IV SA/Gl 766/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2008 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] NR [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., na podstawie art. 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej, nie stwierdził u S. K. choroby zawodowej - [...] - wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że z orzeczeń lekarskich; Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wynika, że u wyżej wymienionego nie została rozpoznana choroba zawodowa w postaci [...]. Na podstawie badania podmiotowego, przedmiotowego, konsultacji ortopedycznej, neurologicznej w orzeczeniu jednostki orzeczniczej I stopnia stwierdzono u S. K. [...]. Z uwagi na ustanie zatrudnienia w [...], na podstawie obecnie obowiązujących przepisów prawa, brak było podstaw do rozpatrywania obecnie stwierdzonych [...] jako następstw ewentualnego narażenia na [...]. Według orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w S., na podstawie danych z dokumentacji lekarskiej, analizy narażenia zawodowego (fakt ustania zatrudnienia [...] lat temu), wywiadu oraz przeprowadzonych badań, brak było podstaw do rozpoznania [...]. W odwołaniu z dnia [...] S. K. podniósł, że warunki pracy wykonywanej przez niego przez [...] lat, spowodowały wystąpienie obecnej choroby. Decyzją z dnia [...] Nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest zakwalifikowanie przez lekarzy orzeczników kompetentnej placówki diagnostycznej służby zdrowia występującego schorzenia jako choroby wymienionej w odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, iż narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie nastąpiło w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem. W sprawie S. K. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że był zatrudniony w latach [...] - [...] w Spółdzielni A jako [...] oraz w latach [...]-[...] w Spółdzielni B jako [...]. Wykonując zawód [...] pracował w warunkach narażenia zawodowego na [...]. Jednakże we wnioskach orzeczeń lekarskich; Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., nie rozpoznano u niego następstw zdrowotnych narażenia zawodowego na [...]. W uzasadnieniu orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego stwierdzono, że dolegliwości S. K. należy przypisać samoistnym - pozazawodowym, uogólnionym zmianom [...] ([...]). Ustanie w [...] narażenia na [...] stwarzające ryzyko powstania [...], w świetle § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, w którym podano okres trzyletni upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Powyższe skutkowało odmową stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, S. K. wskazał, że warunki pracy w charakterze [...] wykonywanej w latach [...]-[...] tj. przez [...] lat w Spółdzielni A i B spowodowały zmiany chorobowe w jego organizmie. Podniósł, że po likwidacji spółdzielni [...] - z powodu stanu zdrowia - nie mógł wykonywać pracy na stanowisku [...]. W związku z tym był na [...] aż do daty uzyskania [...]. Wobec tego pogorszenie stanu jego zdrowia nie mogło być skutkiem innego zatrudnienia. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanego dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Natomiast na podstawie art. 134 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 z 2002 r.), zwane dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego zostało bowiem rozpoczęte po dniu wejścia w życie wymienionego rozporządzenia. Zgodnie z § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przedmiotem postępowania organu administracji jest zatem ustalenie, czy są spełnione przesłanki takie jak; wystąpienie narażenia zawodowego oraz choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i związku przyczynowo-skutkowego między chorobą a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Postępowanie w sprawie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r., tj. [...]. Organy administracji obu instancji - w oparciu o wyniki oceny narażenia zawodowego - zgodnie przyjęły, że skarżący podczas zatrudnienia w charakterze [...] w latach [...] - [...] w Spółdzielni A i B pracował w warunkach narażenia zawodowego na [...]. Nie ulegała zatem wątpliwości okoliczność wykonywania przez niego pracy w warunkach stwarzających ryzyko wystąpienia schorzenia określonego w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Natomiast odnośnie drugiej z wymienionych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej tj. rozpoznania schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, organ wskazał, że we wnioskach orzeczeń lekarskich nie zostały rozpoznane następstwa zdrowotne narażenia zawodowego na [...]. W zakresie powyższego ustalenia - akta administracyjne zawierają orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., zgodnie z którym nie rozpoznano u skarżącego [...] m. in. na podstawie przeprowadzonych badań, a także danych z dokumentacji lekarskiej, analizy narażenia zawodowego tj. braku informacji o narażeniu na [...], faktu ustania zatrudnienia [...] lat temu. Podkreślić zatem należało, że w powyższym orzeczeniu lekarskim, jako jedną z podstaw przyjętych wniosków wymieniono ocenę narażenia zawodowego, stwierdzając jednocześnie, że brak jest informacji o narażeniu skarżącego na [...]. Cytowane stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego stanowi przeciwieństwo ustaleń przyjętych jako podstawa zaskarżonej decyzji, według których S. K. podczas zatrudnienia w latach [...] - [...] pracował w warunkach narażenia zawodowego na [...]. Z uwagi na powyższą treść orzeczenia lekarskiego, organ administracji był zatem zobowiązany do przeprowadzenia szczególnie wnikliwej oceny tego dowodu, zwłaszcza w zakresie tego, czy przy wydaniu orzeczenia uwzględnione zostały wyniki oceny narażenia zawodowego. Zgodnie bowiem z § 6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. - ocena narażenia zawodowego stanowi obligatoryjnie jedną z podstaw orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W związku z tym stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., zobowiązujących organy administracji publicznej do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy poszczególne okoliczności zostały udowodnione. W konsekwencji doszło również do naruszenia przepisu art. 107 § 3 K.p.a., określającego warunki, jakie ma spełniać uzasadnienie decyzji. Ponadto wśród podstaw cytowanego orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy wskazano również okoliczność ustania zatrudnienia skarżącego [...] lat wcześniej. Natomiast według orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., z uwagi na ustanie zatrudnienia skarżącego w [...], zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa, brak jest podstaw do rozpatrywania obecnie stwierdzonych zmian [...] jako następstw ewentualnego narażenia na [...]. Z uwagi na treść orzeczeń lekarskich wyżej wymienionych jednostek medycznych, organy administracji obydwu instancji nie stwierdziły u S. K. choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Poza tym w zaskarżonej decyzji organ wskazał, że ustanie w [...] narażenia na [...] stwarzające ryzyko powstania [...], nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., w którym określono trzyletni okres upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego Odnosząc się do powyższego podnieść należało, iż zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Tymczasem w sporządzonym w formie tabelarycznej wykazie, stanowiącym załącznik do przedmiotowego rozporządzenia, dla poszczególnych chorób zawodowych w kolumnie drugiej określono "okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego", a nie okres, w jakim może nastąpić zgłoszenie lub rozpoznanie choroby zawodowej po zakończeniu pracy w narażeniu, jak stanowi § 2 ust. 2 cyt. rozporządzenia. Zaistniała w tym zakresie rozbieżność ma istotne znaczenie, bowiem zgodnie z art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, Rada Ministrów została upoważniona do określenia wykazu chorób zawodowych oraz szczegółowych zasad postępowania dotyczących zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w tych sprawach. Delegacja ustawowa, wskazana w tym przepisie, nie zawiera natomiast upoważnienia dla Rady Ministrów do określenia okresu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Ponadto do takiego okresu nie nawiązuje § 2 ust. 2 rozporządzenia. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2007 r. wyraził pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela, że analiza treści przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w zestawieniu z treścią przepisu art. 237 § 1 K.p., daje podstawę do stwierdzenia niezgodności z tym przepisem jako aktem wyższego rzędu, regulacji zawartej w załączniku rozporządzenia, w zakresie, w jakim określono w nim okres wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Regulacja ta została wydana mimo braku upoważnienia ustawowego w art. 237 § 1 K.p. i wbrew dyspozycji przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia, co stanowi o braku zgodności w tym zakresie postanowień załącznika do rozporządzenia, z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Powyższy stan prawny daje zatem sądowi administracyjnemu podstawę do odmowy zastosowania w sprawie, uregulowań zawartych w kolumnie drugiej tabeli wykazu chorób zawodowych. ( por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1614/06 nie publ.) Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku stwierdził, iż przedmiotowe rozporządzenie nie wskazuje okresu, w jakim po zakończeniu pracy w narażeniu, winno nastąpić zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie, a więc regulacji do jakiej odsyła § 2 ust. 2 rozporządzenia. Tym samym ocena, czy strona zachowała termin do wystąpienia ze zgłoszeniem choroby czy nie, staje się bezprzedmiotowa (por. również wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2007 r. sygn. akt II OSK 479/07 nie publ.). W podsumowaniu podkreślić zatem należało, że w wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, stwierdzono, iż przy jej wydaniu doszło przede wszystkim do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., zobowiązujących organy administracji publicznej do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy poszczególne okoliczności zostały udowodnione. W konsekwencji doszło również do naruszenia przepisu art. 107 § 3 K.p.a., określającego warunki, jakie ma spełniać uzasadnienie decyzji. Powyższe naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż pominięte ustalenia i ocena dowodów, dotyczyły okoliczności stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Ponadto w ramach oceny prawnej okoliczności faktycznych, organ odwoławczy uwzględnił w zaskarżonej decyzji regulację zawartą w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., w zakresie, w jakim została wydana pomimo braku upoważnienia ustawowego w art. 237 § 1 Kodeksu pracy oraz wbrew dyspozycji przepisu § 2 ust. 2 tego rozporządzenia. Z przytoczonych powodów, należało uchylić zaskarżoną decyzję - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Mając na uwadze treść cytowanego wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający uwzględni, że bezprzedmiotowa jest ocena, czy został zachowany termin zgłoszenia podejrzenia oraz rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego. Ponadto ponownie przeprowadzi ustalenia w zakresie tego, czy zmiany chorobowe występujące u S. K. stanowią chorobę zawodową określoną w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W tym celu organ administracji uzupełni materiał dowodowy o orzeczenie lekarskie opracowane przy uwzględnieniu oceny narażenia zawodowego. Następnie rozpatrzy cały materiał dowodowy i oceni na podstawie jego całokształtu, czy zostały udowodnione okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, które wymieniono wyżej - w ramach analizy § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W uzasadnieniu organ wskaże, na podstawie jakich dowodów uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich powodów ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich przyczyn odmówił wiary poszczególnym dowodom. W rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 P.p.s.a., gdyż zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności.