IV SA/Gl 65/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia: 1. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W dniu 24 maja 2017 r. A.W. nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określił, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu skarżący powołał się na brak wiedzy prawniczej potrzebnej do obrony swoich interesów. Równocześnie oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i pełnoletnią córką, posiada mieszkanie o powierzchni 48 m2 (małżeńska wspólność majątkowa), z kolei jego żona jest właścicielką dwunastoletniego samochodu osobowego. Nadto wnioskodawca, w rubryce nr 8 formularza wniosku, poświęconej stanowi majątkowemu osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wykazał kwotę posiadanych oszczędności, w wysokości 12.000 zł. W dalszej części wniosku skarżący zadeklarował, iż jest bezrobotny i sam nie osiąga dochodów, z kolei źródłem utrzymania jego rodziny jest wynagrodzenie małżonki, w kwocie netto 3.235,02 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, iż przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie nienależnie pobranego stypendium przysługującego osobie bezrobotnej. Stwierdzić zatem przyjdzie, że skarżący jest w tej sprawie zwolniony od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., a co za tym idzie, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zgodne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 maja 2017 r. - karta nr 23 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku A.W. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 § 3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do stron, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. W tym miejscu wypada bowiem podkreślić, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględnia się nie tylko majątek i dochody samego wnioskodawcy lecz również dochody i majątek osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości płatnicze (utrwalone stanowisko judykatury wyrażone między innymi w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, publ. Lex nr 181557, z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1105/11, z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt I GZ 454/13, z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 1050/14 oraz z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt I FZ 51/15 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie budzi wątpliwości, że osobą taką jest współmałżonek wnioskodawcy, i to niezależnie od istniejącego pomiędzy nimi ustroju majątkowego. Jakkolwiek z oświadczeń A.W. wynika, że on sam jest osobą bezrobotną i nie uzyskuje dochodów, to jednak jego gospodarstwo domowe posiada stałe źródło dochodu w postaci wynagrodzenia pobieranego przez jego małżonkę, w kwocie 3.235,02 zł. Skarżący nie określił przy tym wysokości miesięcznych kosztów utrzymania swojej rodziny wymieniając jedynie ogólnikowo (bez podawania kwot) "koszty ponoszone na mieszkanie", "opłaty medialne", ubezpieczenie mieszkania i samochodu oraz spłatę pożyczki. Uznano jednak, iż nie ma potrzeby wzywania wyżej wymienionego o uzupełnienie oświadczeń w niniejszym zakresie, skoro nie podnosił on przecież, aby miał wraz z żoną problemy z regulowaniem tych zobowiązań, ani też nie wywodził, aby w przypadku jego rodziny zachodziły szczególne okoliczności (jak np. ciężka choroba, niepełnosprawność w stopniu znacznym, straty poniesione w wyniku zdarzenia losowego itp.) mogące świadczyć o trudnym położeniu bądź takie, które mogłyby powodować konieczność ponoszenia ponadprzeciętnie wysokich wydatków. Równocześnie uznano, iż zasadniczym argumentem przeczącym, aby sytuacja materialna skarżącego była trudna, a tym samym przemawiającym za oddaleniem złożonego wniosku, jest okoliczność, że w posiadaniu jego rodziny znajdują się rezerwy finansowe, w postaci oszczędności, w relatywnie znacznej kwocie 12.000 zł (vide: rubryka nr 8 formularza "PPF"), która z łatwością umożliwia opłacenie radcy prawnego z wyboru. W takiej sytuacji nie sposób bowiem uznać, aby sfinansowanie udziału tego pełnomocnika w niniejszym postępowaniu mogło narazić rodzinę wnioskującego na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Zważywszy zaprezentowane wyżej okoliczności stwierdzić przyjdzie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka, od której art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uzależnia przyznanie prawa pomocy i dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.