutu określono, że słuchaczem może być każda osoba w wieku poprodukcyjnym, która pragnie wnieść swój wkład pracy społecznej w urzeczywistnienie celów [...]. W ramach oceny zgodności z prawem unormowań zaskarżonej uchwały oraz Statutu stanowiącego jej załącznik - na wstępie wskazać należało, że przepis art. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. Nr 256 z 2004 r., poz. 2572 ze zm.), w brzmieniu z daty podjęcia uchwały, wymienia – tylko w sposób przykładowy - cele realizowane przez system oświaty. W pkt 1 tego przepisu wyszczególniono zaś realizację prawa każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej do kształcenia się. Natomiast zgodnie z art. 2 tej ustawy, system oświaty obejmuje – obok innych placówek – wymienione w pkt 3a; placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego oraz ośrodki dokształcania i doskonalenia zawodowego, umożliwiające uzyskanie i uzupełnienie wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych. Ponadto podkreślić należało, że według art. 3 pkt 17 ustawy o systemie oświaty, przez kształcenie ustawiczne należy rozumieć – poza kształceniem w szkołach dla dorosłych - także uzyskiwanie i uzupełnianie wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych przez osoby, które spełniły obowiązek szkolny. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 16 ustawy, przez formy pozaszkolne należy rozumieć formy uzyskiwania i uzupełniania wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w placówkach i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 3a, a więc m. in. w placówkach kształcenia ustawicznego. W świetle przytoczonych przepisów ustawy o systemie oświaty, nie ulega zatem wątpliwości, że w ramach kształcenia ustawicznego możliwe jest – uzyskiwanie i uzupełnianie wiedzy ogólnej – także przez osoby, będące w wieku emerytalnym. Ustawa nie określa bowiem kryterium wieku w tym zakresie, co oznacza, że nie ma żadnych podstaw, aby uzyskiwanie i uzupełnianie wiedzy ogólnej w ramach kształcenia ustawicznego było wyłączone dla jakiejkolwiek grupy wiekowej. Wobec tego bezzasadny był zarzut skarżącego - sprecyzowany na rozprawie, że z całości uchwały wynika, iż celem Uniwersytetu miałoby być stymulowanie rozwoju intelektualnego osób starszych - zgodnie z § 14 Statutu "w wieku poprodukcyjnym", natomiast według § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3 lutego 2006 r. "w pozaszkolnych formach kształcenia ustawicznego odbywa się uzyskiwanie i uzupełnianie przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych". Ponadto podkreślić w tym miejscu należało, że wymienione rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3 lutego 2006 r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych (Dz. U. Nr 31 poz. 216), zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z dnia 27 lutego 2006 r. i zgodnie z § 53 tego rozporządzenia, weszło w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Wobec tego przepisy rozporządzenia nie obowiązywały w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały. Nie zasługiwała zatem na uwzględnienie argumentacja organu nadzoru, zawarta w skardze, że forma organizacyjno-prawna [...] powinna odpowiadać dyspozycji normy zawartej w § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3 lutego 2006 r., który przewiduje, że uzyskiwanie i uzupełnianie przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych odbywa się w pozaszkolnych formach kształcenia, takich jak; kurs, kurs zawodowy, seminarium, praktyka zawodowa, a tymczasem zadania wymienione w § 6 Statutu [...], stanowiącego załącznik do przedmiotowej uchwały, w szczególności zadania opisane w punktach 5 – 10, nie stanowią form wymienionych w przywołanym wyżej rozporządzeniu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 16 lutego 2006 r. ( sygn. akt I OSK 1336/05, LEX nr 194876) - Sąd administracyjny oceniając legalność zaskarżonej uchwały rady gminy ocenia jej zgodność z prawem na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie podejmowania tej uchwały. Jednocześnie podzielić należało pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 czerwca 1999 r. (sygn. akt III RN 14/99, OSNP 2000/10/377), że dla orzeczenia o niezgodności z prawem uchwały organu gminy konieczne jest wskazanie przepisu, którego naruszenie stanowi przesłankę stwierdzenia jej nieważności (art. 94 ust. 2 w zw. z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym). W rozpoznawanej sprawie, nie stwierdzono naruszenia żadnego z przepisów ustawy o systemie oświaty, ani też przepisów wykonawczych według stanu na dzień podjęcia kwestionowanej uchwały. Obowiązujące bowiem w tej dacie przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz. U. Nr 103, poz. 472 ze zm.), zakresem regulacji obejmowały warunki podnoszenia (w formach szkolnych i pozaszkolnych) kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych. Natomiast przytoczone wyżej przepisy ustawy o systemie oświaty mają znacznie szerszy zakres regulacji, gdyż dotyczą uzyskiwania i uzupełniania wiedzy ogólnej. Jak już była o tym mowa, na podstawie art. 3 pkt 17 ustawy o systemie oświaty, uzyskiwanie i uzupełnianie wiedzy ogólnej poprzez kształcenie ustawiczne, może odbywać się w formach pozaszkolnych, które zostały zdefiniowane w art. 3 pkt 16 ustawy jako formy uzyskiwania i uzupełniania wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w placówkach i ośrodkach wymienionych w art. 2 pkt 3a, tj. m. in. w placówkach kształcenia ustawicznego. W cytowanej definicji, formy pozaszkolne uzupełniania i uzyskiwania wiedzy ogólnej, nie zostały zatem ograniczone do wskazania konkretnych form pozaszkolnych. Podkreślenia także wymagało, że wymieniona definicja została zawarta w przepisie rangi ustawowej. Istotne znaczenie miała zatem zarówno ranga przepisów określających pozaszkolne formy uzupełniania i uzyskiwania wiedzy ogólnej, jak i wyżej omówione różnice pomiędzy zakresami regulacji ustawy o systemie oświaty oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 października 1993 r., według stanu z daty podjęcia zaskarżonej uchwały. Na marginesie dodać należało, że nawet w przepisach rozporządzenia z dnia 12 października 1993 r., pozaszkolne formy podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych, zostały wymienione tylko w sposób przykładowy. W § 8 ust. 1 rozporządzenia wskazano bowiem formy podstawowe, a w przepisie ust. 2 przewidziano, że w miarę potrzeby mogą być również organizowane inne formy, wymieniając przykładowo – m. in. samokształcenie kierowane. Niewątpliwie rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3 lutego 2006 r. wymienia w sposób wyczerpujący – w § 2 ust. 1 – pozaszkolne formy uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej. Jednakże – jak już była o tym mowa – przepisy tego rozporządzenia weszły w życie po dacie podjęcia kwestionowanej uchwały, zatem nie mogą być podstawą oceny jej zgodności z prawem. Wobec tego zarzut skargi nie mógł zostać uwzględniony. W wyniku przeprowadzenia kontroli w zakresie określonym przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o samorządzie gminnym, uznać należało, że wnioski organu nadzoru o sprzeczności z prawem zaskarżonej uchwały Nr [...] Rady Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie utworzenia [...] wchodzącego w skład [...] w C. przy ul. [...] oraz nadania statutu są bezzasadne, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę należało zatem oddalić.