IV SA/Gl 753/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A S.A. w G na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w kwestii sprzeciwu strony skarżącej z dnia 3 grudnia 2015 r. na postanowienie z dnia 10 listopada 2015 r. p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 8 lipca 2015 r. A S.A. w G., reprezentowane przez pełnomocnika adwokata K.D., wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W treści skargi został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 września 2015 r. nadesłano urzędowy formularz "PPPr", w którym wskazano, że "Spółka ma ujemne kapitały oraz zajęte przez komorników i Urząd Skarbowy rachunki bankowe", wysokość jej kapitału zakładowego wynosi – 1.636.294,99 zł, wartość środków trwałych to 16.749,24 zł, natomiast starta za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi – 3.442.957,26 zł. Poza tym stwierdzono, że obecnie w kasie Spółki brak jest jakichkolwiek środków, podobnie jak na posiadanym rachunku bankowym, jednocześnie podkreślono, iż należności długoterminowe kształtują się na poziomie 3.985.200,00 zł, aktywa obrotowe są na poziomie 1.344.152,23 zł zaś zobowiązania wynoszą 7.073.673,16 zł. Następnie na wezwanie Starszego referendarza sądowego Spółka nadesłała szereg dokumentów obrazujących jej sytuację materialną, w szczególności stan środków trwałych na dzień 30 września 2015 r., protokół zajęcia ruchomości, sprawozdanie zarządu z działalności spółki za 2014 r., bilans na dzień 30 września 2015 r., wyciągi z rachunku bankowego, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2015 r. Starszy referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podkreślił, że przedłożone przez stronę dokumenty tylko potwierdzają fakt zajęcia wierzytelności jednakże okoliczność ta sama przez się nie może stanowić podstawy do uwzględnienia złożonego wniosku. Ponadto wyjaśnił, iż z rachunku zysków i start oraz bilansu obejmujących okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 września 2015 r. wynika, że sytuacja materialna Spółki uległa pogorszeniu, lecz nie aż na tyle znaczącemu aby opłacenie kosztów sądowych leżało poza zakresem jej możliwości. Przede wszystkim zwrócił jednak uwagę na istnienie należności krótkoterminowych w wysokości 1.794.352,68 zł, które w pierwszej kolejności powinny być przeznaczone na pokrycie należności publicznoprawnych – w tym kosztów postępowania sądowego. Następnie wskazał, że w odniesieniu do początku analizowanego okresu wartość tego rodzaju należności wzrosła, co może przełożyć się na zwiększenie możliwości płatniczych strony skarżącej. Jednocześnie w ocenie referendarza pomimo faktu zwiększenia się zobowiązań Spółki należy przyjąć, że należności względem Skarbu Państwa powinny mieć pierwszeństwo w stosunku do należności względem podmiotów prywatnych. Tym samym z uwagi na rozmiar ewentualnych kosztów na obecnym etapie postępowania sądowego – 100 zł wpisu od skargi – nie stanowi kwoty, której wygospodarowanie stanowiłoby dla skarżącej Spółki przeszkodę nie do przebycia lub wymagało podjęcia wytężonych wysiłków w celu jej zabezpieczenia. Pismem z dnia 3 grudnia 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej wniosła sprzeciw na postanowienie z dnia 10 listopada 2015 r. twierdząc, że okoliczności przedstawione w złożonym wniosku i nadesłanych dokumentach uzasadniają przyznanie prawa pomocy albowiem Spółka nie dysponuje środkami, które mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie opłaty od skargi na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w K. Poza tym zdaniem pełnomocnika przedłożone dokumenty potwierdzają fakt zajęcia licznych wierzytelności Spółki, a z rachunku zysków i strat oraz bilansu obejmującego okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 września 2015 r. wynika, iż sytuacja materialna strony skarżącej ulega ciągłemu pogorszeniu. W ocenie adwokata K. D. koszty sądowe nie mogą być traktowane w sposób priorytetowy z innymi koniecznymi wydatkami do prowadzenia działalności gospodarczej natomiast Spółka nie mogła przewidzieć, że będzie się toczyć z jej udziałem postępowanie przed Okręgowym Inspektorem Pracy w K. Podsumowując pełnomocnik oświadczyła, że strona skarżąca nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec tego podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Według art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ponadto zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych należy zauważyć, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 935/14, LEX nr 1628836). Ponadto przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. A także przedsiębiorstwo prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jego ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jego działalnością (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Następnie sam fakt, iż osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty nie stanowi wystarczającej przesłanki jej udzielenia (por. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 933/12, LEX nr 1240538). Reasumując osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1052/12, LEX nr 1240770). W przedmiotowej sprawie pełnomocnik strony skarżącej oświadczyła, że Spółka nie dysponuje środkami, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie opłaty od skargi a poza tym jej sytuacja materialna ulega ciągłemu pogorszeniu co zostało potwierdzone faktem zajęcia licznych wierzytelności Spółki oraz rachunkiem zysków i strat a także bilansem. W ocenie Sądu, po pierwsze, sam fakt zajęcia wierzytelności Spółki nie stanowi wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy po drugie, zgodnie z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy Spółka posiada należności krótkoterminowe w wysokości 1.794.352,68 zł, których istnienie pozwala założyć, że będzie ona w stanie uzyskać środki finansowe na pokrycie należności publicznoprawnych a po trzecie, wysokość wyżej wymienionych należności, w stosunku do początku analizowanego okresu wzrosła, co może przełożyć się na zwiększenie możliwości płatniczych strony skarżącej. Reasumując, zdaniem Sądu Spółka dysponuje wystarczającymi środkami aby pokryć koszty sądowe, w szczególności uiścić wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. Tym samym w opinii Sądu pełnomocnik strony skarżącej nie wykazała, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.