IV SA/Gl 724/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Michalik po rozpoznaniu w dniu 2 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej w kwestii wniosku opiekuna prawnego skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2017 r. p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 31 stycznia 2017 r. oddalił skargę J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej. Pismem nadanym w dniu 23 marca 2017 r. (data stempla pocztowego) opiekun prawny skarżącego wniosła o sporządzenie i doręczenie powyższego wyroku. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku. Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez opiekuna prawnego Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2017 r. sygn. I OZ 1237/17 oddalił zażalenie. W treści zażalenia z dnia 2 maja 2017 r. E. P. opiekun prawny skarżącego zawarła także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. We wniosku podniosła, że nie stawiła się na rozprawie z powodu choroby. Zaświadczeniem lekarskim nie dysponuje albowiem jest w wieku podeszłym, nie jest aktywna zawodowo a na wezwaniu na rozprawę podano, że stawiennictwo nie jest obowiązkowe zatem uznała, że nie jest jej potrzebne takie zaświadczenie. Poinformowała Sąd, że była przekonana, że zostanie jej doręczona sentencja wyroku na piśmie, a wraz z nią pouczenie o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji zawartej w art. 141 § 21 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 dalej jako: P.p.s.a.), uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. Z kolei zgodnie z § 2 zdanie pierwsze tego artykułu w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę rozpoczyna swój bieg, co do zasady od dnia ogłoszenia wyroku. Obowiązek doręczenia przez sąd z urzędu sentencji wyroku oddalającego skargę powstaje wówczas, gdy wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym (art. 139 § 4 p.p.s.a.), a także gdy strona na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku i nie była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika (art. 140 § 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie tego typu okoliczności nie występowały sąd nie miał zatem obowiązku doręczenia skarżącemu z urzędu odpisu sentencji wyroku, a zatem termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia rozpoczął bieg w dniu 31 stycznia 2017 r. (data ogłoszenia wyroku) i upłynął w dniu 7 lutego 2017 r. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 86 § 1 P.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu musi spełniać warunki określone w art. 87 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, pismo takie wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie, w przeciwnym razie wniosek podlega oddaleniu bądź też, w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego, odrzuceniu przez Sąd. Jak wskazano wyżej jedną z przesłanek przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że nie dokonała czynności bez własnej winy, przy czym o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy zainteresowani nie byli w stanie pokonać przeszkody (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 październik a 2011 r. sygn. akt I OZ 776/11, LEX nr 965949). W tym miejscu zaakcentować przyjdzie, że zawiadomienie o terminie rozprawy zostało doręczone opiekunowi prawnemu skarżącego w dniu 2 stycznia 2017 r. wraz z pouczeniem, że w sprawach, w których oddalono skargę uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku lub doręczenia jego sentencji (pkt 3 pouczenia). Zatem twierdzenie opiekuna prawnego, że oczekiwała na doręczenie sentencji wyroku z pouczeniem o terminie złożenia wniosku o sporządzenie wyroku jest bezzasadne, gdyż jak wskazano powyżej takie pouczenie o terminie złożenia wniosku otrzymała. Skarżąca należycie dbając o swoje interesy w sytuacji, gdy nie stawiła się na rozprawę, mogła zasięgnąć telefonicznie informacji o zapadłym rozstrzygnięciu. W sytuacji gdy była chora mogła zwrócić się o pomoc do córki, gdyż jak sama podała na rozprawę zamierzała udać się wraz z córką. Podkreślić zatem należy, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Stąd, o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności (jak np. brak wiedzy o terminie wniesienia wniosku czy też choroba), skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności, prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Podkreślenia przy tym wymaga, że sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. W przedmiotowej sprawie opiekun prawny nie wykazała istnienia obiektywnych przyczyn uniemożliwiających jej zachowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., należało postanowić, jak w sentencji