IV SA/Gl 69/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wójt Gminy G., decyzją Nr [...] z dnia [...]r. w punkcie pierwszym przyznał A. S. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad M. S. w okresach: od 01.08.2014 r. do 31.12.2014 r. w kwocie 800,00 zł miesięcznie, od 01.05.2015 r. do 31.12.2015 r. w kwocie 1.200,00 zł miesięcznie, od 01.01.2016 r. do 31.01.2016 r. w kwocie 1.300,00 zł miesięcznie, w punkcie drugim odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 01.11.2012 r. do 31.07.2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił argumenty przemawiające za podjętym rozstrzygnięciem. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie. A. S. nie kwestionowała punktu pierwszego decyzji. Wyraziła jednakże niezadowolenie z punktu drugiego, na mocy którego organ odmówił jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 01.11.2012 r. do 31.07.2014 r. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art.138 § 1 pkt. 1 k.p.a. (Dz.U. z 2013r. poz. 267) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowiło utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że w dniu 21 sierpnia 2014 r. A. S. złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem M. S. od dnia 01.11.2012 r. Do wniosku został dołączony m.in. wyrok Sadu Rejonowego w R. Wydział [...] z dnia [...] r., sygn. akt: [...], mocą którego zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w K. i zaliczono M.S. do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz stwierdzono, że wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane do dnia [...] r. Kolegium wskazało, ze zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Organ zaznaczył przy tym, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. ( ust. 2a). Organ wyjaśnił, iż zawarte w powyższym artykule sformułowanie "od dnia wydania orzeczenia" oznacza dzień wydania przez właściwy organ lub sąd orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności. Zaakcentowano, że w przedmiotowej sprawie orzeczenie sądu zapadło w dniu 12.05.2014r., a w dniu 21.08.2014r. A. S. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec powyższego nie został zachowany trzymiesięczny termin, o którym mowa ww. artykule. Podkreślono, iż w takiej sytuacji organ nie mógł przyznać stronie świadczenia pielęgnacyjnego na syna od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności (tj. grudnia 2012 r.). Tym bardziej przyznanie świadczenia z datą wsteczną poprzedzającą tenże miesiąc, nie jest możliwe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca A. S. wnosiła o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca wyjaśniła, że nie zna przepisów prawa i po wyroku sądowym oczekiwała na decyzję organu o przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego. Dopiero, gdy dowiedziała się, że takiej decyzji nie otrzyma, zwróciła się do Sądu o odpis wyroku i złożyła wniosek o przyznanie świadczenia. Opisała swoją trudną sytuację życiową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze potrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz.1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola zaskarżonego aktu dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych przez art. 134 § 1 p.p.s.a. doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że zarzuty skargi są nieuzasadnione bowiem decyzja ta odpowiada prawu. W rozpatrywanej sprawie niekwestionowana jest okoliczność, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem w dniu 21.08.2014 r. Ponadto ustalono, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w R. Wydział [...] z dnia [...] r., sygn. akt: [...] zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...]w K. i zaliczono M. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz stwierdzono, że wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane do dnia 31.01.2016 r. W rozpatrywanej sprawie niezbędne jest odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 - dalej zwanej "u.ś.r."), zawierających przesłanki warunkujące uzyskanie zasiłku pielęgnacyjnego oraz tryb jego uzyskania. W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1. matce albo ojcu, 2. opiekunowi faktycznemu dziecka, 3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 24 ust. 1 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i art. 14-17 tej ustawy. W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego. (art. 24 ust. 3 u.ś.r.). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). W myśl art. 24 ust. 2a u.ś.r., jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z ust. 4 powołanego art. 24 u.ś.r., prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Na tle przywołanych przepisów, w okolicznościach faktycznych sprawy wskazać należy, że skarżąca wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła w dniu 21.08.2014 r., a to w związku z uzyskaniem wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r. W wyroku tym zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w K. i zaliczono M. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz stwierdzono, że wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Podstawowe pytanie na jakie w rozpatrywanej sprawie należy udzielić odpowiedzi, w kontekście wspomnianego wyroku, brzmi, jak należy rozumieć użyte w art. 24 ust. 2a u.ś.r. sformułowanie "w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia". Według skarżącej, świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem powinno być jej przyznane od 01.11.2012 r. ponieważ do przekroczenia trzymiesięcznego terminu określonego w art. 24 ust. 2a u.ś.r., doszło bez jej winy, albowiem nie znała treści obowiązujących w tej mierze przepisów prawa. W ocenie organu drugiej instancji, termin trzymiesięczny do złożenia wniosku liczyć należy od daty wydania przez Sąd orzeczenia o ustaleniu znacznego stopnia niepełnosprawności, tj. od dnia 12.05.2014 r., a okoliczność, iż do przekroczenia trzymiesięcznego terminu określonego w art. 24 ust. 2a u.ś.r. doszło bez winy skarżącej nie ma w sprawie znaczenia. Skład Sądu orzekający w przedmiotowej sprawie podziela w tym zakresie stanowisko prezentowane przez organ drugiej instancji w kwestionowanym rozstrzygnięciu. W ocenie Sądu, za uznaniem za prawidłowego stanowiska skarżącej nie pozwala przede wszystkim wykładnia językowa art. 24 ust. 2a u.ś.r. W treści powołanego przepisu ustawodawca początek biegu terminu trzymiesięcznego nakazał liczyć "od dnia wydania orzeczenia". Wobec braku takiego zastrzeżenia, termin "wydać" interpretowany powinien być zgodnie z powszechnie przyjmowanym w języku polskim jego rozumieniem, jako "uchwalić coś lub ogłosić". W związku z powyższym zawarte w art. 24 ust. 2a u.ś.r. sformułowanie "od dnia wydania orzeczenia" rozumieć należy jako dzień wydania przez właściwy organ lub sąd orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności. Celem analizowanego art. 24 ust. 2a u.ś.r. jest przede wszystkim skoncentrowanie działań stron związanych ze złożeniem wniosku i dokumentów w przedmiocie uzyskania świadczenia bądź zasiłku pielęgnacyjnego, z zastosowaniem przy tym jednolitego trybu względem wszystkim podmiotów zainteresowanych. W realiach rozpatrywanej sprawy powyższe oznacza, że termin trzymiesięczny na złożenie wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego rozpoczął bieg od dnia 12.05.2014 r., tj. dnia w którym Sąd Rejonowy orzekł o ustaleniu względem syna skarżącej znacznego stopnia niepełnosprawności. W związku z powyższym koniec terminu na złożenie wniosku przypadał na dzień 12.08.2014 r. Skarżąca wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożyła w dniu 21.08.2014 r., przez co, jak prawidłowo rozstrzygnął organ drugiej instancji, art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie znajdował zastosowania. Dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu drugiej instancji bez znaczenia pozostaje przy tym podniesiona przez skarżącą okoliczność, że nie znała obowiązujących w tej mierze przepisów prawa. Określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. termin trzymiesięczny jest terminem materialnoprawnym, co oznacza, że uchybienie temu terminowi powoduje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia tego rodzaju uchybionego terminu (patrz - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 03.11.2011 r., sygn. II SA/Gl 66/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanym przypadku, z upływem terminu trzymiesięcznego od dnia wydania orzeczenia organy orzekające utraciły możliwość ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Stąd też, w rozpatrywanej sprawie kwestia braku winy skarżącej w przekroczeniu trzymiesięcznego terminu do złożeniu wniosku o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem nie ma znaczenia. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegając w zaskarżonej decyzji uchybień obowiązującym w dniu jej wydania przepisom prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.