IV SA/Gl 753/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" S.A. w G. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, w kwestii wniosku o przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W skardze z dnia 8 lipca 2015 r. A S.A. w G. wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie, w dniu 23 września 2015 r. skarżąca Spółka złożyła do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazano, że ma ona "ujemne kapitały i zajęte przez komorników i Urząd Skarbowy rachunki bankowe". Zadeklarowano przy tym, iż wysokość jej kapitału zakładowego wynosi - 1.636.294,99 zł, wartość środków trwałych to 16.749,24 zł, zaś ostatni rok obrotowy zakończyła stratą w wysokości 3.442.957,26 zł. Równocześnie oświadczono, że w kasie Przedsiębiorstwa brak jest jakichkolwiek środków, podobnie jak na posiadanym rachunku bankowym. Dodatkowo podkreślono, iż jego należności długoterminowe kształtują się na poziomie 3.985.200,00 zł, aktywa obrotowe są na poziomie 1.344.152,23 zł zaś zobowiązania wynoszą 7.073.673,16 zł. Odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżąca Spółka nadesłała szereg dokumentów obrazujących jej sytuację materialną, w szczególności stan środków trwałych na dzień 30 września 2015 r., protokół zajęcia ruchomości, wyciągi z rachunku bankowego oraz zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, sprawozdanie zarządu z działalności spółki za 2014 r., rachunek zysków i strat oraz bilans, sporządzone na dzień 31 grudnia 2014 r. - wykazujące zysk w kwocie 464.612,94 zł, a także rachunek zysków i strat oraz bilans, sporządzone na dzień 30 września 2015 r. - wykazujące stratę, w kwocie 127.939,52 zł Postanowieniem z dnia 10 listopada 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 3 grudnia 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej - adwokat K.D. wniosła sprzeciw na powyższe orzeczenie z dnia 10 listopada 2015 r., po rozpoznaniu którego tutejszy Sąd w dniu 11 stycznia 2016 r. wydał postanowienie, mocą którego także oddalił wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd powołał się na stanowisko judykatury podnosząc, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego, a nadto prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jego ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jego działalnością (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Równocześnie Sąd wywiódł, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na ich pokrycie (por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1052/12, LEX nr 1240770). W tym kontekście podkreślono, że po pierwsze - sam fakt zajęcia wierzytelności Spółki nie stanowi wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, po drugie - zgodnie z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy Spółka posiada należności krótkoterminowe w wysokości 1.794.352,68 zł, których istnienie pozwala założyć, że będzie ona w stanie uzyskać środki finansowe na pokrycie należności publicznoprawnych a po trzecie - wysokość wyżej wymienionych należności, w stosunku do początku analizowanego okresu wzrosła, co może przełożyć się na zwiększenie możliwości płatniczych strony skarżącej. W konsekwencji Sąd uznał, że wnioskująca Spółka dysponuje wystarczającymi środkami aby pokryć koszty sądowe, w szczególności uiścić wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł, a tym samym nie można przyjąć, aby wykazała, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Następnie, to jest w treści zażalenia z dnia 17 marca 2016 r., wniesionego na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 25 lutego 2016 r. (wydane w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji), pełnomocnik skarżącego Przedsiębiorstwa ponownie wniosła o zwolnienie go od kosztów sądowych - "w postaci opłaty od zażalenia". W odpowiedzi na wezwanie z dnia 31 marca 2016 r. skarżąca Spółka przedłożyła kolejny urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym powtórnie powołała się na "brak środków na pokrycie kosztów postępowania". Równocześnie raz jeszcze oświadczyła, iż nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych na rachunkach bankowych, które zostały "zajęte przez komorników". Nadto, powtórnie zadeklarowano, że wnioskujące Przedsiębiorstwo posiada środki trwałe o wartości 16.749,24 zł, wartość jego zobowiązań to 7.073.673 zł, zaś wartość kapitału zakładowego: - 1.636.295 zł. Wskazano przy tym, iż Spółka ta w ostatnim okresie rozliczeniowym osiągnęła zysk w wysokości 464.612 zł. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy w zakresie częściowym (mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) nastąpić może wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym kontekście uznano, iż brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Treść przywołanego art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte w nim słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, zaś rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Trzeba w tym miejscu raz jeszcze podkreślić, że w niniejszej sprawie odmówiono już stronie skarżącej prawa pomocy prawomocnym postanowieniem z dnia 11 stycznia 2016 r. Zgodnie zaś z treścią art. 164 p.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, zaś stosownie do treści art. 165 tej ustawy, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny sformułowanej we wcześniejszym postanowieniu wymaga więc wykazania przez stronę, iż doszło w międzyczasie do zmiany okoliczności stanowiących przesłankę podjętego w tym akcie rozstrzygnięcia, co w przypadku postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy oznaczać musi pogorszenie położenia wnioskodawcy w tych aspektach, które mają znaczenie z punktu widzenia treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zdaniem rozpoznającego wniosek, taki stan rzeczy nie ma w sprawie miejsca, co można stwierdzić porównując aktualnie złożony wniosek z poczynionymi wcześniej ustaleniami, bez potrzeby uzupełniania tego wniosku, poprzez wzywanie do nadesłania dodatkowych materiałów źródłowych. Składając kolejny wniosek skarżąca Spółka uzasadniła go lakonicznym stwierdzeniem o "braku środków na pokrycie kosztów postępowania", popartym zasadniczo tymi samymi danymi co wcześniej i nie powołała żadnych nowych okoliczności, które mogłyby świadczyć o istotnym pogorszeniu jej kondycji finansowej w stosunku do stanu poprzedniego, poddanego przez Sąd analizie w postanowieniu z dnia 11 stycznia 2016 r. Tym samym w dalszym ciągu nie wykazała, aby jej aktualna sytuacja uniemożliwiała opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od zażalenia, w kwocie zaledwie 100 zł. Brak jest zatem podstaw do zmiany stanowiska, które zostało w tym postanowieniu sformułowane. Dodatkowo warto odnotować, że wnioskodawca korzysta w niniejszej sprawie z pomocy fachowego pełnomocnika, a zatem ponosi fakultatywne koszty związane z zastępstwem prawnym, co niewątpliwie świadczy o istniejących po jego stronie możliwościach płatniczych. Skoro zaś jest w stanie wydatki takie ponosić, to trudno zgodzić się, aby równocześnie nie mógł uiścić obligatoryjnych kosztów sądowych należnych Skarbowi Państwa zwłaszcza, że są one w niniejszej sprawie tak niskie. Mając na względzie wszystkie podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 i art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.